Powstanie 1863: chwała Staszowa, hekatomba Miechowa

Staszów
W dniu 18 lutego Langiewicz wydał rozkaz – w którym żołnierzy swoich pochwalił za zwycięstwo pod Staszowem. W istocie rzeczy nie było to jakieś wielkie zwycięstwo, ale skoro brakło innych tytułów do chwały – starczyło i ono. Po prostu powstańcy w dniu poprzednim, 17 lutego, odparli atak Moskwy. W nierównej, partyzanckiej wojnie stanowiło to tytuł do radości i dumy – bo kiedy indziej po prostu musieli rejterować... tym razem Rosjanie zaprzestali sie pchać do miasta. A nawet byli lekko ścigani przez powstańców.

Z Ojcowa…
No i teraz Langiewicz postanowił prowadzić swój oddział na południe, aby połączyć się z Kurowskim. Jak pamiętamy [notka tu], Kurowski zorganizował jeden z największych powstańczych oddziałów w ogóle; dysponując przestrzenią, czasem, bliskością Krakowa – miał okazję stanąć na czele kawałka Polski wolnej od Moskali, prawdziwej miniaturowej Rzeczypospolitej z własną administracją, licznym wojskiem etc. Wedle piosenki:

Od Krakowa, ode Lwowa
Biegła młodzież do Ojcowa¸
Gdzie Kurowski stał;
Dniem i nocą, chrzęstem broni,
Gwarem, pieśnią, rżeniem koni
Brzmiał skalisty wał. […]

Koroniarze i Litwini,
Krakowiacy i Rusini,
Jakby jeden ród!
Jedną myślą duch się korzy –
Ach, czyż kiedy Pan Bóg stworzy
Drugi taki cud.

Niestety, w chwili, gdy Langiewicz pisał swój rozkaz Kurowski już był skończył walkę …

…pod Miechowem…
...kędy ruszył na wieść o maszerujących ku niemu rosyjskich kolumnach. Oóż postanowił uprzedzić ich atak i wymijając je, 17 lutego uderzył na Miechów. Przy okazji pozostawił w Ojcowie bez opieki archiwa swej „Rzeczypospolitej Ojcowskiej”, które miały wpaść w ręce nieprzyjaciela i sprowokować prześladowania zadenuncjowanych w ten bezsensowny sposób obywateli.

Bezsensowny atak
Atak Kurowskiego na Miechów (gdzie stacjonowała osłabiona rosyjska załoga) – okazał się podręcznikowym przykładem zmarnowania szans, ludzi, dobrych chęci i materialnych środków. Wódz nie wykorzystał zaskoczenia, zaniedbał rzeczy podstawowych i cała akcja skończyła się tragicznie. Wprawdzie żuawi śmierci bohatersko uderzyli na bagnety, wprawdzie polska armijka dotarła do rynku – ale tam, pozostawiona przez wodza bez rozkazów (Kurowski zatrzymał się przed miasteczkiem), wystawiona na strzały ukrytych w obwarowanych domach żołnierzy rosyjskich – uległa. Rozbita, zdziesiątkowana, spanikowana – przestała istnieć. Klęska...

...i Kraków zamarł. Gazety wypełniły się nekrologami, a Kurowskiego odsądzano od czci i wiary. Kiedy wrócił do podwawelskiego grodu, nie mógł się pono pokazać na ulicy, tak go znienawidzono. Ale z czasem jakoś mu to... zapomniano i dalej działał. Jak to w Polsce…

No i dlatego napisana w rok lub dwa potem piosenka daje o tym wszystkim znać nader dyskretnie:

O Ty władco losów bitwy!
Przyjm gorące serc modlitwy:
Miej w opiece kraj!
Krwawo wschodzą ranne zorze,
Pójdziem, pójdziem przez krwi morze,
Tylko wodza daj!

Bo pod Miechowem wodza jakby nie było.

Żuawi
Wypada na koniec przypomnieć, iż żuawi śmierci pod wodzą Rochebrune'a odebrali w Miechowie swój chrzest bojowy; a swój krwawy & faktycznie chwalebny szlak mieli kontynuowaćjuż wkrótcepod Langiewiczem. Co uwiecznił poeta w piosence późniejszej o kilka miesięcy:

Miechów, Sosnówkę, Chrobrz, Grochowiska
Dzwoniąc też w zęby wspomni zbój cara;
Krwią garstka doszła mężnych nazwiska,
Garstka się biła jak stara wiara.

- - - -

Wszystkie ilustracje prócz pierwszej (ta - z arch. autora) podaję za: Wacław Tokarz, „Kraków w początkach powstania styczniowego i wyprawa na Miechów”, Kraków 1914.
- - - -

NADTO ZAPRASZAM DO WPISÓW NA www.okruchy1863.pl

i do własnej płyty Idźmy! śpiewy powstańcze 1863:

TU SKLEPIK

A TU KLIP

z ukłonami, jk