W kleszczach teraźniejszości

Nowoczesna cywilizacja przemysłowa doprowadziła do uwięzienia ludzi w wiecznej teraźniejszości, bo zapewnia, z jednej strony, duży stopień osobistego bezpieczeństwa, a z drugiej strony, poprzez właściwy tej cywilizacji reżim proceduralny, utrwala pewną rutynę zachowań. To nam pokazuje, jakie czynniki mają moc sprawczą w dużej skali.

Mało tego, rozwój nowoczesnych technologii IT uwięzienie to pogłębił zamykając wielu ludzi w bańkach informacyjnych.

W efekcie niska jest świadomość kluczowych zjawisk kształtujących naszą cywilizację. Nawet na poziomie współczesnych kontaktów mamy wyraźną niespójność. Z jednej strony, ludzie zdają sobie sprawę ze stopnia skomplikowania rzeczywistości i rozmaitych uzależnień systemowych, z drugiej, żywią nieuzasadnione przekonania o swojej indywidualnej autonomii. Wskutek tego niska jest świadomość, że nasze życie toczy się na wąskiej i grożącej niebezpieczeństwami grani, a to wymaga skupienia i uwagi, żeby się nie poślizgnąć i wpaść w przepaść.

Nic dziwnego, że najpierw pandemia o teraz wojna, które zakwestionowały wiarę w potęgę teraźniejszości, wywołując panikę lub wręcz histerię.

Trzeba więc przeprowadzić powszechną reedukację co do czynników kształtujących nasze zycie. Faktem fundamentalnym jest to, że zyjemy w przestrzeni społecznej. A jeżeli żyjemy w przestrzeni społecznej, to musimy skonstruować model tej przestrzeni. Przestrzeń zaś, jak wiadomo, musi posiadać określone wymiary. W przypadku przestrzeni społecznej  tymi wymiarami są relacje społeczne, które wyznaczają nam ramy naszego życia.

W tym momencie warto uświadomić sobie, że nasza indywidualna wolność, która, w potocznym przekonaniu, uznawana jest za kwestię i relację fundamentalną, jest tylko drugorzędnym produktem przestrzeni społecznej. Nie ma wolności poza przestrzenią społeczną. Trzeba więc kwestię wolności indywidualnej ustawić we właściwym kontekście.

Tak więc musimy najpierw stwierdzić, że nasza historia nie rozpoczęłą się wczoraj i trzeba wyjaśnić skąd się ta przestrzeń społeczna wzięła. Tu musimy wejść w rzoważania na temat ewolucji naszego gatunku, który został poddany presji zycia i interakcji w dużych grupach społecznych opartych na bezwzględnym wymogu wspólpracy. Współpracuj albo giń - taki był dyktat ewolucji i pod wpływem tego dyktatu nastąpił rozwój relacji społecznych realizujących ten wymóg. W ten sposób pojawiła się kwestia prawdy, miłości i wolności, bo wspólpraca wymagała poznania prawdy o świecie materialnym i partnerach, wymagała bliskich relacji emocjonalno-uczuciwych z partnerami i umiejętności zajęcia własnego stanowiska i asertywności w stosunku do nich.

Z takiego kształtu przestrzeni społecznej wynikają priorytety w naszych zachowaniach. Najpierw musimy zadbać o kształt tej przestrzeni, by móc w niej znależć odpowiednią niszę dla swojej indywidualnej osobowości. Wielu ludziom wydaję się, niestety, że proces przebiega odwrotnie.