Zapomniany Sprawiedliwy

================================================================================

INT. PAŁAC SASKI - KORYTARZ - DZIEŃ

Pałac Saski - siedziba Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Marmur, orły, żołnierze na warcie. Jesień 1932.

Wchodzi TADEUSZ MODELSKI (28) - młody, elegancki urzędnik magistratu m.st. Warszawy. Garnitur, teczka z napisem "M.ST. WARSZAWA - REFERAT KWATERUNKOWY - TAJNE". Zdenerwowany.

Podchodzi do wartownika.

WARTAWNIK

Przepustka?

MODELSKI podaje papier z pieczątką magistratu.

MODELSKI

Modelski. Tadeusz. Magistrat. Do pułkownika Langera. Biuro Szyfrów.

Wartownik dzwoni.

WARTAWNIK

Pułkownik Langer? Jest tu jakiś z magistratu... Modelski... Tak jest.

Przepuszcza.

INT. PAŁAC SASKI - BIURO SZYFRÓW - PRZEDSIONEK - DZIEŃ

Czekają trzej młodzi mężczyźni z walizkami: MARIAN REJEWSKI (27) - chudy, okulary, nieśmiały geniusz z Poznania, JERZY RÓŻYCKI (25) - przystojny, uśmiechnięty, HENRYK ZYGALSKI (25) - wysoki, cichy. Wszyscy z Uniwersytetu Poznańskiego, matematyka.

Rejewski trzyma walizkę z książkami: "Teoria grup permutacji".

Wchodzi PUŁKOWNIK GWIDO LANGER (45) - szef Biura Szyfrów, oficer wywiadu, elegancki, mówi cicho i MAJOR MAKSYMILIAN CIĘŻKI (41) - zastępca, szef sekcji niemieckiej.

LANGER

Panowie... Rejewski, Różycki, Zygalski... Witam w Warszawie. Jestem Langer. Szef Biura Szyfrów.

REJEWSKI

Dzień dobry, panie pułkowniku.

LANGER

On 1 September 1932, 27-year-old mathematician Marian Rejewski and two fellow Poznań University mathematics graduates, Henryk Zygalski and Jerzy Różycki, were hired by the Bureau in Warsaw.

Wskazuje na Modelskiego.

LANGER (CONT'D)

A to pan Modelski. Z magistratu. On załatwi wam wszystko. Mieszkania, pieniądze, przykrycie.

MODELSKI podchodzi, podaje rękę każdemu.

MODELSKI

Tadeusz Modelski. Referat kwaterunkowy i... ewidencji ludności. Referat statystyki.

RÓŻYCKI uśmiecha się.

RÓŻYCKI

Statystyki? My jesteśmy matematykami, nie statystykami.

MODELSKI

W magistracie to to samo. Liczby. A liczby to pańska specjalność, panie Rejewski?

REJEWSKI nieśmiało.

REJEWSKI

Teoria permutacji. Grupy.

MODELSKI

Idealnie. Będziecie urzędnikami magistratu. Referat statystyki ludności. Bardzo tajne statystyki. Tak tajne że nawet prezydent o nich nie wie.

He was, from September 1932, a civilian cryptologist with the Polish General Staff's Biuro Szyfrów (Cipher Bureau), housed in the Saxon Palace in Warsaw. He worked there with fellow Poznań University alumni and Cipher Bureau cryptology-course graduates Marian Rejewski and Jerzy Różycki. Together they developed methods and equipment for breaking Enigma messages.

Modelski wyciąga klucze.

MODELSKI (CONT'D)

Mokotów. Puławska 45, mieszkania 12, 13, 14. Trzy mieszkania, 3 pokoje każdy. Czynsz płaci miasto. I stypendia - 500 złotych miesięcznie. To dużo. Bardzo dużo. Więcej niż ja zarabiam.

ZYGALSKI

500 złotych?

MODELSKI

Tak. I żeby żony nie pytały gdzie pracujecie - jesteście urzędnikami magistratu. Godziny 8-16. Ale tak naprawdę pracujecie tutaj. W Pałacu Saskim. Nad... statystykami.

LANGER

Pan Modelski jest naszym opiekunem cywilnym. Wojsko nie może oficjalnie finansować cywilów. A magistrat może. To przykrycie.

REJEWSKI patrzy na Modelskiego z wdzięcznością.

REJEWSKI

Dziękuję, panie Modelski.

MODELSKI

Nie dziękujcie. Po prostu... złamcie tę cholerną niemiecką maszynę. Enigmę.

Wszyscy patrzą zdziwieni - skąd wie?

MODELSKI (CONT'D)

Wiem. Muszę wiedzieć. Jestem z magistratu. My wiemy wszystko. Nawet to czego nie powinniśmy.

Langer uśmiecha się - lubi Modelskiego.

LANGER

Polska panu nie zapomni, panie Modelski.

MODELSKI

Nie musi pamiętać. Musi płacić. I dawać mieszkania. To wystarczy.

Wychodzą. Modelski zostaje sam w korytarzu Pałacu Saskiego. Patrzy na orła białego na ścianie.

MODELSKI (do siebie)

Statystyki ludności. Jasne. 500 złotych za statystyki.