Tragedia na rzece Bóbr

Stałą się tragedia na żywym organizmie jeziora zaporowego w Pilchowicach. 

Zasięgnąłem informacji z pomocą"systemu sztucznej inteligencji" na temat prawidłowego przeprowadzenia spuszczenia wody w zbiorniku. Tekst, który tutaj cytuję,  powstał z użyciem sztucznej inteligencji na wcześniej zadane pytanie - jak prawidłowo spuścić wodę z jeziora zaporowego:

Przygotowanie zbiornika zaporowego przed spuszczeniem wody na czas remontu to duży projekt i musi być zgodny z przepisami prawa wodnego + instrukcją eksploatacji zapory. Robi się to etapami, żeby nie uszkodzić budowli i środowiska.

1. Formalności i dokumentacja - najpierw to

Uzgodnienia:

Zgłoszenie/pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód, czyli obniżenie piętrzenia. Musi to zaakceptować Wody Polskie.

Plan:

Aktualizacja Instrukcji Gospodarowania Wodą IGW i Instrukcji Eksploatacji Zapory IEZ. Musi być harmonogram opróżniania.

Zawiadomienia:

RZGW, Wody Polskie, Nadzór Wodny, PSP, samorządy poniżej zapory, PZW, RZGW ds. środowiska. Ludzie poniżej zapory muszą wiedzieć o zwiększonym przepływie.

2. Bezpieczeństwo budowli i ludzi poniżej

Obniżanie etapami:

Nigdy nie spuszczasz "na raz". Zbyt szybki spadek poziomu = osuwiska skarp zbiornika i podciśnienie na skarpę zapory. Typowo 10-30 cm/dobę, ale dokładnie określa to projektant.

Kontrola budowli:

Przed spuszczeniem przegląd zapory, przelewów, spustów dennych, klap, zasuw. Próba ruchu wszystkich zamknięć.

Ostrzeżenie terenów zalewowych:

Syreny, patrole, tablice. Przepływ przez spusty dennymi jest duży i gwałtowny.

3. Ochrona środowiska i ryb

Odłowy ryb:

Obowiązkowy odłów i przeniesienie ichtiofauny z rejonu, który zostanie bez wody. Robią to zazwyczaj PZW lub firma ichtiologiczna.

Sediment:

Zbiorniki mają nagromadzone namuły. Przy spuszczaniu woda jest bardzo zmącona. Trzeba ustalić z RZGW sposób rozcieńczania i tempo, żeby nie zabić życia poniżej. Czasem robi się zastawki i odmulanie etapami.

Jakość wody:

Badania wody przed spusztem, bo przy dnie jest woda beztlenowa z siarkowodorem, manganem, żelazem.

4. Przygotowanie samego zbiornika i terenu

Infrastruktura:

Zabezpieczenie i oznakowanie wszystkich ujęć wody, pomostów, boi, rurociągów które znajdą się na sucho.

Usuwanie przeszkód:

Wyniesienie pływających śmieci, pni, pontonów. Po opróżnieniu teren dna musi być bezpieczny do wjazdu sprzętu.

Dojazd:

Wytyczenie dróg technologicznych po dnie zbiornika, jeśli sprzęt ma wjechać. Grunt po spuszczeniu jest miękki i grząski.

5. Samo spuszczanie

Urządzeniami:

Najpierw spusty dennymi/upustami, potem ewentualnie syfony lub pompy. Poziom obniża się kontrolowanie wg krzywej opróżniania z projektu.

Monitoring:

24/7 monitoring filtracji przez zaporę, przemieszczeń, osiadań, stanów wody poniżej. Geodezja i piezometry.

Zapas:

Zwykle nie spuszcza się do "zera", tylko do rzędnej roboczej potrzebnej do remontu, zostawiając bufor bezpieczeństwa.

Kluczowa zasada:

Nie robisz tego "na oko". Każda zapora ma swoją IEZ i projekt opróżniania. Bez tego możesz doprowadzić do awarii skarpy, zniszczeń poniżej i kary od Wód Polskich.

To jest zbiornik duży typu czołowego, czy mała zapora piętrząca np. na stawie?Dam Ci wtedy bardziej konkretne tempo spuszczania i detale.

Tak, chodzi o zaporę Pilchowice I na Bobrze, zarządzaną przez Tauron Ekoenergia. Po powodzi z września 2024 r. ruszył remont uszkodzonych elementów, m.in. zastawki/upustów dennych i przelewu. portalsamorzadowy.pl

Jak prawidłowo przygotowano zbiornik przed spuszczeniem - na przykładzie Pilchowickiego:

1. Harmonogram i decyzje formalne

Cała operacja jest rozpisana na lata 2026–2028 i wpisana do projektu modernizacji za ∼93 mln zł. Bez tego nie można ruszyć, bo to zbiornik retencyjny i przeciwpowodziowy.

Decyzja o rozszerzonym wariancie remontu, czyli zwiększeniu przepustowości o ∼30%, ma zapaść do 30.06.2026. lwowecki.infolwowecki.info

2. Etapowe obniżanie poziomu wody, żeby nie rozwalić skarpy

Nie spuszcza się gwałtownie. Dla Pilchowickiego wyglądało to tak:

Etap I:

12 lutego – 15 marca 2026 - obniżenie o ok. 9 m do rzędnej ∼21 m od dna zbiornika. To było przygotowanie placu budowy i zaplecza.

Etap II:

16 marca – 14 czerwca 2026 - utrzymanie stałego obniżonego poziomu. Czas na organizację robót i stabilizację ekosystemu.

Etap III:

od 2 czerwca 2026 - dalsze spuszczanie max 1 m/dobę. Przy takim tempie dno miało być widoczne ok. 28 czerwca 2026. lwowecki.infolwowecki.info

Dlaczego tak wolno?

Zbyt szybkie opróżnienie = osuwiska skarp jeziora i podciśnienie na zaporę. Plus ochrona rzeki Bóbr poniżej przed zmąceniem i uderzeniem wody. nowin.pl

3. Prace które wymagały spuszczenia wody

Zbiornik musiał być prawie pusty, bo remont dotyczy elementów poniżej lustra wody: przelewu powierzchniowego, zasuw upustów dennych, sztolni obiegowej i rurociągów. Dopiero po odsłonięciu dna można zrobić diagnostykę i wymienić zasuwy. lwowecki.infonowin.pl

4. Pozostałe przygotowania Taurona

Zamknięcie ruchu:

Od 11 marca 2026 r. godz. 6:00 droga na koronie zapory jest zamknięta na ok. 2 lata. Objazd przez Pokrzywnik.

Bezpieczeństwo powodziowe:

Mimo remontu zapora cały czas ma pełnić funkcję ochrony przeciwpowodziowej.

Zakres robót:

Wymiana zasuw i rurociągów, modernizacja sterowania, nowe napędy, remont umocnień Bobra poniżej zapory. lwowecki.infoindustryalarm.pl

Klucz dla Ciebie:

Pilchowickie to obiekt I klasy zagrożenia, więc wszystko robi się wg Instrukcji Eksploatacji Zapory + decyzji Wód Polskich. Tempo 1 m/dobę to górna granica, którą podał sam Tauron. Szybciej się nie da bez ryzyka. lwowecki.info

Jeśli planujesz jakieś prace na tym zbiorniku: skontaktuj się bezpośrednio z Tauron Ekoenergia. Oni są inwestorem i mają aktualny harmonogram piętrzenia/opróżniania. industryalarm.pl

Potrzebujesz namiary na służbę ruchu zapory albo dokładne rzędne dla konkretnego etapu remontu?

Nie udało mi się przekopiować źródeł tej informacji - przypominam - utworzonej za pomocą Sztucznej Inteligencji dostępnej w sieci Internet.

Powyższy tekst może służyć jako odniesienie przy sprawdzeniu - czy dopuszczono się błędów przy spuszczaniu wody ze zbiornika i powstania strat w potencjale naturalnym środowiska. A wnioski - myślę, że tutaj każdy będzie mógł dokonać oceny - czy osoby decyzyjne dopełniły wszystkiego, by uniknąć strat w naturalnym środowisku.