Lichwiarz zamiast banku. Ciemna strona rynku pożyczek

Skala problemu: miliony Polaków bez dostępu do legalnych pożyczek

Liczby są alarmujące. W pierwszej połowie 2025 roku aż 77 procent wniosków pożyczkowych spotkało się z odmową ze strony legalnych firm. Prawie 60 procent osób szukających finansowania nie dostało go od żadnej instytucji.

Co robią ci ludzie? Część zaciska pasa. Ale gdy pieniądze potrzebne są na operację, naprawę dachu przed zimą czy spłatę zaległego czynszu, oszczędzanie nie wchodzi w grę. Wtedy pojawia się pokusa szarej strefy.

Historia Anny: jak wygląda droga do nielegalnej pożyczki

Wyobraźmy sobie Annę, 45-letnią mieszkankę średniej wielkości miasta. Jej matka potrzebuje pilnej operacji biodra. NFZ daje termin za półtora roku. Prywatnie koszt to 25 tysięcy złotych.

Anna składa wniosek w banku, który odmawia, bo ma umowę na czas określony. Próbuje w trzech firmach pożyczkowych, znów wszędzie odmowa, bo jej dochody są zbyt niskie w stosunku do wnioskowanej kwoty. Zostaje z chorą matką i bez pieniędzy.

Wtedy trafia na ogłoszenie: "Pożyczki bez BIK, decyzja w godzinę". Dzwoni. Miły pan oferuje pomoc. Nie pyta o zaświadczenia, nie sprawdza zdolności kredytowej. Jest jeden warunek, bo odsetki będą "trochę wyższe niż w banku".

Zobacz takżeZiobro z azylem na Węgrzech. Protasiewicz: „Okazał się miękiszonem"

Anna podpisuje umowę. Dopiero później odkrywa, że "trochę wyższe" oznacza trzykrotność tego, co zapłaciłaby legalnej firmie. A gdy spóźni się z ratą, odwiedzą ją "windykatorzy" , bez wyroku sądu, bez komornika, za to z konkretnymi groźbami.

To nie jest wymyślony scenariusz. To schemat, który powtarza się tysiące razy rocznie.

Dlaczego akurat zdrowie pcha ludzi w ręce lichwiarzy?

Z badań wynika, że aż 73 procent osób, którym odmówiono finansowania potrzeb zdrowotnych, deklaruje gotowość pójścia do szarej strefy. To najwyższy wskaźnik ze wszystkich kategorii.

Nic dziwnego. Gdy chodzi o zdrowie własne lub bliskich, ludzie są gotowi zaryzykować niemal wszystko. Legalne firmy o tym wiedzą, ale nie mogą pomóc, bo przepisy im na to nie pozwalają.

– Państwo, zamiast realnie chronić konsumentów, wypycha ich poza legalny rynek. Tam nie obowiązują ani limity kosztów, ani standardy windykacyjne, ani jakiekolwiek gwarancje prawne – mówi Piotr Palutkiewicz, wiceprezes Warsaw Enterprise Institute.

Czym ryzykujesz, pożyczając w szarej strefie?

Astronomiczne koszty. Legalne firmy muszą przestrzegać limitów. Nielegalni pożyczkodawcy żądają ile chcą, często wielokrotnie więcej.

Zero ochrony prawnej. Umowa z nielegalnym podmiotem to świstek papieru. Nie pomoże rzecznik konsumentów, UOKiK ani sąd.

Spirala długów. Wysokie odsetki sprawiają, że pożyczka rośnie szybciej niż możliwości spłaty. Kolejna pożyczka na spłatę poprzedniej to klasyczna pułapka.

Zobacz takżeNiemcy nie rozumieją, co się dzieje. „Polska staje się nowym supermocarstwem”

Windykacja poza prawem. To najbardziej przerażający aspekt. Nielegalni pożyczkodawcy nie idą do sądu. Stosują presję, groźby, nękanie. Powiązania z grupami przestępczymi to nie miejska legenda.

Jak się chronić?

Zanim podpiszesz cokolwiek, sprawdź firmę w rejestrze KNF. Legalna instytucja pożyczkowa musi być spółką z o.o. lub akcyjną z kapitałem minimum milion złotych. Musi też sprawdzić twoją zdolność kredytową, bo jeśli tego nie robi, to sygnał ostrzegawczy.

I pamiętaj: legalna firma nigdy nie żąda opłat przed udzieleniem pożyczki.

Co powinno się zmienić?

Eksperci wskazują na paradoks. Polacy są zadłużeni ponad dwukrotnie mniej niż średnia europejska. Problem nie leży więc w naszej rozrzutności, lecz w przepisach, które nie pozwalają legalnym firmom obsługiwać klientów o większym ryzyku.

Dopóki tak będzie, szara strefa będzie rosła. A jej ofiarami padają zwykli ludzie w trudnej sytuacji ci, którzy potrzebują pomocy, nie wyzysku.

red.
Fot: Z badań wynika, że aż 73 procent osób, którym odmówiono finansowania potrzeb zdrowotnych, deklaruje gotowość pójścia do szarej strefy/ PAP