Polki bez empatii? Dlaczego tylko 1/4 krwiodawców w Polsce to kobiety?

Obojętna jak Polka?

Wieki temu zbudowano w Polsce społeczną narrację, w której to płeć piękna uchodzi za fundament troski o drugiego człowieka. Wystarczy jednak zestawić te deklaracje z twardymi danymi Głównego Urzędu Statystycznego dotyczącymi krwiodawstwa, by ujrzeć obraz skrajnie odmienny. Rzeczywistość brutalnie weryfikuje performatywną empatię – gdy w grę wchodzi realne, fizyczne poświęcenie dla ratowania ludzkiego życia, polskie społeczeństwo opiera się na mężczyznach.

Przepaść statystyczna i upadek mitu "surowych procedur"

Dane GUS za rok 2024 nie pozostawiają najmniejszych złudzeń: aż 74,8% krwiodawców w Polsce to mężczyźni. Kobiety stanowią zaledwie 25,2% dawców. Ta gigantyczna dysproporcja jest ewenementem na tle innych rozwiniętych państw. W Stanach Zjednoczonych odsetek dawców rozkłada się idealnie po równo (50,1% panowie, 49,9% panie). W Niemczech kobiety stanowią 44%. Prawdziwy kontrast widać jednak we Francji i w Wielkiej Brytanii, gdzie to właśnie kobiety wiodą prym, stanowiąc odpowiednio 53% i aż 57% wszystkich dawców krwi.

Gdzie to równouprawnienie?

Każda próba krytyki tego zjawiska natychmiast rozbija się o mur usprawiedliwień. Najpopularniejszym z nich jest zrzucanie winy na "restrykcyjne polskie prawo" i "kobiecą biologię". Analiza porównawcza przepisów medycznych całkowicie obala ten mit. Polska wcale nie rzuca kobietom kłód pod nogi bardziej niż kraje zachodnie.

Główne parametry są wszędzie zbliżone: waga minimum 50 kg, roczny limit 4 donacji dla kobiet (i 6 dla mężczyzn) oraz minimalny odstęp 8 tygodni. Taki sam model obowiązuje we Francji czy w Niemczech. Co więcej, w Wielkiej Brytanii – gdzie kobiety masowo oddają krew (57%) – procedury są dla nich znacznie bardziej rygorystyczne niż w Polsce. Brytyjski system wymaga od kobiet aż 16 tygodni przerwy między donacjami (w Polsce to 8 tygodni), by chronić ich poziom żelaza. Mimo tych utrudnień, Brytyjki tłumnie zjawiają się w centrach krwiodawstwa.

Cichy heroizm mężczyzn 

Warto w tym miejscu pochylić się nad grupą, która faktycznie utrzymuje polski system opieki zdrowotnej przy życiu. To mężczyźni – pracujący nierzadko w cięższych warunkach fizycznych, wykonujący bardziej niebezpieczne zawody i obarczeni wyższym ryzykiem nagłych wypadków – systematycznie, bez rozgłosu i bez żądania specjalnych przywilejów, dzielą się swoją krwią. Robią to, mimo że w wielu aspektach społecznych i zdrowotnych wcale nie zajmują uprzywilejowanej pozycji.

Tworzy to fascynujący, choć gorzki paradoks. Statystyki demograficzne i medyczne od lat bezlitośnie pokazują, że to kobiety w Polsce żyją znacznie dłużej i – co kluczowe – spędzają znacznie więcej lat w dobrym zdrowiu niż polscy mężczyźni. Mimo tego obiektywnego faktu dłuższego cieszenia się witalnością, polskie kobiety wykazują dramatyczny brak chęci, by tym zdrowiem podzielić się z najbardziej potrzebującymi. System, który w ostatecznym rozrachunku leczy je dłużej i częściej, zasilany jest krwią tych, którzy odchodzą wcześniej.

Nie ma nic za darmo?

Brak zaangażowania w krwiodawstwo nie jest niestety anomalią, lecz objawem szerszego zjawiska socjologicznego – galopującej roszczeniowości. Współczesna mentalność wielu młodych Polek opiera się na niekończącym się katalogu praw i wymagań wobec państwa, mężczyzn i społeczeństwa, przy jednoczesnym zaniku poczucia obywatelskiego obowiązku i bezinteresowności. Oddawanie krwi wymaga dyskomfortu, zniesienia bólu, ukłucia igłą – a w zamian oferuje jedynie świadomość spełnionego obowiązku. Dla pokolenia nastawionego na natychmiastową gratyfikację i benefity, to transakcja wysoce nieopłacalna. Nic nie daje się za darmo.

Ten deficyt realnej empatii – wykraczającej poza internetowe deklaracje – znajduje potwierdzenie także w innych badaniach nastrojów społecznych. Warto przypomnieć chociażby głośne badania socjologiczne z ostatnich kilkunastu miesięcy, z których jasno wynikało, że to właśnie młode Polki są grupą najbardziej nieprzychylnie i sceptycznie nastawioną do uchodźców z Ukrainy. Gdy pojawia się wizja rywalizacji o zasoby, rynek matrymonialny czy konieczność faktycznego podzielenia się komfortem życia, wzniosłe hasła o siostrzeństwie błyskawicznie ustępują miejsca chłodnej kalkulacji i niechęci.

Zestawienie tych faktów kreśli bardzo krytyczny obraz. Wymaganie empatii od innych stało się w Polsce standardem. Niestety, statystyki krwiodawstwa bezlitośnie obnażają, że dla 75% kobiet w Polsce solidarność społeczna to pojęcie, które świetnie brzmi w teorii, ale w praktyce kończy się na progu stacji poboru krwi. Ratowanie życia pozostawiono tym, na których na co dzień tak chętnie się narzeka.