Nie będzie rury na dnie Bałtyku?

Czas się przyznać. Przyznać do tego, że zrobiłem małą awanturę na forum Parlamentu Europejskiego ... Choć dopiero sprawa stanęła na forum Komisji Petycji ... O co chodzi ? O gazociąg północnoeuropejski. A właściwie o jego przebieg po dnie Bałtyku. Składając w ubiegłym roku petycję dotyczącą projektu inwestycyjnego pod nazwą „Gazociąg Północnoeuropejski”, projektowanego przez Rządy Rosji i Niemiec, nigdy się nie spodziewałem, że poprą mnie wszyscy przemawiający europosłowie z kilku krajów !!

Składając w ubiegłym roku petycję dotyczącą projektu inwestycyjnego pod nazwą „Gazociąg Północnoeuropejski”, projektowanego przez Rządy Rosji i Niemiec, nigdy nie spodziewałem się takiego obrotu sprawy.

Składana w ubiegłym roku petycja została przez Komisję Petycji „uznana za zasadną” i skierowana do dalszego procedowania. W marcu 2007 r. w Brukseli omówiłem sprawę budowy Gazociągu Północnoeuropejskiego pod kątem spraw ochrony środowiska. Dostałem poparcie wszystkich europosłów przemawiających na tym posiedzeniu. Poseł De Rossa uznał nawet ją za „petycję fascynującą”.

Komisja Petycji wówczas jednogłośnie zawnioskowała do Parlamentu Europejskiego o zgodę na „raport z własnej inicjatywy” – podobno dość rzadko stosowany instrument proceduralny, który skutkuje przygotowaniem przez Komisję swojego raportu i skierowaniem go pod obrady całego Parlamentu Europejskiego!

Zgodę na taką procedurę wyraził konwent szefów komisji Parlamentu Europejskiego, a po nim konferencja szefów grup politycznych.

Dla mnie – osoby, która składając kilka pytań i wniosków – jest to sytuacja dość nadzwyczajna… Liczyłem na odpowiedź ze strony Komisji Europejskiej, a tu … Proszę bardzo … Będzie debata na forum europarlamentu. Niesamowite …

Wróćmy jednak do meritum sprawy. Na czym polega problem ?

Morze Bałtyckie jest akwenem zamkniętym, o małym procencie wymiany wód, bardzo wrażliwym na zanieczyszczenia. Bałtyk posiada status wrażliwego obszaru morskiego.

Najkrócej mówiąc, Bałtyk można scharakteryzować jako akwen płytki i prawie odcięty od oceanów, posiadające unikalne i wrażliwe ekosystemy, akwen bardzo wrażliwy na wszystkie rodzaje zanieczyszczeń, morze otoczone przez wiele dużych miast i regionów charakteryzujących się intensyfikacją rolnictwa i wysokim uprzemysłowieniem oraz jako jeden z najczęściej uczęszczanych szlaków żeglownych.

Unikatowość Morza Bałtyckiego pod kątem zagadnień środowiska potwierdziły kraje nadbałtyckie skupione w HELCOM, pracując nad Bałtyckim Planem Działań, na rzecz ochrony wód Bałtyku.

Uznano w nim, że kluczowymi zagadnieniami zaangażowania są zagadnienia:

zapobiegania eutrofizacji,
ograniczenia dopływu substancji niebezpiecznych,
zapewnienia przyjaznego dla środowiska transportu morskiego,
oraz ochrona bioróżnorodności.

Mając na uwadze powyższe, jak również wiele wątpliwości, jakie m.in. sformułował polski Minister Środowiska w piśmie do Szwedzkiej Agencji Ochrony Środowiska – uznałem, że omawiana inwestycja stwarza realne zagrożenie dla środowiska przyrodniczego Bałtyku, o konsekwencjach wykraczających poza linię przebiegu rurociągu i poza obszary bezpośredniej inwestycji.

W związku z tym, że inwestycja ma być prowadzona po dnie Bałtyku, stwarza realne zagrożenie wzruszenia dennych pokładów zanieczyszczeń osadzonych tam od lat i uaktywnienia zanieczyszczeń chemicznych zalegających tam choćby po ostatniej wojnie światowej.

Mówi o tym uznany polski ekspert, absolwent Akademii Sztabu Generalnego, specjalista od zagadnień obrony przeciwchemicznej, kmdr dr inż. Tadeusz Kasperek; pokazują to też oficjalne dokumenty spółki Nord Stream, realizatora inwestycji.

Innym zagrożeniem jest ryzyko zmian przyrodniczych następujących w nadmorskich obszarach przybrzeżnych – zmian florystycznych i faunistycznych będących ich konsekwencją. Przebieg rurociągu narusza też ważne obszary ochrony przyrody, w tym europejskiej sieci Natura 2000. Skoro Komisja Europejska tak mocno zaangażowała się w obronę polskiej doliny Rospudy, trudno mi uwierzyć w to, by zgodziła się na gorszy ze środowiskowego punktu widzenia gazociąg po dnie Bałtyku.

Eksploatacja gazociągu o takim charakterze stwarza ciągłe zagrożenie – nawet przy założeniu stałego monitoringu – awarią przemysłową, której skutki dla środowiska są nie do ogarnięcia i nie do wyobrażenia w obecnej chwili.

Wiemy już dzisiaj, że krajami, na środowisko których będzie oddziaływał gazociąg, to: Rosja, Niemcy, Finlandia, Szwecja, Dania, Estonia, Łotwa, Litwa i Polska.

To zaledwie kilka problemów, mogących wystąpić w wypadku realizacji tej inwestycji. Konsekwencje środowiskowe nie ograniczają się do obszaru jednego kraju, ale kilku państw i ich stref przybrzeżnych leżących na szlaku projektowanego gazociągu.

W związku tym zwróciłem się do Komisji Petycji i za ich pośrednictwem do Komisji Europejskiej z kilkoma pytaniami i wnioskami:

jakie dotąd działania (badania) z obszaru ochrony środowiska podjęła Komisja Europejska w sprawie projektu budowy rurociągu?
czy Komisja Europejska planuje opracowanie studium oceny oddziaływania na środowisko tej inwestycji i na jakim etapie i komu chce powierzyć jego wykonanie?
jakie działania Komisja podejmie w przypadku stwierdzenia zagrożenia dla środowiska tej inwestycji?
jaki harmonogram badań i analiz środowiskowych planuje Komisja na etapie projektowania inwestycji?
w jaki sposób Komisja chce traktować opinie niezależnych instytutów i ośrodków badawczych w tej sprawie?
jaką politykę informacyjną w tej sprawie planuje Komisja?

Wnioskowałem:

Ø by analizy środowiskowe, oceny oddziaływania na środowisko prowadziły, obok instytucji Unii Europejskiej, środowiskowe instytucje i agencje z krajów objętych linią przebiegu rurociągu;

Ø by w procesie ocen uczestniczyły niezależne, pozarządowe ośrodki ekologiczne;

Ø by utworzyć specjalny serwer informacyjny poświęcony temu projektowi i by wszelkie analizy, opinie, badania, studia były na nim zamieszczane;

Ø by Komisja opracowała i przyjęła szczegółowy harmonogram i scenariusz prac związanych z problematyką ochrony środowiska (z wariantem braku zgody na realizację inwestycji włącznie).

Od dwóch dni wiem, że sprawa ile dalej …