1.09.2007

Jest w świecie przyrody, jak gdyby sumienie, które liczy sięz prawami do życia wszystkich gatunków, które czuwa nad granicami okrucieństwa, w pewnej mierze, niestety, przez nie tolerowanego. Nie było danej żadnej z potężnych bestii wybujać ponad inne, zagarnąć zbyt wiele miejsca. Człowiekowi jedynie - ale otrzymał on szczególne zadatki na to, by nie być bestią.*

Dlaczego wtedy? Dlaczego w Europie? Dlaczego człowiek musiał? Przecież nie musiał... Człowiek nie jest stworzony do zabijania człowieka - mamy coś więcej, niż nie jedno zwierze - nadal nie wiem co to jest. To było tyle dekad temu -  odczuwam jakby to było dzisiaj. Odczuwam żar ziemi, płonące niebo, walące się budynki, uciekających ludzi, ginących żołnierzy za idee jednego człowieka lub w obronie kraju i wolności.

Nie chcę tego odczuwać! Jak widzę liście - chcę widzieć liście. Nie - przemijające życia tysięcy ludzi, nie - wypadające egzystencje z torów życia, nie - ból i cierpienie. Chcę widzieć liście! Nie potrzebuję tej świadomości, że to się może powtórzyć w Europie. Jestem egoistą - ponieważ powtarza się to na innych kontynentach, ale ja za bardzo umiłowałem Europę. To ja oddycham Europą i ja żyję w Europie, w kraju zwanym Polską.

Nie mogę myśleć o wojnie. Nie potrafię - mogę myśleć tylko o cierpieniu człowieka i o samym człowieku.

* Maria Pawlikowska - Jasnorzewska