Jałta nie zaczęła się w lutym 1945

Jałta nie zaczęła się w lutym 1945 w pałacu Liwadyjskim. Zaczęła się hartować półtora roku wcześniej, w depeszach.

1. Lauchlin Bernard Currie - człowiek przy biurku Roosevelta

 Był głównym doradcą ekonomicznym Roosevelta w czasie wojny i później szefem pierwszej misji Banku Światowego w Kolumbii.  

W odtajnionych aktach VENONA występuje jako źródło sowieckiego wywiadu pod kryptonimami "PAGE" i "VIM", a odmowa przedłużenia mu paszportu w 1954 była związana z tym, że został wskazany jako sowiecki szpieg przez dwóch dezerterów i w dziewięciu częściowo rozszyfrowanych depeszach VENONA.

W aktach jest też adnotacja, że wiosną 1944 rzekomo ostrzegł Sowietów, że Amerykanie łamią ich szyfry.  

Postać nr 1 do thrillera: facet, który pisze Rooseveltowni mowy o walce z deflacją, a wieczorem jego treść ląduje w Moskwie.

2. Oskar Lange i Bolesław Gebert - polski łącznik

To jest czysta VENONA. W depeszy z 27 maja 1944 z Nowego Jorku do Moskwy szef wywiadu zagranicznego jest adresatem:

Your no. 2196 la J. ATAMAN advises: Up to 1943 LANGE...

A w przypisach rozszyfrowujących wprost: ATAMAN: Boleslaw K. GEBERT. LANGE: Professor Oscar LANGE  

Druga depesza 6 lipca 1944 - też istnieje: VENONA 956-957 mówi, że agent Gebert zameldował 30 czerwca 1944, że "Lange przedstawił Departamentowi Stanu i sekretariatowi Roosevelta raport z podróży do ZSRR i rozmowy z towarzyszem Stalinem".  

1944. Lange spotyka się z Curriem. Obaj są już na radarze Fitina.

3. Donald MacLean - oczy w Londynie

Członek Piątki z Cambridge, zwerbowanej w latach 30. na Cambridge. W Foreign Office siedział w Wydziale Ogólnym.  

 Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie są głównym obiektem zainteresowania NKWD przed przybyciem US Army, ma sens operacyjny: do 1943 to Polacy i Wolni Francuzi byli jedyną dużą siłą sojuszniczą w UK. MacLean miał do tego dostęp. Po ujawnieniu Katynia w kwietniu 1943 zainteresowanie Londynu Polakami eksplodowało, a dla Moskwy stało się krytyczne.

4. Alger Hiss - człowiek na sali w Jałcie

Hiss był członkiem delegacji USA na Jałtę.  

A w depeszy VENONA oficer wywiadu sowieckiego raportuje o źródle o kryptonimie "Ales", które było częścią amerykańskiej delegacji dyplomatycznej na konferencję w Jałcie na początku 1945 roku. Inna depesza, nr 1822 z 30 marca 1945, wskazuje, że ALES był na konferencji 4-11 lutego 1945 w Jałcie, a potem poleciał do Moskwy - Hiss był na Jałcie i potem poleciał do Moskwy ze Stettiniusem.  

5. Paweł Fitin

Szef Zarządu Wywiadu Zagranicznego NKGB. Nie musiał być na Jałcie. On ją przygotował. Na jego biurko spływały jednocześnie raporty od PAGE, LANGE, MacLeana i ALES-a.

Jak hartowała się Jałta - chronologia thrillera

To nie była jedna zdrada, to było hartowanie stali:

Kwiecień 1943: Niemcy ujawniają Katyń. W Londynie szok. W Moskwie Fitin wydaje rozkaz: pełna inwigilacja Polskich Sił Zbrojnych. MacLean dostaje priorytet.

Maj 1944: Depesza 759/760 - Gebert charakteryzuje Langego dla Fitina jako "czołową postać w sferze sowiecko-polskich relacji".  

Czerwiec 1944: KGB w Nowym Jorku przesyła do Moskwy dwie wiadomości od Currie. Roosevelt przed wyborami publicznie mówi Polonii o wolnej Polsce, a prywatnie - według treści tych depesz - sygnalizuje gotowość na linię Curzona i nacisk na rząd w Londynie. To jest oś paranoi.

Lipiec 1944: Lange wraca od Stalina i składa raport w Białym Domu. Gebert czyta ten raport przed Waszyngtonem.

Luty 1945: Wszyscy spotykają się w Jałcie. Roosevelt jest chory, Churchill zmęczony, Stalin ma na biurku pełny obraz ich kart. Bo dostał je od ich własnych ludzi.

Logline: W 1944 roku trzech ludzi z najbliższego otoczenia Roosevelta i Churchilla prowadzi podwójne życie. Każdy z nich myśli, że jest jedynym kretem. W Moskwie jeden człowiek czyta ich wszystkich i pisze scenariusz Jałty.

Akt I - WARSZAWA/LONDYN/WASZYNGTON 1943-44

Bohaterem jest nie Amerykanin, ale Polak z II Oddziału w Londynie, który widzi, że jego raporty o Sowietach znikają. Zaczyna śledzić MacLeana. Równolegle w Waszyngtonie młody agent FBI próbuje złamać VENONĘ i trafia na kryptonim PAGE.

Akt II - CHICAGO / NOWY JORK

Spotkanie Lange - Curŕie. Rozmowa o Polsce, która jest tak naprawdę negocjacją o granice bez Polaków. Gebert fotografuje raport Langego w toalecie Departamentu Stanu. To jest serce thrillera: zdrada w białych rękawiczkach, w imię "realizmu".

Akt III - JAŁTA

Żadnych wielkich scen. Klaustrofobia. Małe pokoje, podsłuchy NKWD w pałacu, Hiss podający notatki. Stalin nie negocjuje - on dyktuje to, co już wie, że przeciwnik zaakceptuje. Finał: polski oficer w Londynie słucha radia. Słyszy o "wolnych wyborach w Polsce" i rozumie, że przegrał wojnę zanim się skończyła.