Nie żyje prof. Andrzej Elżanowski. Wybitny naukowiec i obrońca praw zwierząt

Z artykułu dowiesz się:

• Kim był prof. Andrzej Elżanowski i jaki miał wpływ na światową naukę oraz polskie prawo
• Jakie kluczowe zmiany w polskim prawie zwierząt zawdzięczamy jego determinacji
• Dlaczego w środowisku naukowym i społecznym zyskał miano bezkompromisowego rzecznika zwierząt
• Jak wyglądała jego wieloletnia działalność na czele Polskiego Towarzystwa Etycznego

Odejście wybitnego naukowca

Andrzej Elżanowski urodził się 21 stycznia 1950 roku w Przasnyszu. Zmarł po ciężkiej chorobie w wieku 76 lat, co potwierdziła m.in. PAP. Informacja o śmierci profesora wywołała ogromne poruszenie w środowisku akademickim oraz wśród organizacji pozarządowych.

Zobacz takżeAfera z raportem z AI. Śledztwo prokuratury ws. "Marki Polska"

W poruszających słowach pożegnał go biolog dr Robert Maślak. W swoim wpisie podkreślił wielką determinację i bezkompromisowość zmarłego profesora w dążeniu do prawdy.

- Zapamiętam go przede wszystkim jako człowieka, który swoją ogromną wiedzę biologiczną potraktował serio, również wtedy, gdy prowadziła do niewygodnych wniosków. Wiedział, że zwierzę nie jest abstrakcyjnym "okazem", elementem produkcji ani jednostką populacji. Widział w nim istotę, dla której jej własne życie ma znaczenie. I przez dziesięciolecia konsekwentnie domagał się, abyśmy także my zaczęli traktować ten fakt poważnie - napisał dr Maślak.

Ewolucja ptaków i światowa nauka

Jako zoolog i paleontolog Andrzej Elżanowski zdobył międzynarodowe uznanie w środowisku badaczy. Jego dorobek obejmował współpracę z renomowanymi ośrodkami w kraju i za granicą. Przez całą karierę publikował też w czołowych czasopismach.

W swojej pracy współpracował m.in. z amerykańskim Smithsonian Institution oraz Instytutem Biochemii Maxa Plancka w Niemczech. Te międzynarodowe doświadczenia ukształtowały jego bezkompromisowe podejście do standardów bioetycznych. Wyniki swoich badań regularnie ogłaszał w najbardziej prestiżowych czasopismach naukowych na świecie.

Najważniejszą dziedziną badań naukowca przez dziesięciolecia była ewolucja ptaków, szczególnie żyjących w erze mezozoicznej. Jego prace na temat wczesnych etapów rozwoju ptasich organizmów stanowiły istotny wkład w zrozumienie relacji między dinozaurami a współczesnymi gatunkami.

Badacz traktował biologię nie tylko jako suchy opis procesów ewolucyjnych. Zrozumienie złożoności układu nerwowego zwierząt stało się dla niego punktem wyjścia do zaangażowania w bioetykę.

Architekt zmian w prawie 

Naukowiec aktywnie włączał się w procesy legislacyjne mające na celu ukrócenie cierpienia zwierząt. Był wiodącym współautorem projektu nowelizacji Ustawy o ochronie zwierząt z 2010 roku. Równocześnie zasiadał w pierwszej Krajowej Komisji Etycznej ds. Doświadczeń na Zwierzętach.

Z inicjatywy profesora Elżanowskiego wprowadzono w Polsce skale oceniające stopień inwazyjności badań oraz siłę bólu i uciążliwości doświadczeń naukowych. Dzięki tym rozwiązaniom komisje etyczne zyskały konkretne narzędzia do oceny, które eksperymenty stanowią nadmierne obciążenie dla zwierząt laboratoryjnych.

Ponadto profesor był architektem i współtwórcą kampanii przeciwko ubojowi rytualnemu bez uprzedniego ogłuszania. Przez lata dostarczał twardych, naukowych argumentów wykazujących skalę cierpienia zwierząt poddawanych takim procedurom.

Życie zgodne z etyką

Działalność zmarłego naukowca wspominała również Ewa Gebert z OTOZ Animals. Podkreśliła ona jego olbrzymie zasługi dla poprawy losu zwierząt w Polsce. Szczególną uwagę zwróciła na determinację profesora w walce o humanitarne traktowanie.

- Udało mu się zatrzymać wiele okrutnych doświadczeń, które nie miały żadnego naukowego uzasadnienia, a tym samym uratować wiele zwierząt laboratoryjnych przed strasznym cierpieniem, przekraczającym nasze pojmowanie. Bez reszty angażował się w walkę o wprowadzenie zakazu uboju rytualnego. Był jedną z osób, które uporem i determinacją doprowadziły do narodowej debaty na ten temat i przełamały tabu na temat tego barbarzyństwa. Był weganinem, który z naukową determinacją udowadniał, że dieta roślinna jest mądra, zdrowa i etyczna - wskazała Ewa Gebert.

Zobacz takżeGaz, czyli paliwo przejściowe, które "przeżyje nas wszystkich"

Od 2011 roku prof. Andrzej Elżanowski stał na czele Polskiego Towarzystwa Etycznego, o czym przypominają media relacjonujące jego dorobek. W swoich publikacjach i wystąpieniach bioetyk podkreślał zasadniczy aksjomat swojej filozofii życiowej: - Życie zwierząt jest wartością samą w sobie - powtarzał profesor.

Konsekwentnie wcielał własne idee w codzienne życie, będąc weganinem i niestrudzonym rzecznikiem tych, którzy sami nie mają głosu. Jego odejście to niepowetowana strata dla polskiej nauki oraz całego ruchu ochrony zwierząt.

red. 

Fot: Nie żyje profesor Andrzej Elżanowski/East News