1. Teza kontrmodelu
Zrównanie przedsiębiorcy sensu stricto z profesjami regulowanymi i prawniczymi (prawnik, doradca podatkowy, lekarz, architekt) na gruncie prawa gospodarczego i podatkowego stanowi błąd ontologiczny.
Podmioty te funkcjonują w radykalnie odmiennych strukturach ryzyka, odpowiedzialności, zależności od efektu oraz relacji z prawem i rynkiem.
Prawo:
myli formę prowadzenia działalności z naturą działalności,
produkuje symulację równości,
przerzuca realne ryzyko systemowe na jedną figurę: przedsiębiorcę właściwego.
2. Punkt wyjścia: wspólna forma, nie wspólna struktura
Na poziomie formalnym wszystkie analizowane podmioty:
prowadzą działalność gospodarczą,
wystawiają faktury,
podlegają podatkom,
funkcjonują jako „samodzielni profesjonaliści”.
Na poziomie funkcjonalnym różnice są fundamentalne.
3. Charakterystyka modeli (syntetyczna)
3.1. Przedsiębiorca (sensu stricto)
tworzy lub współtworzy rynek,
nie ma gwarancji popytu,
ponosi ryzyko popytu, kapitału i prawa ex post,
jego byt zależy od efektu,
zysk ma charakter techniczny (reinwestycja),
funkcjonuje w konflikcie rynek–prawo–polityka.
Jest nośnikiem ryzyka systemowego.
3.2. Prawnik
działa wewnątrz systemu prawa,
sprzedaje obsługę procesu, nie efekt materialny,
nie ponosi ryzyka rynkowego klienta,
nie jest zależny od wyniku sporu,
racjonalność oparta na trwaniu postępowania,
beneficjent autopoiesis prawa.
Prawnik jest przedsiębiorcą sporu, nie rynku.
3.3. Doradca podatkowy
funkcjonuje w ścisłej symbiozie z prawem podatkowym,
popyt stabilizowany przez złożoność regulacji,
sprzedaje interpretację, nie rezultat,
ryzyko ekonomiczne niskie,
odpowiedzialność rozproszona (interpretacje, organy).
Doradca jest funkcją złożoności systemu.
3.4. Lekarz
działa w systemie silnie regulowanym,
popyt strukturalnie gwarantowany (zdrowie),
ryzyko ekonomiczne ograniczone,
odpowiedzialność zawodowa wysoka, lecz oderwana od popytu,
możliwość konsumpcji efektów pracy.
Lekarz jest bytem instytucjonalnym, nie rynkowym.
3.5. Architekt
działa w reżimie uprawnień i norm technicznych,
popyt częściowo stabilizowany (inwestycje),
ryzyko umiarkowane,
odpowiedzialność formalna i ubezpieczona,
pośrednia zależność od rynku.
Architekt jest hybrydą rynku i regulacji.
4. TABELA PORÓWNAWCZA (RDZEŃ KONTRMODELU)
5. Kluczowy błąd prawa
Prawo przyjmuje założenie:
„Skoro wszyscy prowadzą działalność gospodarczą, mogą być traktowani jednakowo”.
To założenie jest fałszywe.
Efekt:
największe ryzyko + najmniejsza ochrona = przedsiębiorca,
największa stabilność + pełna ochrona = profesje systemowe.
Równość formalna staje się mechanizmem redystrybucji ryzyka w dół.
6. Skutek systemowy: przedsiębiorca jako „przodownik normy”
Przedsiębiorca:
absorbuje ryzyko rynku,
absorbuje ryzyko prawa,
absorbuje ryzyko polityki,
nie posiada buforów instytucjonalnych.
Jest traktowany jak inni, ale działa jak nikt inny.
7. Konkluzja zasadnicza
Zrównanie przedsiębiorcy z prawnikiem, doradcą podatkowym, lekarzem i architektem nie jest równością, lecz symulacją równości, która maskuje strukturalną asymetrię ryzyka i odpowiedzialności.
Prawo:
nie chroni najsłabszego funkcjonalnie,
lecz najbardziej użytecznego systemowo.
Formalna równość działalności gospodarczej ukrywa fundamentalną nierówność ontologiczną podmiotów. Przedsiębiorca sensu stricto ponosi ryzyko całego systemu, podczas gdy profesje regulowane i prawnicze funkcjonują w jego cieniu ochronnym.
Komentarze
Pokaż komentarze (3)