5 obserwujących
54 notki
32k odsłony
553 odsłony

Czyżyk i Jezusek

Wykop Skomentuj1

http://www.marek-sikorski-autor.blog.pl

Co może mieć mały Jezusek wspólnego z ptaszkiem? To naprawdę nie jest dziwne pytanie. Każdy, kto wchodzi przez południowy portal do kościoła pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodzku, zwykle zwraca uwagę na znajdującą się w pobliżu starą późno gotycką kaplicę św. Jakuba. W niej, na tle średniowiecznych fresków, stoi przy ścianie wysoka, wykonana z dębowego drewna gotycka figura Maryi z Dzieciątkiem. Wnikliwy obserwator, pielgrzym lub pobożny turysta zauważyć może w tej rzeźbie czułe spojrzenie Maryi skierowane w stronę spoczywającego na Jej lewej ręce Jezuska. On zaś wita każdego tajemniczym uśmiechem i rękoma próbuje schwytać siedzącego na Jego lewym kolanie ptaszka. Ta subtelna scena stworzona ręką średniowiecznego artysty ukrywa w sobie jeden z najważniejszych religijnych sekretów odnoszących się do człowieka.

Jaki? Spróbujemy to sobie wyjaśnić!

 

Czyżyk i Jezusek

Gotycka rzeźba, Madonna z Dzieciątkiem, Kłodzko 

Madonna z Dzieciątkiem należy od najstarszych tematów w sztuce sakralnej. Był on inspirowany nauką o Maryi jako Matce Zbawiciela. Madonny z Dzieciątkiem przedstawiano na przestrzeni dziejów w różny sposób, ale zawsze bogaty w ideowe treści. Jako dostojną Królowę na tronie, jako pełną macierzyństwa Niewiastę, świadomą powołania Jej Syna, czy też jako piękną niewiastę o ponad ludzkiej urodzie — Maryję Matkę Jezusa. Przedstawieniom Madonny z Dzieciątkiem towarzyszyły często różne symbole, jak berło, jabłko, korona, ale też znanym symbolem od wielu stuleci, szczególnie w średniowieczu był wizerunek ptaka. Dziś jest on już prawie zapomniany, kiedyś był zrozumiały i oczywisty, niósł z sobą bardzo piękne treści. O tym powiemy za chwilę, tymczasem wróćmy do naszej Madonny z Dzieciątkiem zwanej w tradycji kłodzkiej „Madonną z wróblem"', a ostatnio „z czyżykiem".

Trudno jest dokładnie ustalić czas powstania tej rzeźby. Niegdyś wiązano ją z fundacjami artystycznymi arcybiskupa praskiego Arnosta z Pardubic (zm. 1364). Jednak cechy stylistyczne wyraźnie wskazują na późniejsze czasy, na lata 1400 - 1430. Rzeźba ta należy do tzw. stylu pięknych Madonn, powstała zapewne pod wpływem sztuki austriackiej. „Madonna z czyżykiem" pierwotnie znajdowała się w kościele Augustianów Kłodzku (obecnie nie istnieje), którzy mieli duże kontakty z klasztorami swoich współbraci w zakonie na terenie Austrii. Stąd też zapewne duże podobieństwo naszej Madonny do jej austriackich wizerunków. Jak wiemy, kościół i klasztor Augustianów został zniszczony w czasie wojny trzydziestoletniej, figura przeniesiona w 1635 roku do Ząbkowic znalazła się w końcu w kłodzkim kościele parafialnym. W czasach baroku, kiedy w tym kościele działali jezuici, wykonana została na ich zlecenie w miejsce starej, gotyckiej, nowa barokowa polichromia, wraz z berłem i koroną dla Maryi oraz dwoma przepięknymi aniołkami. Wykonawcą był rzeźbiarz Michał Klahr Starszy.

 

W roku 1971 wykonano prace konserwatorskie i zlikwidowano barokową oprawę. Pozbawiono w ten sposób rzeźbę jej barokowej polichromii i usunięto barokowe dodatki jak figurki aniołów, berło i koronę. Czy było to słuszne? Rzeźba w drewnie ma to do siebie, że zawsze była polichromowana, teraz widoczne jest tylko surowe, dębowe drewno. Myślę, że brakuje jej tego złotego barokowego kostiumu, być może wyglądałaby ona inaczej, ale nie wierzę w to, że zatarłby się uroczy uśmiech Jezuska i czule spojrzenie Maryi. Tego nie zniszczyłby genialny artysta Michał Klahr, on wiedział, co jest piękne. Wiedział to lepiej niż współczesny konserwator, który nie uszanował pracy Michała Klahra. Mimo tej szpetnej konserwacji urok figury jest nadal osobliwy. Jej mistyczny wdzięk podkreśla czarujący, delikatny i tajemniczy uśmiech miłego Jezuska oraz ptaszek. Ciekawe przedstawienie. Sztuka średniowieczna posługiwała się językiem, który zatarł czas, a odkrywanie go na nowo wzbudza ciekawość, ale jest też jakby podróżą w czasie.

 

Ptak jest jednym ze starych symboli w sztuce. Znany był w sztuce starożytnej, wczesnochrześcijańskiej i późniejszej. Ptaki z powodu swoich naturalnych możliwości latania kojarzyły się z tym, co duchowe, bliskie niebu i ponad materialne. Źródło wiary - Biblia posiada wiele fragmentów, mówiących o ptakach. „Obroni Pan Zastępów Jeruzalem, tak jak ptaki latające ochroni

i wyratuje, zachowa i wybawi..." (Iz 31.5). Według Ewangelii św. Mateusza (Mat 3.16) Duch Boży objawił się w postaci gołębicy. Przez kilkanaście wieków przedstawiano w sztuce sakralnej: w ołtarzach, nagrobkach, rzeźbach, a nawet monstrancjach, motyw pelikana karmiącego własną krwią pisklęta. Jest to najstarszy symbol Chrystusa, który własną krew przelał dla zbawienia ludzi.

Wykop Skomentuj1
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Kultura