Blog
Pomruki z Jaskini
Leszek Koltunski
Leszek Koltunski Jaskiniowy Antykomunista
4 obserwujących 32 notki 22288 odsłon
Leszek Koltunski, 11 września 2018 r.

Argentyna: stracone szanse. Część druga: 1932-1955

1215 6 0 A A A

W 1912 roku Argentyna była bardzo bogatym krajem. Pod względem PKB per capita zajmowała siódme miejsce na świecie; poziom życia był podobny do USA czy czołowych krajów europejskich. Sto lat pózniej PKB per capita, wg. The World Factbook sytuuje Argentynę na miejscu 89, nieco tylko powyżej poziomu Białorusi.  

Przyczyną tego upadku było multum błędów politycznych i ekonomicznych i ostrych konfliktów wewnątrz społeczeństwa. Skutkiem tego był cały szereg bankructw i ostrych kryzysów ekonomicznych. Kolejna odsłona tego dramatu toczy się teraz na naszych oczach: od początku roku 2018 wartość peso spadła o ok. 45%, inflacja wystrzeliła, kraj musiał się zwrócić o kolejną pożyczkę do MFW i jest na krawędzi kolejnego bankructwa.

W serii notek przedstawię pokrótce XX wieczne losy Argentyny.


Część pierwszą, opisującą początki państwa argentyńskiego (1816-1912), i rządy Partii Radykałów (1916-1930) można znaleźć tutaj.

Część trzecią, opisującą próby powrotu do demokracji (1955-1966) i tzw. Onganiato (1966-1973) można znaleźć tutaj.


**********// CONCORDANCIA (1932-1943) \\**********


W 1930, w wyniku wielkiego kryzysu ekonomicznego i społecznego, populistyczne rządy prezydenta Hipolito Yrigoyena zostały obalone przez wojsko. W armii ścierały się dwie koncepcje: jedna, postulowana przez gen. Jose Uriburu, mówiła o wprowadzeniu państwowego korporacjonizmu pod kontrolą armii w rodzaju reżimu Salazara w Portugalii czy Mussoliniego we Włoszech. Większa grupa oficerów obawiała się jednak w tak radykalny sposób zerwać z liberalną tradycją Argentyny. Po dwóch latach niezdecydowania, w 1932 roku wygrała ta druga koncepcja i do władzy armia powołała sojusz sił reprezentujących klasę średnią (byłe prawe skrzydło Partii Radykałów Alveara) i sił reprezentujących latyfundystów. Ta koalicja nosiła nazwę Concordancia.

Rządy Concordancii skupiały się na naprawie finansów publicznych. Wprowadzono wiele reform, min. pierwszy podatek od płac, założono Bank Centralny, obniżono wydatki, w trudnych warunkach Wielkiej Depresji próbowano ochronić zyskowny model gospodarczy oparty na eksporcie produktów rolnych. Model ten był zagrożony nie tylko przez Depresję, ale też przez protekcjonistyczny akt Imperialnej Preferencji uchwalony w 1932 w Wielkiej Brytanii dający preferencje w handlu jej koloniom (Australii, Południowej Afryce) kosztem, w dużej mierze, Argentyny. Premier, gen. Agustin Justo zdołał ochronić eksport podpisując porozumienie (tzw. traktat Roca-Runciman) z Wielką Brytanią dające Argentynie podobne preferencje, ale kosztem ustępstw dla przedsiębiorstw brytyjskich operujących w Argentynie. 

Tym niemniej, przez trudne lata 30te udało się Concordancii przejść ekonomicznie w miarę suchą stopą. Politycznie jednak nie zdołała ona przekonać do siebie klas niższych, i na skutek tego przy władzy mogła się utrzymać tylko poprzez oszustwa wyborcze. Dlatego miejskie klasy niższe pozostawały niezadowolone, a niezadowolenie to potęgowane było przez wzrost postaw nacjonalistycznych w całym społeczeństwie.

Dochodziło do coraz nowych afer których negatywnymi bohaterami były zagraniczne, głównie brytyjskie, przedsiębiorstwa. Do gazet przedostały się ich zakulisowe naciski na rząd żeby na mocy traktatu Roca-Runciman zakazał działalności prywatnych, operujących w Buenos Aires i innych miastach autobusów, które konkurowały z kontrolowanymi przez Brytyjczyków zdezelowanymi tramwajami. Amerykańskie firmy zarządzające dokami w stolicy przyłapano na systemowym unikaniu płacenia podatków. Grupa historyków wyciągnęła sprawę roli Brytyjczyków w oderwaniu się od Argentyny zbuntowanej prowincji Urugwaj, a także ich siłowe zajęcie wysp u wybrzeża Argentyny, (Islas Malwinas) zwanych u nas Falklandami co nastąpiło w roku 1833. Dochodziło do coraz bardziej burzliwych debat w Senacie (w 1936 jeden z posłów został na sali plenarnej, w czasie debaty zastrzelony).

Coraz większa część społeczeństwa odbierała rządy Concordancii jako reprezentujące interesy wielkich latyfundystów - estancieros, i zagranicznych korporacji. Kiedy więc wybuchła II Wojna Światowa i ponownie rynki eksportowe się załamały, a ponadto w 1941 doszło do konfliktu z USA (które próbowały wymusić na Argentynie dołączenie do Aliantów, i po odmowie zaczęły dozbrajać jej regionalnych konkurentów co wywołało duże obawy wśród oficerów) w armii dojrzała decyzja o konieczności zmian. 

W 1943 wojsko ponownie dokonało przewrotu.


**********// JUAN DOMINGO PERON (1943-1955) \\**********


Ponownie rozgorzała wewnątrzwojskowa debata nad przyszłym systemem politycznym. Koncepcja powrotu do przed-1912 oligarchii przegrała z pomysłem państwowego korporacjonizmu, lansowanego przez grupę młodych oficerów Grupo de Oficiales Unidos. Jednym z ich liderów był młody pułkownik, Juan Domingo Peron. W rządzie tymczasowym objął on rolę ministra pracy i szybko budował swoją pozycję polityczną lansując idee nacjonalizmu etatystycznego. W publicznych mowach mocno popierał miejski proletariat przeciw estancieros i zagranicznym korporacjom. Jego charyzmatyczny nacjonalizm przyciągał zarówno zwolenników lewicy jak i prawicy, nadając jego ruchowi specyficzny, schizoidalny charakter. Peron prowadził politykę przyciągania zwolenników poprzez rozdawnictwo i zdobył wielką popularność wśród klas niższych wprowadzając program zasiłków dla bezrobotnych i zapomóg dla biednych. 

Opublikowano: 11.09.2018 22:34. Ostatnia aktualizacja: 15.10.2018 18:51.
Skomentuj Obserwuj notkę Napisz notkę Zgłoś nadużycie
NEWSY - TOP 5

Ostatnie notki

Najpopularniejsze notki

Ostatnie komentarze

  • taka wyśniona 'zjednoczona koalicja PO+N+PSL+SLD' musiałaby najpierw powstać, na co daję...
  • Rozumiem więc, że PiS myśli, że całkowicie fair traktuje miasto i miastowych a przyczyną...
  • Barany oczywiscie, nie barony. A na PO - szczerze watpie.

Tematy w dziale Kultura