"Państwo nigdy nie zostawi Polaków poza granicami"

Z tego artykułu dowiesz się: 

• Co prezydent Karol Nawrocki powiedział w Pałacu Prezydenckim o Polakach mieszkających poza granicami kraju i jakie zadanie postawił przed państwem.
  
• Dlaczego Dzień Flagi obchodzimy akurat 2 maja i co wydarzyło się tego dnia w Berlinie w 1945 roku.
• Skąd wzięły się polskie barwy narodowe, kiedy uchwalono kokardę z 1831 roku, a kiedy realnie ustanowiono wzór flagi państwowej.
• Jak wygląda plan obchodów w Pałacu Prezydenckim, dlaczego pierwszych 16 flag trafia do szkół mundurowych i co robi w tym czasie marszałek Senatu w Chicago.

Podwójne święto

2 maja niesie w polskim kalendarzu dwa znaczenia naraz. Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, ustanowiony przez Sejm 20 lutego 2004 roku w nowelizacji ustawy o godle, barwach i hymnie. I Dzień Polonii i Polaków za Granicą, który Sejm uchwalił dwa lata wcześniej, 20 marca 2002 roku, z inicjatywy Senatu. Obie daty łączy ten sam powód. Wspólnota narodowa, której znakiem są biało-czerwone barwy, nie kończy się na granicy.

Zobacz takżeLempart uczyła Polonię politycznych zbiórek. Zapłacił Senat

W tym roku święto ma kilka warstw. Po raz pierwszy przypada za prezydentury Karola Nawrockiego, który od stycznia wprowadził do Pałacu Prezydenckiego nowy zwyczaj cotygodniowej zmiany flagi.

Dlaczego akurat 2 maja

Wybór tej daty nie był przypadkiem. 2 maja 1945 roku żołnierze 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki zawiesili polskie flagi w zdobytym Berlinie. Najbardziej znana zawisła na Kolumnie Zwycięstwa (Siegessäule), kolejne na Bramie Brandenburskiej i na dworcu Tiergarten. W PRL władze nakazywały tego dnia zdejmować biało-czerwone, żeby nie wisiały przed zniesionym wówczas Świętem Konstytucji 3 Maja. Komuniści chcieli oddzielić flagę od daty, która kojarzyła się z konstytucją z 1791 roku i niepodległościowym dziedzictwem.

Polskie barwy mają, jako jedne z nielicznych na świecie, pochodzenie heraldyczne. Wywodzą się z herbu Królestwa Polskiego i herbu Wielkiego Księstwa Litewskiego. Biel od orła i Pogoni, czerwień od pól herbowych. Pierwszą prawną regulację barw narodowych przyniosła uchwała Sejmu Królestwa Polskiego z 7 lutego 1831 roku, dotycząca kokardy narodowej, podjęta na wniosek posła Walentego Zwierkowskiego z Towarzystwa Patriotycznego. Sam wzór flagi państwowej, biały pas u góry i czerwony u dołu, ustanowił dopiero Sejm Ustawodawczy odrodzonej Polski 1 sierpnia 1919 roku. Dzień Flagi powstał wzorem amerykańskiego Flag Day, obchodzonego od 1777 roku. Ciekawostka. W 2004 roku Senat proponował, żeby polskie święto nazywało się Dniem Orła Białego. Sejm tę poprawkę odrzucił.

Nawrocki w Pałacu. "Państwo polskie nigdy nie zostawi Polaków poza granicami" 

Centralny punkt sobotnich obchodów to Pałac Prezydencki w Warszawie. Karol Nawrocki wręczył odznaczenia państwowe przedstawicielom Polonii i Polaków za Granicą oraz powołał skład nowej Rady do Spraw Polonii i Polaków za Granicą przy Prezydencie RP. To ciało doradcze, którego utworzenie Nawrocki zapowiadał wielokrotnie podczas spotkań z polską diasporą w 2025 roku. W składzie znaleźli się m.in. przedstawiciele Polonii amerykańskiej, w tym co najmniej trzech delegatów z Chicago.

W swoim wystąpieniu prezydent postawił sprawę jednoznacznie. "Naszym zadaniem jest to, aby nigdy jedna trzecia narodu pozostająca poza granicami Polski nie oderwała się od dwóch trzecich, które są w granicach Rzeczypospolitej Polskiej. To nasze największe zadanie, które musimy wykonywać. Dlatego bardzo się cieszę, że powstała Rada, która pokazuje, że państwo polskie nigdy nie zostawi Polaków poza granicami" powiedział Nawrocki.

Zobacz takżeNie tylko Niemcy. Trump zredukuje wojska USA w innych krajach

To deklaracja, która lokuje nową Radę w centrum prezydenckiej polityki polonijnej. Liczbę Polaków i osób polskiego pochodzenia mieszkających poza krajem MSZ szacuje na około 20 milionów. Tradycja konstytucyjna i ustawowa opieki nad nimi należy historycznie do Senatu, który sprawuje tę pieczę od 1989 roku, z przerwą w latach 2012–2015. Powołanie prezydenckiej Rady to nowy, równoległy kanał kontaktu z diasporą, niezależny od izby wyższej. 

Pierwsze szesnaście flag dla szkół mundurowych

Kolejny element obchodów. Od 1 stycznia 2026 roku, decyzją prezydenta, co sobotę o 11:45 odbywa się przed Pałacem Prezydenckim ceremonia zmiany flagi. Każda zdjęta biało-czerwona trafia potem do wspólnot lokalnych, szkół, służb mundurowych i instytucji w całym kraju.

W piątek wieczorem szef gabinetu prezydenta Paweł Szefernaker zapowiedział na X, jak wyglądać będzie sobotnia uroczystość. "2 maja to Dzień Flagi. Od początku roku Prezydent Karol Nawrocki wprowadził nowy zwyczaj. Co tydzień, w sobotę, zmieniana jest flaga państwowa powiewająca nad Pałacem Prezydenckim. Pierwsze 16 flag trafi jutro do szkół mundurowych w całej Polsce" napisał Szefernaker.

Zobacz takżeEuropejscy rolnicy protestowali. Mercosur weszło w życie

W południe na dziedzińcu Pałacu Prezydenckiego dwie uroczystości spotkają się w jednym punkcie. Nawrocki wręczy 12 nominacji generalskich i admiralskich oficerom Wojska Polskiego, mianowanym na wniosek ministra obrony narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza. W tym samym czasie szesnastu uczniów szkół mundurowych z całej Polski, po jednym z każdego województwa, odbierze flagi z masztu Pałacu. Wcześniej głowa państwa weźmie udział w uroczystości podniesienia Flagi Państwowej na Wieży Zegarowej Zamku Królewskiego.

Marszałek Senatu w Chicago

Tego samego dnia, kilka tysięcy kilometrów na zachód, polskie święto obchodzi marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska. Centrum Informacyjne Senatu komunikuje, że w dniach 30 kwietnia–3 maja przebywa ona z wizytą w USA i Kanadzie. W Chicago weźmie udział w Paradzie Konstytucji 3 Maja, ceremonii podniesienia flagi Rzeczypospolitej na Daley Plaza i koncercie zespołu "Mazowsze" w Copernicus Center. W sobotę wieczorem w Kanadzie odbędzie się symboliczne podświetlenie Wodospadu Niagara na biało-czerwono.

Wybór marszałka Senatu nie jest tu kurtuazyjny. To Senat od 1989 roku, nawiązując do tradycji II Rzeczypospolitej i Dnia Opieki nad Rodakami na Obczyźnie, sprawuje pieczę nad Polakami żyjącymi za granicą. Po przerwie z lat 2012–2015 środki na opiekę nad Polonią wróciły do dyspozycji Senatu na podstawie nowelizacji ustawy o działalności pożytku publicznego. 

Jak prawidłowo eksponować flagę

Dzień Flagi to także moment, w którym MSWiA przypomina zasady prezentowania biało-czerwonej. Ministerstwo od lat wydaje miniprzewodnik "Biało-Czerwona", który tłumaczy różnicę między flagą państwową a barwami narodowymi. Flaga RP składa się z dwóch poziomych pasów równej szerokości, białego u góry i czerwonego u dołu, w proporcjach 5:8. Napisy i rysunki, które chętnie umieszczają kibice na trybunach, są dopuszczalne wyłącznie na barwach narodowych, a nie na fladze państwowej. Na terytorium Rzeczypospolitej flaga państwowa ma zawsze pierwszeństwo przed innymi flagami

Można ją wywiesić w oknie, na balkonie, przed domem. Można też przypiąć do klapy biało-czerwoną kokardę narodową. Warto pamiętać o jednym. 2 maja, mimo statusu święta państwowego, nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy. W tym roku data wypada w sobotę, więc dla większości pracowników i tak jest to dzień wolny w naturalnym rytmie weekendu.

 red. 

Fot: Karol Nawrocki w czasie spotkania z Polonią/East News