Jakie powinny być pytania?
Bardzo ubawiło mnie twierdzenie przewodniczącego Sekuły, który uchylił jedno z pytań do Z. Chlebowskiego twierdząc, że jest to pytanie podchwytliwe. Okazuje się, że takie uzasadnienie zdziwiło również Piotra Skwiecińskiego (dziś w rozmowie z W. Mazowieckim w tok.fm), M. Olejnik, w rozmowie z jednym z gości. Sądzę, że innych również. Jak bowiem śledczy ma wziąć świadka w krzyżowy ogień pytań, jeśli nie może zadać mu pytania podchwytliwego? Jak inaczej świadek może się "wysypać"?
Okazuje się jednak, że to ja byłem w błędzie, a rację miał przewodniczący Sekuła, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie komisji bankowej głosi bowiem wyraźnie:
Trybunał Konstytucyjny przypomina, że wobec osób wezwanych przez komisję
śledczą obowiązują reguły ochronne procedury karnej
(...)
pytania nie mogą być znieważające, poniżające, wyśmiewające, podchwytliwe
lub obraźliwe dla osoby przesłuchiwanej (por. wyrok SN z 27 maja 1974 r., sygn. akt I KR
498/73; W. Daszkiewicz, Swoboda wypowiedzi jako przesłanka ważności dowodu w
procesie karnym, „Państwo i Prawo” z. 8-9/1979, s. 70);
Jest w tym wyroku kilka jeszcze fajnych rzeczy np:
- niedopuszczalne jest odczytywanie zeznań innych osób i żądanie komentowania ich lub ustosunkowywania się do różnic w zeznaniach;
- niedopuszczalne jest zadawanie pytań o ocenę wiarygodności innych osób wezwanych lub przesłuchanych
- niedopuszczalne jest wdawanie się w spór z przesłuchiwanym i sugerowanie prawdziwego znaczenia zeznań osoby wezwanej
Zwłaszcza to pierwsze zastrzeżenie jest bardzo ciekawe. Wyobraźmy sobie np. taką sytuację, zeznaje p. Rosół. Śledczy:
- Czy dnia x spotkał się pan z Magdaleną Sobiesiak w Pędzącym Króliku?
- Nie przypominam sobie takiego spotkania.
- Wyraźnie zeznał to Mariusz Kamiński.
- Nie sądzę, by pan Kamiński tak zeznał.
Cóż wówczas może zrobić śledczy? Wszak zeznań Kamińskiego cytować nie wolno. Przewodniczący Sekuła od razu uchyli pytanie. Po prostu trzeba zadowolić się odpowiedzią świadka, albo zrobić konfrontację, podczas której każdy pozostanie przy swoim zdaniu. Ileż jednak można robić konfrontacji? Poza tym, cóż za różnica czy poseł omówi czyjeś zeznanie czy je zacytuje? W postępowaniu prokuratorskim można się doszukiwać jakiejś tajemnicy, ale tu zeznania są i tak opublikowane. Logiczniejsza byłaby nawet możliwość dopuszczenia cytatu, ponieważ istnieje mniejsza możliwość pomyłki.
Kolejna kwestia to nierównoważność dowodów. Dlaczego można cytować dokumenty, stenogramy z podsłuchów, fragmenty artykułów prasowych, a nie można cytować równie jawnych zeznań świadków przed komisją?
Kwestia następna. Podniósł ją P. Semka. Mianowicie, postępowanie przed komisją śledczą ma służyć interesowi publicznemu, nie postawieniu zarzutów karnych. Przed komisją zeznają zwykle doświadczeni politycy, dlaczego więc nie można ich spytać, jak dana kwestia powinna być rozwiązana, jakie ich zdaniem popełniono błędy, co ich zdaniem było lepsze dla dobra państwa? Tymczasem Trybunał Konstytucyjny:
uprawnieniem członków komisji jest zadawanie pytań dotyczących faktów, a nie żądanie wyrażenia opinii
Kończąc ten wątek skonkludujmy: trudno oprzeć się wrażeniu, iż realne skutki wyroku Trybunału są następujące: łatwo jest przesłuchiwać komisji śledczej świadków, kótrzy chcą z nią współpracować, bardzo trudno zaś znaleźć instrumenty by skłonić do współpracy świadków którzy chcą coś ukryć bądź z komisji drwią.
Jacy powinni być śledczy?
Skoro zajmujemy się tym wyrokiem Trybunału sięgnijmy po jego kolejną część, mianowicie jacy powinni być śledczy?
3.3. Ważne są fachowe oraz etyczne standardy nałożone na członków komisji
śledczej. Wynikają one (także implicite) z Konstytucji oraz ustaw. Przesłuchania
prowadzone przez posłów na Sejm, a więc przedstawicieli władzy ustawodawczej,
powinny być wyrazem najwyższego poszanowania dla obowiązujących norm. Stanowić
powinny wzór do naśladowania dla innych organów procesowych. Stąd tak wielkie
znaczenie ma merytoryczne przygotowanie członków komisji, znajomość zasad prawa
oraz wynikających z tego prawa gwarancji.
"fachowe i etyczne standardy", "znajomość zasad prawa". Jak to się ma do członków komisji z PO? Zwłaszcza posłów Urbaniaka i Naumana? Czy powszechnie krytykowane prowadzenie komisji przez posłów Sekułę i Czumę to rzeczywiście wzory do naśladowania?
Członkowie komisji hazardowej nie mieli możliwości zapoznania się z wieloma dokumentami przed przesłuchaniem świadków. Przewodzniczący opóźnia przekazywanie opracowanych billingów. Nie umożliwia spotkania z prokuratorem prowadzącym sprawę, nie ma dostępu do akt prokuratorskich. Przesłuchania prowadzone są dzień w dzień, często do późnych godzin, kilku świadków w ciągu doby. Czy w ten sposób poseł Sekuła dotrzymał zalecenia, iż "wielkie znaczenie ma merytoryczne przygotowanie członków komisji"?
Jaki powinien być Trybunał?
Kwestia ostatnia. Konstytucja RP głosi:
1. Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej.
2. Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały.
Czy nakazy Trybunału dla posłów jak procedować komsję śledczą nie są nadużyciem władzy sądowniczej? Polski parlament nie jest suwerenem jeśli chodzi o stanowienie prawa. Lecz czy jego brak samowładności sięga tak daleko, że to władza sądownicza dyktować ma jakie pytania posłowie zadawać mogą, a jakich nie?
Najwyższą władzą prawodawczą w demokratycznym państwie prawa Rzeczypospolitej Polskiej jest Trybunał Konstytucyjny. To Trybunał ostatecznie decyduje jaki przepis będzie, a jaki nie będzie obowiązywał. Władzę Trybunału ogranicza jedynie konstytucja, którą on sam interpretuje. O biernym prawie wyborczym do Trybunału decydują korporacje prawnicze (Trybunał Konstytucyjny składa się z 15 sędziów, wybieranych indywidualnie przez Sejm na 9 lat spośród osób wyróżniających się wiedzą prawniczą. konstytucja rp). Wolałbym aby najwyższą władzę w Polsce sprawowała instytucja z pełną legitymacją demokratyczną.
Nie chodzi tu tylko o jednostkową kwestię komisji śledczych. Raczej o to kto w Polsce sprawuje najwyższą władzę.
Komentarze
Pokaż komentarze (17)