w_koło_wojtek
prawda boli?!
3 obserwujących
191 notek
66k odsłon
1231 odsłon

Prawda - analiza pojęcia

Wykop Skomentuj13

Prawda - analiza definicji

Pojęcie prawdy, którym chcę się tu zająć dotyczy dwóch zakresów:

  • - prawdy człowieka względem rzeczywistości;

  • - prawdy w systemie logicznym stworzonym przez człowieka.

    „TEORIE PRAWDY:

  1. Klasyczna (korespondencyjna, arystotelesowska) - prawda polega na zgodności myśli z rzeczywistością.

  2. Kryterialne koncepcje prawdy - podaje kryterium które musi spełnić jakieś zdanie, by było prawdziwe:

  3. - Ewidencyjna koncepcja prawdy (kartezjańska) - jeśli coś jest oczywiste, to jest to prawdziwe;

  4. - Koherencyjna teoria prawdy - kryterium prawdziwości zdania jest jego spójność ze zdaniami wcześniej uznanymi za prawdziwe.

  5. Pragmatyczna teoria prawdy - kryterium prawdziwości jest pożyteczność, użyteczność zdania, prawdziwe są zdania które stanowią podstawę naszych skutecznych działań;

  6. Teoria zgody powszechnej - przyjmujemy za kryterium prawdziwości zgodę powszechną, zdanie jest prawdziwe jeżeli autorytety w danej dziedzinie tak twierdzą.”

    Ad 1. Klasyczna definicja podaje samo sedno pojęcia prawda.

    Sednem pojęcia prawda dla Arystotelesa przy przyjętej przez niego podstawie: obserwacji rzeczywistości, jest zgodność pomiędzy rzeczywistością jako zmienną niezależną i myślą człowieka jako zmienną zależną - jest to zatem prawda subiektywna, indywidualna.

    By zanalizować pojęcie prawdy powinniśmy wyjść od arystotelesowskiej definicji prawdy: zgodność myśli z rzeczywistością - zgodność sądów z rzeczywistym stanem rzeczy, którego ten sąd dotyczy.

    Wskazuje ona trzy (cztery) elementy zawarte w tej definicji domyślnie:

  1. istnieje rzeczywistość zewnętrzna, o której myśli podmiot;

  2. istnieje podmiot myślący;

  3. istnieje relacja między podmiotem a rzeczywistością - relacja spostrzegania (3) i oceniania - ustalania prawdy (4).

    - może być tu samooszukiwanie podmiotu lub oszukiwanie podmiotu przez otoczenie.

    Ad 2. Punkt ten miesza pojęcie prawda z prawdziwością, a dotyczy metody określania tego, co jest prawdą w systemie logicznym.

    Ad 3. Ewidencyjność: kryterium oczywistości prawdy jest bardzo zależne od logiki i wiedzy podmiotu, który ocenia dany system logiczny.

    Ad 4. Koherentność: kryterium spójności precyzuje i zawęża kryterium oczywistości prawdy, gdyż wystarczy tu zbadać zależności logiczne w danym systemie logicznym bez badania innych możliwych związków, skojarzeń z wiedzą podmiotu.

    Ad 5. Teoria pragmatyczna wskazuje, że prawda, która została ustalona, powinna być przydatna w działaniu, a to znaczy, że ostatecznym kryterium nazwania związku prawdą, jest możliwość wykorzystania tego związku w celowym działaniu, uzyskania zamierzonego efektu.

    Ad 6. Konsensus: wchodzą tu różne elitarne (autorytety) lub demokratyczne metody określania, co jest prawdą (obiektywną).

     

    Inne koncepcje:

  1. - pragmatyzm: prawdziwe jest to, co sprawdza się w indywidualnej praktyce;

  2. - hermeneutyka: prawdziwe jest to, co prowadzi do zrozumienia świata;

  3. - konwencjonalizm: prawdziwe jest to, co zgodne z zespołem konwencji służących do poznawania świata;

  4. - relatywizm: prawdziwe jest to, co ktoś (autorytet) uznaje za prawdziwe, lub - prawdziwe jest to, co ogół uznaje za prawdziwe.

    Ad 1. Pragmatyzm: tak jak wyżej w (Ad 5.).

    Ad 2. Hermeneutyka: zawęża kryterium pragmatyzmu, gdyż pomija praktyczne użycie związku, który jest prawdą - wystarczy tu sama możliwość logiczna takiego użycia.

    Ad 3. Konwencjonalizm: pozwala ograniczyć się przy poznawaniu prawdy do aktualnych schematów i rytuałów - poznawania świata takiego, jaki funkcjonuje obecnie, bez dochodzenia jego istotnej zawartości i możliwości ulepszenia.

    Obejmuje ono metodę naukową poznawania rzeczywistości, ale także sposoby charakterystyczne dla danej kultury lub społeczności, np. religii.

    Ad 4. Relatywizm: tak jak wyżej w (Ad 6.).

     

    Inna definicja mówi: prawda to jest to, co wynika logicznie z wcześniej przyjętych przesłanek lub to, co jest niesprzeczne, spójne (koherentne) z całością systemu.

    Stosownie do dwóch zakresów istnienia człowieka: wewnętrznego (logika) i zewnętrznego (rzeczywistość) prawda to jest to, co w sposób niesprzeczny, na zasadzie logicznego następstwa wynika z wcześniej przyjętych, uznanych twierdzeń.

    Niektórzy uważają za prawdę kolejne wnioski wynikające z tworzonego przez siebie systemu ideologicznego opartego na mętnych i mglistych założeniach.

    Definicja ta prowadzi np. do:

  • - matematyki - która w ostateczności opiera się na spostrzeżeniach empirycznych;

  • - religii - która w ostateczności opiera się na wierze w dogmaty.

     

    Prawda jako zgodność z myślą człowieka

    Pojęcie prawda dla rzeczywistości bazuje na definicji prawdy Arystotelesa, która mówi o związku zgodności pomiędzy myślą a rzeczywistością.

    Prawda taka to dokładniej: prawda myśli (obserwacji).

    W przypadku definicji Arystotelesa prawda (myśli) musi pojawić się człowiek (szerzej istota myśląca), która myśli o rzeczywistości i później ocenia zgodność tej myśli z rzeczywistością.

Wykop Skomentuj13
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Technologie