Konstytucja, czyli papier święty, którego nikt nie czytał

Nie wiem, czy śmiać się, czy płakać, kiedy widzę, jak banda samozwańczych konstytucyjnych teologów, ubranych w garnitury od Brioni i rozum z Biedronki, przerzuca się cytatami z ustawy zasadniczej jak dzieci z piaskownicy — „a ja mam prerogatywę!”, „a ja mam wniosek KRS!”.

Prezydent Nawrocki z miną Mojżesza na Mount Sinai ogłasza, że on „powołuje sędziów”, bo „tak mu mówi Konstytucja”. Z kolei Waldemar Żurek, niczym starotestamentowy arcykapłan, odpala kadzidło legalizmu i grzmi: „Niech Prezydent się nie bawi w papieża prawa!”.

Obaj mają rację. I obaj  … niewiele wiedzą.

Bo tak się składa, że odpowiedź na to, co naprawdę znaczy słynny art. 179 Konstytucji, leży nie w telewizji, nie w tweetach i nie w politycznych manifestach, tylko w pudłach Archiwum Sejmowego.

Tam, wśród pożółkłych stenogramów Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego z lat 1993–1997, leży cała prawda o tym, co ustawodawca miał na myśli.

A miał na myśli dokładnie to, że prezydent nie jest władcą absolutnym, a KRS nie jest folwarkiem partii. Ale żeby to wiedzieć, trzeba byłoby coś więcej niż wycięty mem z orłem w koronie.

Panowie politycy, przestańcie udawać prawników

Konstytucja nie jest zbiorem aforyzmów z Twittera. To jest akt normatywny, który ma swoją genezę, cel, ducha i kontekst historyczny.

Tylko że dziś nikt tego nie bada, bo po co?

Łatwiej się przerzucać frazami jak śmieciami w kampanii.

Żurek mówi o duchu Konstytucji, Nawrocki o literze prawa. Obaj pomijają fakt, że duch i litera zostały spisane ręką ludzi, którzy naprawdę mieli pojęcie o prawie, a nie o PR-ze.

Dlatego mówię jasno: czas przestać bajdurzyć  o „interpretacji” i po prostu sięgnąć do źródeł.

Nie do orzeczeń Trybunału Przyłębskiej, nie do przemówień w Sejmie, tylko do materiałów źródłowych – stenogramów, ekspertyz, projektów, poprawek i głosowań z tamtych lat.

Bo tam jest zapisane, jak naprawdę rozumiano prerogatywy prezydenta, rolę KRS i znaczenie niezależności sędziowskiej.

Apel o digitalizację: otwórzcie archiwa, zanim je zjecie na obiad

Dlatego apeluję — nie do ministra, nie do prezydenta, tylko do ludzi, którzy jeszcze mają w sobie cień przyzwoitości akademickiej i publicznej:

Zeskanujcie to wszystko. Natychmiast.

Całe Archiwum Sejmowe, wszystkie protokoły Komisji Konstytucyjnej, opinie ekspertów, adnotacje z prac legislacyjnych.

W XXI wieku wstyd, że trzeba jechać do Warszawy i prosić jak chłop pańszczyźniany o wgląd do własnej historii.

Cyfryzacja tych materiałów to nie fanaberia – to obowiązek państwa, które chce wiedzieć, dlaczego i po co ma Konstytucję.

Niech wreszcie obywatele zobaczą, kto i po co zapisał słowo „na wniosek” w art. 179. Niech każdy student prawa, nauczyciel i obywatel może jednym kliknięciem przeczytać, jak rodził się ten dokument, zamiast słuchać bełkotu samozwańczych komentatorów w TV.

Legalizm to nie konserwa, to higiena

Legalizm nie jest wymysłem nudziarzy w todze. To fundament cywilizacji.

A wykładnia historyczna i celowościowa to nie archaiczny fetysz profesorów, tylko jedyny sposób, żeby nie dać się ogłupić politycznym hochsztaplerom.

Bo jak nie znamy genezy prawa, to każdy może napisać własną Konstytucję na serwetce i powiedzieć, że to „duch narodu”.

Więc zamiast kolejnej konferencji prasowej, niech prezydent i minister Żurek zrobią coś naprawdę pożytecznego:

otwórzcie archiwa, zeskanujcie stenogramy i pokażcie, kto był za, kto przeciw, i co miał wtedy w głowie.

Bo dopóki tego nie zrobimy, będziemy dalej krajem, w którym każdy ma swoją Konstytucję — a nikt nie ma pojęcia, co w niej naprawdę stoi.