1. Problem struktury pojęciowej
Dotychczasowy rozwój modalnej teorii organizacji doprowadził do wyróżnienia kilku podstawowych kategorii opisu gry, takich jak przestrzeń, czas, relacje, informacja, synchronizacja, autonomia oraz organizacja zasobów. Wszystkie te pojęcia okazały się użyteczne w analizie funkcjonowania drużyny piłkarskiej. Nie oznacza to jednak, że posiadają one ten sam status teoretyczny.
Jednym z podstawowych wymogów dojrzałej teorii naukowej jest rozróżnienie pomiędzy pojęciami pierwotnymi a pojęciami wtórnymi. Pojęcia pierwotne wyznaczają najbardziej fundamentalne wymiary opisu badanego zjawiska. Pojęcia wtórne opisują natomiast mechanizmy działania zachodzące w obrębie tych wymiarów.
Z tego punktu widzenia modalna teoria organizacji wymaga uporządkowania własnego aparatu pojęciowego.
2. Trzy fundamentalne wymiary organizacji
Można postawić hipotezę, że organizacja każdego złożonego systemu zachodzi zawsze w trzech najbardziej podstawowych wymiarach:
przestrzeni,
czasie,
relacjach.
Są to kategorie opisujące odpowiednio:
gdzie przebiega organizacja,
kiedy przebiega organizacja,
między kim przebiega organizacja.
Każde działanie organizacyjne można zlokalizować jednocześnie w tych trzech wymiarach.
Przesunięcie zawodnika zmienia organizację przestrzeni.
Zmiana tempa gry modyfikuje organizację czasu.
Zmiana współpracy pomiędzy zawodnikami przekształca organizację relacji.
Żaden proces organizacyjny nie zachodzi poza tymi trzema wymiarami.
Stanowią one zatem kandydatów do najbardziej fundamentalnych kategorii modalnej teorii organizacji.
3. Operatory organizacyjne
Pozostałe elementy teorii można interpretować odmiennie.
Nie opisują one samych wymiarów organizacji.
Opisują sposoby ich przekształcania.
Informacja
Informacja umożliwia rozpoznanie aktualnego stanu przestrzeni, czasu i relacji.
Nie stanowi odrębnego wymiaru organizacji.
Jest operatorem umożliwiającym świadome modyfikowanie organizacji.
Synchronizacja
Synchronizacja koordynuje działania zachodzące w czasie oraz relacjach.
Nie tworzy nowego wymiaru rzeczywistości.
Reguluje zgodność procesów zachodzących w istniejących wymiarach organizacji.
Autonomia
Autonomia określa zakres samodzielności poszczególnych uczestników systemu.
Nie opisuje przestrzeni ani czasu.
Określa sposób podejmowania decyzji wpływających na organizację wszystkich wymiarów.
Zarządzanie zasobami
Zasoby również nie tworzą odrębnego wymiaru organizacyjnego.
Są elementami wykorzystywanymi podczas organizowania przestrzeni, czasu oraz relacji.
Ich znaczenie zależy od sposobu organizacji, a nie odwrotnie.
4. Hierarchia pojęć
Takie rozróżnienie prowadzi do uporządkowanej struktury teorii.
Fundamentalne wymiary organizacji
przestrzeń,
czas,
relacje.
Operatory organizacyjne
informacja,
synchronizacja,
autonomia,
organizacja zasobów.
Operatory nie zastępują podstawowych wymiarów.
Oddziałują na nie, przekształcając ich aktualną organizację.
5. Własności emergentne
Integracja fundamentalnych wymiarów organizacji przy wykorzystaniu operatorów prowadzi do pojawienia się nowych własności systemu.
Do najważniejszych należą:
przestrzeń możliwości,
wspólny proces poznawczy drużyny,
adaptacyjność,
przewaga organizacyjna,
zdolność reprodukcji organizacji.
Żadna z tych własności nie jest organizowana bezpośrednio.
Każda wyłania się jako rezultat współdziałania wcześniejszych elementów systemu.
6. Proponowana aksjomatyka
Tak uporządkowany model można przedstawić następująco.
Zakończenie
Przedstawione rozróżnienie nie ma charakteru wyłącznie porządkującego. Zmienia ono architekturę całej modalnej teorii organizacji.
Zamiast traktować wszystkie pojęcia jako równorzędne, teoria uzyskuje strukturę hierarchiczną, w której niewielka liczba fundamentalnych wymiarów stanowi podstawę działania operatorów organizacyjnych, a ich wzajemna integracja prowadzi do powstawania własności emergentnych systemu.
Jeżeli hipoteza ta okaże się trafna, modalna teoria organizacji zyska cechę charakterystyczną dla dojrzałych teorii naukowych – możliwość budowania dalszych twierdzeń na podstawie niewielkiego zbioru aksjomatów opisujących organizację złożonych systemów.
Komentarze
Pokaż komentarze