powstanie 1863: GROTTGER – TRAUGUTT – DZIAŁYŃSKI w Kórniku

Spotkanie
Jutro, czyli w niedzielę 21 kwietnia na Zamku Kórnickim będzie miało miejsce wydarzenie naprawdę niezwyczajne, organizowane wspólnie przez Bibliotekę Kórnicką, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk i Kórnickie Stowarzyszenie „Ogończyk”. Wszystkich serdecznie zapraszamy do Sali Czarnej począwszy od godziny 16.00. Spotkanie trwać będzie długo, do godziny 20.00, ale za to z przerwami na kawę, serwowaną wszystkim obecnym przez gościnną Bibliotekę Kórnicką.

Podczas spotkania zobaczymy przedmioty, które nigdy jeszcze nie były wystawione na widok publiczny. Usłyszymy o powstańcach styczniowych pochodzących z wszystkich trzech zaborów – przodkach dzisiejszych mieszkańców Kórnika. Mamy nadzieję ujrzeć i wysłuchać potomków weteranów, czyli najważniejszych gości tego dnia. Ale będzie też mowa o osobach odgrywających pierwszoplanowe role w polskiej polityce i w polskim życiu artystycznym około roku 1863.

Kórnik, Działyński, Grottger

Wykłady rozpocznie pani Edyta Bątkiewicz z Biblioteki Kórnickiej, która opowie o zamkowych zbiorach związanych z powstaniem i kórnickimi kombatantami. Pokaże elementy umundurowania, fotografie, ryciny, listy, patriotyczną biżuterię. Przywoła nie znaną szerzej korespondencję Artura Grottgera z hrabią Janem, który nabył trzy prace artysty – one także pokazane. Znawca twórczości Grottgera, prof. Mariusz Bryl opowie, jak powstawały grottgerowskie cykle „Polonia” i „Lituania”.

Czarka Traugutta
Na wystawie pojawi się niezwykły przedmiot – srebrna „oficerska” czarka na wódkę. Jak wszystko na to wskazuje, należała ona do samego Romualda Traugutta. Przyszły dyktator, jeszcze jako szef zbrojnej „partii” walczącej na Polesiu, miał wypić z niej toast za zwycięstwo, a potem wymienił się czarkami z naczelnikiem sąsiedniego powstańczego powiatu, Jundziłłem. Rodzinne podania i wyniki „dziennikarskiego śledztwa” w sprawie „czarki Traugutta” zrelacjonuje jej właściciel, Dominik Księski ze Żnina.

Obrona dworu i Grottger
Po przerwie rozpoczniemy część drugą. W jej tle stać będzie znana „Obrona dworu” Artura Grottgera, zaś w centrum uwagi – zarówno literacki mit powstańczego dworu, o którym opowie prof. Wiesław Ratajczak, jak i rzeczywistość, czyli najsławniejsza, prawdziwa obrona dworu w Glanowie pod Miechowem, w dniu 15 sierpnia 1863. Bohaterem tej obrony był powstaniec Karol Firganek, dziadek pani Janiny Suszki z Kórnika, zarazem autor nie opublikowanych jeszcze wspomnień. Piszący te słowa przedstawi arcyciekawą rzeczywistość i równie fascynująca legendę obrony Glanowa. Prof. Bolesław Suszka zrelacjonuje dramatyczne losy pamiętnika Karola Firganka. Sam pamiętnik zostanie po raz pierwszy w historii wystawiony na widok publiczny. Zabierze też głos gość specjalny – pan Andrzej Novák-Zempliński z Tułowic. To właśnie jego pra-pradziad gospodarował w Glanowie w roku 1863 i zginął podczas sławnej obrony. Poznamy pasjonującą tradycję rodu Nováków, którzy do dziś władają glanowskim dworem. Zastanawiające okazują się ich rodzinne związki z Arturem Grottgerem – można nawet podejrzewać, że na niektórych dziełach artysty widomie odcisnęły się rodzinne relacje Nováków.

Powstańcy z Kórnika
Ostatnia część spotkania poświęcona zostanie bezpośrednio powstańcom pochodzącym z Kórnika, których potomkowie i krewni – jak mamy nadzieję – także zabiorą głos. Wpierw jednak piszący te słowa pokaże i skomentuje całkiem liczne ryciny i obrazy ukazujące bitwy, w których brali udział kórniczanie znani z imienia i nazwiska. Z kolei pan Michał Mackiewicz z Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie zapozna nas z tajnikami karabinów i rewolwerów, jakimi posługiwali się kórniccy powstańcy. Nie jest to bynajmniej problem banalny. Sam Jan Działyński strzelał bowiem podobno z „szesnastostrzałowego sztucera”, zaś m.in. dla swoich kórnickich towarzyszy broni sprowadzić miał nowoczesne karabiny belgijskie. Był też autorem projektu nowego, wielostrzałowego karabinu (zwanego „la carabine Dzialinski”). Nie publikowane aż dotąd projekty tej broni zostaną po raz pierwszy wystawione na widok publiczny.

Następnie poprosimy o głos potomków kórnickich powstańców, których postaci i żywoty uwiecznione są na dawnych fotografiach i w dokumentach ze zbiorów rodzinnych i zamkowych – oraz poprzez nieliczne już, niestety, nagrobki znajdujące się w naszej gminie.

Wszystkich, którzy mieliby chęć dodać do historii kórnickich swoje relacje rodzinne – serdecznie zapraszamy. Nie wątpimy bowiem, że dotarliśmy jedynie do niewielkiej części kórnickich tradycji powstańczych roku 1863.

- - - - - - - - -
patronat medialny
nad kórnicką sesją i wystawą
w dniu 21 kwietnia 2013 roku
objęły:

RADIO MERKURY POZNAŃ
PRZEWODNIK KATOLICKI
TYGODNIK LOKALNY
PAŁUKI
KÓRNICZANIN