Abstrakt
Artykuł stanowi rozwinięcie wcześniejszej koncepcji chemii relacji w perspektywie modalno-autopoietycznej teorii znaczenia oraz logodygmatu jako zasady organizacji struktur materialnych. Punktem wyjścia jest krytyczna uwaga komentatorki/blogerki @deda, odwołująca się do chemii kwantowej oraz teorii informacji, zgodnie z którą natura wiązania chemicznego może być interpretowana jako proces wymiany informacji pomiędzy atomami. Tekst argumentuje, że:
współczesna chemia coraz bardziej przesuwa uwagę:
od substancjalnej ontologii materii
ku:
relacyjnej organizacji informacji i stabilizacji modalności układów.
Szczególnej analizie poddano:
koncepcję informacji chemicznej,
relację pomiędzy energią i informacją,
analogię do termodynamicznych teorii grawitacji,
negentropię,
oraz problem informacji jako możliwego archē organizacji systemowej.
Artykuł proponuje interpretację chemii jako nauki o operacyjnej stabilizacji relacyjnej informacji materialnej, przy jednoczesnym zachowaniu ostrożności wobec redukcji ontologii bytu do samej informacji.
1. Wprowadzenie
W poprzednich rozważaniach:
chemia
została przedstawiona:
jako:
nauka o relacjach,
stabilizacjach konfiguracji,
oraz organizacji modalności materii.
Wiązanie chemiczne:
interpretowano:
nie wyłącznie:
substancjalnie,
lecz:
relacyjnie i operacyjnie.
Krytyczna uwaga komentatorki/blogerki @deda:
rozwija jednak ten problem dalej,
wskazując,
że:
„łączące się atomy wymieniają się informacją. Im więcej informacji uwspólnią, tym wiązanie silniejsze”.
To przesuwa problem:
z poziomu:
relacji energetycznych
ku:
ontologii organizacji informacyjnej.
2. Kryzys substancjalności materii
2.1. Atom jako izolowana substancja
Klasyczna ontologia:
interpretowała atom:
jako:
względnie autonomiczny byt materialny.
Wiązanie:
było:
wtórnym skutkiem oddziaływania.
2.2. Relacyjność chemii kwantowej
Współczesna chemia kwantowa:
coraz bardziej:
pokazuje,
że:
własności układu:
nie wynikają:
wyłącznie z pojedynczych atomów,
lecz:
z:
organizacji relacyjnej całego systemu.
To:
przesunięcie:
od:
substancji
ku:
konfiguracji relacyjnej.
3. Informacja i natura wiązania chemicznego
3.1. Informacyjna interpretacja wiązania
W interpretacjach rozwijanych m.in. przez:
Roman F. Nalewajski,
wiązanie chemiczne:
może być:
opisywane:
poprzez:
wymianę i uwspólnienie informacji pomiędzy atomami¹.
Im większy:
zakres organizacji informacyjnej,
tym:
większa:
stabilność relacyjna układu.
3.2. Stabilizacja modalności chemicznej
Wiązanie:
nie jest:
wyłącznie:
„połączeniem rzeczy”,
lecz:
operacyjną stabilizacją:
wspólnej przestrzeni możliwych stanów układu.
To:
modalny charakter chemii.
4. Informacja, energia i negentropia
4.1. Organizacja przeciw entropii
Od:
Erwin Schrödinger,
wiadomo,
że:
organizacja życia
wiąże się:
z:
lokalnym zmniejszaniem entropii².
Informacja:
może być:
interpretowana:
jako:
struktura organizacji negentropijnej.
4.2. Chemia jako organizacja informacji
Chemia:
nie organizuje wyłącznie:
energii,
lecz:
także:
strukturę:
przewidywalności relacyjnej układu.
Im większa:
wzajemna organizacja informacji,
tym:
bardziej stabilna:
konfiguracja chemiczna.
5. Analogiczność z teoriami grawitacji informacyjnej
5.1. Verlinde i grawitacja emergentna
Erik Verlinde:
proponował,
że:
grawitacja
może być:
efektem emergentnej organizacji informacji³.
Przyciąganie:
nie byłoby:
pierwotną substancjalną siłą,
lecz:
skutkiem:
organizacji relacyjnej systemu.
5.2. Analogiczność chemiczna
Komentarz @deda:
trafnie dostrzega:
analogię pomiędzy:
wiązaniem chemicznym
a:
organizacją grawitacyjną.
W obu przypadkach:
stabilizacja:
może być:
interpretowana:
informacyjnie i relacyjnie.
6. Czy informacja jest archē bytu?
6.1. Informacja jako zasada organizacji
Współczesna filozofia fizyki:
coraz częściej:
rozważa,
czy:
informacja
nie stanowi:
fundamentalnej zasady organizacji rzeczywistości.
Podobne intuicje:
pojawiają się:
u:
John Archibald Wheeler („it from bit”),
David Bohm,
czy:
Carl Friedrich von Weizsäcker.
6.2. Problem redukcji ontologicznej
Jednak:
utożsamienie:
bytu z informacją
prowadzi:
do poważnych problemów filozoficznych.
Informacja:
zawsze:
wymaga:
relacji,
organizacji,
i struktury interpretacyjnej.
Dlatego:
bardziej adekwatne wydaje się:
rozumienie informacji jako zasady organizacji relacyjnej,
a nie:
całkowitej substancji ontologicznej.
7. Logodygmat informacji
7.1. Ekonomia organizacji relacyjnej
W tym kontekście:
logodygmat
można interpretować:
jako:
zasadę maksymalizacji organizacji relacyjnej
przy:
minimalizacji kosztu strukturalnego.
Powstaje:
minimum organizacji informacyjnej→maksimum stabilizacji układu
7.2. Uniwersalność strukturalna
Analogiczne mechanizmy:
pojawiają się:
w:
chemii,
biologii,
ekonomii,
społeczeństwie,
prawie,
i geopolityce.
To:
transsystemowy charakter organizacji relacyjnej.
8. Modalno-autopoietyczna interpretacja materii
8.1. Materia jako organizacja relacji
Materia:
coraz mniej:
jawi się:
jako:
zbiór izolowanych substancji,
a coraz bardziej:
jako:
dynamiczna organizacja relacyjna.
8.2. Chemia jako stabilizacja sensu materialnego
Wiązania:
organizują:
modalność materii.
Relacje:
stabilizują:
konfiguracje energetyczne i informacyjne.
Chemia:
okazuje się:
nie tylko nauką o substancjach,
lecz:
nauką o operacyjnej organizacji relacyjnej materii.
9. Wnioski
Uwagi komentatorki/blogerki @deda:
istotnie rozwijają:
wcześniejszą teorię chemii relacji.
Współczesna chemia:
coraz bardziej:
sugeruje,
że:
trwałość układów
wynika:
nie wyłącznie:
z materialnej substancji,
lecz:
z:
organizacji relacyjnej i informacyjnej.
Informacja:
nie musi być:
rozumiana:
jako „dane”,
lecz:
jako:
struktura organizacji:
przewidywalności,
relacji,
i stabilizacji modalności systemu.
W tym sensie:
chemia
staje się:
jednym z najmocniejszych modeli:
logodygmatu,
autopoiesis,
i modalno-relacyjnej organizacji rzeczywistości.
Przypisy
Roman F. Nalewajski, Information Theory of Molecular Systems (Elsevier, 2006).
Erwin Schrödinger, What is Life? (Cambridge University Press, 1944).
Erik Verlinde, “On the Origin of Gravity and the Laws of Newton”, Journal of High Energy Physics (2011).
Bibliografia
Nalewajski, Roman F. Information Theory of Molecular Systems. Elsevier, 2006.
Schrödinger, Erwin. What is Life? Cambridge University Press, 1944.
Verlinde, Erik. “On the Origin of Gravity and the Laws of Newton.” Journal of High Energy Physics (2011).
Wheeler, John Archibald. Information, Physics, Quantum: The Search for Links. Santa Fe Institute, 1989.
Weizsäcker, Carl Friedrich von. The Structure of Physics. Springer, 2006.
Komentarze
Pokaż komentarze (3)