Abstrakt
Klasyczna teoria taktyki wyjaśnia przewagę sportową poprzez lepszą technikę, przygotowanie motoryczne, organizację przestrzeni lub skuteczniejszą realizację założeń taktycznych. W niniejszym artykule proponuje się odmienne ujęcie. Punktem wyjścia nie jest przeciwstawienie talentu i organizacji, lecz analiza relacji pomiędzy autonomią zawodników a architekturą organizacyjną całego systemu. Autor stawia tezę, że przewaga taktyczna wynika ze zdolności drużyny do integrowania autonomicznych decyzji swoich zawodników w jeden proces poznawczy prowadzący do ciągłego przekształcania przestrzeni możliwości.
Słowa kluczowe: autonomia, organizacja, przestrzeń możliwości, synteza operacyjna, przewaga taktyczna, logodygmat.
1. Problem przewagi
Dlaczego drużyny złożone z wybitnych zawodników nie zawsze osiągają najlepsze wyniki?
Dlaczego zespoły dysponujące mniejszym potencjałem indywidualnym często okazują się skuteczniejsze?
Klasyczne odpowiedzi odwołują się do:
zgrania,
dyscypliny taktycznej,
motywacji,
doświadczenia.
Są to czynniki ważne.
Nie wyjaśniają jednak mechanizmu powstawania przewagi.
2. Talent nie jest problemem
Wybitny zawodnik zwiększa potencjał całej drużyny.
Posiada większy repertuar rozwiązań.
Szybciej rozpoznaje sytuacje.
Potrafi tworzyć działania niedostępne dla większości piłkarzy.
Talent jest więc źródłem nowych możliwości organizacyjnych.
Sam w sobie nie stanowi zagrożenia dla systemu.
3. Paradoks autonomii
Każdy wzrost autonomii zawodników prowadzi jednocześnie do wzrostu liczby możliwych decyzji.
System staje się bardziej twórczy.
Jednocześnie staje się bardziej wymagający organizacyjnie.
Powstaje paradoks.
Im większa autonomia elementów systemu,
tym większy potencjał kreatywności,
ale również większe wymagania wobec architektury organizacyjnej całej drużyny.
Problemem nie jest autonomia.
Problemem jest brak mechanizmu jej integracji.
4. Drużyna jako system poznawczy
Drużyna nie jest zbiorem wykonawców.
Nie jest również prostą sumą relacji pomiędzy zawodnikami.
Stanowi system poznawczy.
Każdy zawodnik:
obserwuje,
interpretuje,
przewiduje,
podejmuje decyzje.
O przewadze nie decyduje liczba indywidualnych analiz.
Decyduje zdolność całego systemu do ich wspólnej syntezy.
5. Synteza operacyjna
Synteza operacyjna polega na integrowaniu autonomicznych decyzji zawodników w jeden proces organizacyjny.
Nie eliminuje kreatywności.
Nie ogranicza swobody.
Nadaje jej wspólny kierunek.
Autonomia przestaje być zbiorem niezależnych działań.
Staje się elementem architektury organizacyjnej całej drużyny.
6. Przestrzeń możliwości
Każda autonomiczna decyzja zmienia przestrzeń możliwości.
Może:
otwierać nowe kierunki gry,
stabilizować organizację,
ograniczać możliwości przeciwnika.
Przewaga nie wynika z liczby indywidualnych decyzji.
Powstaje dzięki temu, że decyzje wielu zawodników prowadzą do wspólnej reorganizacji przestrzeni możliwości.
7. Entropia organizacyjna
Jeżeli autonomia nie zostaje zintegrowana, system zaczyna generować konkurencyjne kierunki organizacji.
Rośnie liczba możliwych decyzji.
Maleje ich spójność.
Powstaje wzrost entropii organizacyjnej.
Nie oznacza to chaosu.
Oznacza zmniejszenie zdolności całego systemu do wspólnego działania.
8. Kwantowa przewaga
W proponowanym modelu przewaga taktyczna nie polega wyłącznie na:
większym posiadaniu piłki,
większej liczbie podań,
większym przebiegniętym dystansie.
Przewaga pojawia się wtedy, gdy drużyna szybciej od przeciwnika:
rozpoznaje zmianę sytuacji,
syntetyzuje informacje,
reorganizuje przestrzeń możliwości,
integruje autonomiczne decyzje swoich zawodników.
W tym sensie przewaga ma charakter „kwantowy”.
Każde elementarne zdarzenie boiskowe prowadzi bowiem do dyskretnej transformacji organizacji całego systemu.
9. Konsekwencje dla szkolenia
Klasyczne szkolenie rozwija przede wszystkim:
technikę,
motorykę,
taktykę indywidualną.
Modalna teoria organizacji proponuje rozszerzenie tego modelu.
Przedmiotem treningu powinny stać się również:
organizacja procesu poznawczego,
synteza operacyjna,
integracja autonomii,
wspólna reorganizacja przestrzeni możliwości.
Zakończenie
Przeciwstawienie talentu i organizacji okazuje się pozorne.
Wybitni zawodnicy zwiększają potencjał systemu.
Jednocześnie zwiększają wymagania wobec jego architektury organizacyjnej.
Największą przewagę osiąga nie drużyna najbardziej zdyscyplinowana ani zespół posiadający największą liczbę indywidualnych gwiazd.
Przewagę uzyskuje system, który potrafi przekształcić autonomię swoich elementów we wspólny proces poznawczy prowadzący do ciągłego poszerzania przestrzeni możliwości.
Można zatem sformułować następującą zasadę:
Przewaga taktyczna nie wynika z eliminowania autonomii zawodników, lecz z architektury organizacyjnej zdolnej do integrowania autonomicznych decyzji w jeden proces poznawczy. Im większa autonomia elementów systemu, tym większy potencjał twórczy drużyny, ale również tym większe znaczenie ma jakość organizacji, która tę autonomię scala w spójną strukturę działania.
Komentarze
Pokaż komentarze (12)