Zapomniany sprawiedliwy

================================================================================

SCENA 2 - PAŁAC SASKI - BIURO SZYFRÓW - GRUDZIEŃ 1932 - NOC - ZŁAMANIE ENIGMY - 5 STRON

================================================================================

INT. PAŁAC SASKI - BIURO SZYFRÓW - POKÓJ REJEWSKIEGO - NOC - GRUDZIEŃ 1932

Noc. Zima. Tylko jedno okno świeci w Pałacu Saskim. W środku REJEWSKI sam. Na biurku: handlowa Enigma kupiona na giełdzie w Berlinie, papiery, ołówki, popielniczka pełna papierosów, kubek z zimną herbatą.

Rejewski liczy. Pisze cykle permutacji. Od października pracuje sam nad Enigmą. Francuzi dali dokumenty od szpiega Schmidta. Ale to nie wystarcza.

REJEWSKI (do siebie)

A jeśli... jeśli wirnik... nie, to nie... permutacja... grupa...

Pisze szybko: AD -> ... Nagle zatrzymuje się. Patrzy. Liczby się zgadzają.

REJEWSKI (CONT'D)

Co? Co to jest? To jest... to jest wiring rotora...

Zrywa się, biegnie do tablicy. Pisze.

REJEWSKI (CONT'D)

Mam! Mam wirniki! Mam okablowanie! Mam!

Wybiega na korytarz, krzyczy.

REJEWSKI (CONT'D)

Panie pułkowniku! Panie pułkowniku! Mam!

Wbiegają LANGER w szlafroku, CIĘŻKI w mundurze, MODELSKI w płaszczu i kapeluszu - obudzeni w środku nocy, przyjechali dorożką.

LANGER

Rejewski? Co się stało? Jest druga w nocy!

REJEWSKI

In December 1932 it was broken by mathematician Marian Rejewski at the Polish General Staff's Cipher Bureau.

Pokazuje kartki - cykle, permutacje, rysunki wirników.

REJEWSKI (CONT'D)

Złamałem Enigmę. Rozgryzłem okablowanie wirników. To jest matematyka. Grupa permutacji. Schmidt dał nam dokumenty, ale ja... ja policzyłem cykle. Cykle permutacji...

Ciężki bierze kartki, nie rozumie matematyki ale widzi że to działa.

CIĘŻKI

Co to znaczy, Rejewski? Po polsku.

REJEWSKI

Że od dziś czytamy Niemców. Wszystko co szyfrują Enigmą wojskową. Wszystkie rozkazy. Wszystko.

Cisza. Langer siada. To historyczny moment.

LANGER

Rejewski... czy pan wie co pan zrobił?

REJEWSKI

Złamałem szyfr którego nikt nie złamał?

LANGER

Złamał pan szyfr który wygra nam wojnę. Jeśli będzie wojna.

Modelski patrzy na kartki. Jako jedyny nie-matematyk rozumie politycznie.

MODELSKI

Ilu ludzi o tym wie?

LANGER

Teraz? Pięciu. My czterej i major Ciężki.

MODELSKI

To musi zostać pięciu. Do końca. Nawet jeśli będzie wojna. Nawet jeśli nie będzie Polski. Rozumiecie? Jeśli Niemcy dowiedzą się że czytamy Enigmę, zmienią ją w jeden dzień i przegramy wojnę zanim się zacznie.

REJEWSKI

Nikt nie może wiedzieć. Nawet nasze żony.

MODELSKI

Zwłaszcza żony. Żony zawsze wiedzą za dużo.

Nerwowy śmiech. Gaszą światło. Tylko Enigma stoi na biurku i świeci w księżycu.

NAPIS: General Staff building (Saxon Palace), destroyed in World War II. In this building, from 1932, the Cipher Bureau broke the German plugboard military Enigma.

================================================================================

SCENA 3 - OBÓZ REMBERTÓW - JESIEŃ 1936 - SZKOLENIE BETAR - 4 STRONY

================================================================================

INT. OBÓZ REMBERTÓW - POLIGON - DZIEŃ

Błoto. 100 młodych Żydów w polskich mundurach - BETAR - młodzieżowa organizacja syjonistyczna. Ćwiczą: zakładanie min, strzelanie, walka wręcz.

Polski instruktor krzyczy.

INSTRUKTOR

Ties formed with Polish authorities brought about courses in which Irgun commanders were trained by Polish officers in advanced military issues such as guerrilla warfare, tactics and laying land mines.

DAWID (25) podchodzi do Modelskiego.

DAWID

Panie urzędniku, po co Polska nas szkoli? Przecież nas nie lubicie.

MODELSKI

Nie lubimy? My was kochamy. Tak bardzo że chcemy żebyście wyjechali do Palestyny i zbudowali tam państwo. I zabrali jak najwięcej Żydów z Polski. 3 miliony Żydów w Polsce to problem. Państwo żydowskie to rozwiązanie.

DAWID

A broń?

MODELSKI

Dostaniecie. 25,000 karabinów. Według aktywistów Irgunu Polska dostarczyła organizacji 25,000 karabinów.

DAWID zamiera.

DAWID

25,000? To armia.

MODELSKI

To państwo. Przyszłe państwo Izrael.

Długa rozmowa o syjonizmie, o Polsce, o antysemityzmie i filosemityzmie strategicznym. Modelski tłumaczy że Polska popiera syjonizm z powodów pragmatycznych - chce by Żydzi wyjechali.

DAWID

A pan? Pan też chce żebyśmy wyjechali?

MODELSKI

Ja? Ja chcę żebyście żyli. Gdziekolwiek. Ale żyli. W Polsce, w Palestynie... byle żyli. To wystarczy.

Patrzą na ćwiczących młodych Żydów. W tle słychać strzały.

================================================================================

SCENA 4 - LIGA NARODÓW - GENEWA - 1937 + MAGAZYN POWĄZKI - 4 STRONY

================================================================================

INT. ARCHIWUM MSZ - WARSZAWA - DZIEŃ - 1939

Modelski ogląda taśmę filmową - JÓZEF BECK w Lidze Narodów.

BECK (na taśmie)

Polska popiera utworzenie państwa żydowskiego w Palestynie i międzynarodową konferencję dla emigracji żydowskiej.

NAPIS: In 1937 Polish Minister of Foreign Affairs Józef Beck declared in League of Nations his support for creation of Jewish state.

LEKTOR (V.O.)

Throughout interwar Poland supported Jewish emigration and creation of Jewish state in Palestine. Polish state also supported Haganah, Betar, Irgun, providing them with weapons and training.

INT. MAGAZYN POWĄZKI - NOC

Wielki magazyn. Skrzynie. Pułkownik KOC otwiera - karabiny Mauser, Bergmann.

KOC

In 1937 Polish authorities began to deliver large amounts of weapons to underground. According to Irgun activists Poland supplied 25,000 rifles, and additional material and weapons, by summer 1939 Warsaw warehouses held 5,000 rifles and 1,000 machine guns.

MODELSKI

Ile tu jest teraz?

KOC

5,000 karabinów i 1,000 karabinów maszynowych. Do lata będzie 25,000. Wszystko dla Irgunu. I Betaru. I Hagany.

MODELSKI

I gdzie to pojedzie?

KOC

Do Palestyny. Statkiem z Gdyni. Nielegalnie. Brytyjczycy mają White Paper 75,000 limit. My go łamiemy.

MODELSKI

A jeśli Brytyjczycy się dowiedzą?

KOC

Powiemy że to nie nasza broń. A pan powie że pan tylko stempluje przepustki. Każdy ma swoją bajkę.

Koc zamyka skrzynię. W ciemności słychać tylko oddech.

================================================================================

SCENA 5 - SEJM - 31 MARCA 1938 - USTAWA O OBYWATELSTWIE + ZAKOPANE ZIMA 1938/39 - 5 STRON

================================================================================

INT. SEJM - WARSZAWA - DZIEŃ - 31 MARCA 1938

Sejm. Głosowanie. Modelski na galerii.

MARSZAŁEK

Ustawa z 31 marca 1938 o pozbawieniu obywatelstwa osób przebywających za granicą ponad 5 lat - przyjęta!

Modelski notuje. Obok Koc.

MODELSKI

Po co?

KOC

Bo boimy się 20,000 Żydów z Austrii po Anschlussie. The law will affect thousands of Jews living in Austria, Germany, Palestine and elsewhere.

KOC (CONT'D)

Czyli zamykamy granicę dla własnych obywateli?

MODELSKI

Tak. I za 7 miesięcy będziemy tego żałować w Zbąszyniu.

INT. ZAKOPANE - PENSJONAT - ZIMA 1938/39 - DZIEŃ

Tatry. 25 Irgunistów z Palestyny w śniegu. Polski oficer.

OFICER

In Spring 1939, they set up guerrilla training school at Zakopane in Tatra Mountains. 25 Irgunists were brought from Palestine and taught sabotage by Polish Army, which also provided weapons for 10,000 men for proposed invasion of Palestine in April 1940.

AVRAHAM STERN (31) pyta Dawida po hebrajsku dlaczego Polacy pomagają.

STERN

(hebrajski) Dlaczego Polacy nam pomagają? Oni nas nie lubią.

DAWID

(hebrajski) Bo chcą żebyśmy zabrali Żydów z Polski. I bo nienawidzą Brytyjczyków bardziej niż nas.

Polish government supported plan and began training Irgun members and supplying arms for 10,000 men for proposed invasion of Palestine in April 1940.

Modelski przyjeżdża na nartach.

MODELSKI

Panowie, jak kurs?

OFICER

Dobrze. Za 3 miesiące będą gotowi do inwazji na Palestynę. 10,000 ludzi. Z polską bronią.

================================================================================

SCENA 6 - STACJA ZBĄSZYŃ - 28-29 PAŹDZIERNIKA 1938 - POLENAKTION - 8 STRON

================================================================================

EXT. STACJA ZBĄSZYŃ - NOC - 28 PAŹDZIERNIKA 1938 - DESZCZ

Pociągi towarowe z Niemiec wjeżdżają. Niemieccy kolejarze wypychają ludzi. Krzyki, płacz, psy.

NAPIS: Polenaktion - 27-28 października 1938 - III Rzesza wypędza ok. 17,000 Żydów polskiego pochodzenia. Pierwsza grupa 654 osób przepędzona szosą Zbąszyń-Rogatka 28 października 1938 o godz. 21:00. Na stację w Zbąszyniu przywieziono pociągami grupę około 9 tysięcy Żydów. Ponad 8 tysięcy trafiło do małego miasteczka Zbąszyń. Pierwsza masowa deportacja.

MODELSKI (34) stoi w deszczu z listą i pieczątką. Strażnik.

STRAŻNIK

Mamy rozkaz prezydenta Mościckiego z 31 marca. Ustawa o pozbawieniu obywatelstwa. Nie wpuszczamy bez ważnego paszportu.

FAJGA WEISS (40) z dzieckiem RÓŻA (8) podaje paszport.

FAJGA

Jestem Polką... z Berlina... 10 lat...

MODELSKI patrzy, waha się.

MODELSKI

Była pani Polką. Teraz już nie. Ustawa.

Odmawia. Fajga płacze. Róża patrzy na Modelskiego - zapamięta.

Później obóz w koszarach - 8-9 tysięcy ludzi w błocie. KLARA WEISS (31) lekarka z Ostrawy wolontariuszka.

KLARA

Jestem lekarką. Z Ostrawy. Wolontariuszka.

MODELSKI

Ja jestem urzędnikiem. Z Warszawy.

KLARA

I pan zamknął granicę?

MODELSKI nie odpowiada. Wstyd. Pada deszcz. Słychać płacz dzieci. Modelski idzie przez błoto, widzi martwe dziecko przykryte kocem. Zatrzymuje się. To trauma która zostanie na zawsze.

MODELSKI (do siebie)

Co my robimy? Co my robimy?

Wraca do pociągu. W pociągu notuje w notesie: "Zbąszyń - 9,000 - błoto - 200 zmarło pierwszy tydzień - NIE POWTÓRZYĆ".

NAPIS: Ponad 8 tysięcy wypędzonych Żydów trafiło do Zbąszynia. Polenaktion była pierwszą masową deportacją i zapoczątkowała nową fazę nazistowskich prześladowań.

===