Parametry organizacyjne logodygmatu

Abstrakt

Dotychczasowe opracowania logodygmatu definiowały system, organizację, przestrzeń możliwości oraz operatory organizacyjne. W niniejszym artykule proponuje się kolejny etap rozwoju teorii poprzez wprowadzenie parametrów organizacyjnych opisujących dynamikę przestrzeni możliwości. Parametry te nie mają charakteru wielkości fizycznych. Stanowią metaontologiczne narzędzia analizy pozwalające porównywać systemy złożone niezależnie od ich natury fizycznej, biologicznej, społecznej czy poznawczej.

Słowa kluczowe: logodygmat, przestrzeń możliwości, systemy złożone, metaontologia, organizacja, parametry organizacyjne.

1. Problem

Jeżeli przestrzeń możliwości stanowi podstawową kategorię organizacji systemów złożonych, pojawia się pytanie.

Czy można opisać ją za pomocą ogólnych parametrów?

Fizyka opisuje ruch poprzez masę, energię i pęd.

Termodynamika wykorzystuje temperaturę, entropię i energię swobodną.

Teoria informacji posługuje się informacją oraz entropią.

Logodygmat powinien posiadać własny aparat wielkości organizacyjnych.

2. Parametr I. Gęstość przestrzeni możliwości

Nie każda organizacja posiada jednakową liczbę możliwych reorganizacji.

Jedne systemy dysponują wieloma alternatywami.

Inne funkcjonują niemal na granicy organizacyjnego wyczerpania.

Gęstość przestrzeni możliwości oznacza liczbę realnie dostępnych reorganizacji możliwych przy zachowaniu ciągłości systemu.

Im większa gęstość, tym większa zdolność adaptacyjna.

3. Parametr II. Potencjał organizacyjny

Nie wszystkie możliwości posiadają jednakową wartość.

Niektóre prowadzą do niewielkich zmian.

Inne otwierają całe nowe poziomy organizacji.

Potencjał organizacyjny oznacza zdolność określonej reorganizacji do generowania kolejnych możliwości.

Możliwości nie są więc jedynie liczne.

Są również nierównoważne.

4. Parametr III. Inercja organizacyjna

Każda organizacja wykazuje opór wobec własnej przebudowy.

Im bardziej rozwinięta architektura relacji, tym większej reorganizacji wymaga jej zmiana.

Inercja organizacyjna opisuje stopień stabilności przestrzeni możliwości.

Nie oznacza ona sztywności.

Oznacza koszt organizacyjny zmiany.

5. Parametr IV. Współczynnik kompensacji

System może utracić część możliwości.

Nie musi jednak utracić własnej ciągłości.

Współczynnik kompensacji określa zdolność systemu do zastępowania utraconych możliwości nowymi reorganizacjami.

System o wysokim współczynniku kompensacji łatwiej przystosowuje się do zakłóceń.

6. Parametr V. Tempo reorganizacji

Przestrzenie możliwości nie zmieniają się z jednakową szybkością.

Niektóre systemy reorganizują się bardzo wolno.

Inne ulegają ciągłym przekształceniom.

Tempo reorganizacji opisuje szybkość zmian architektury możliwości.

7. Parametr VI. Głębokość reorganizacji

Nie każda zmiana posiada jednakową rangę.

Można wyróżnić reorganizacje:

lokalne,

strukturalne,

hierarchiczne.

Głębokość reorganizacji opisuje zakres zmian wymaganych do przekształcenia przestrzeni możliwości.

8. Parametr VII. Potencjał emergencji

Najbardziej rozwinięte systemy potrafią tworzyć nowe poziomy organizacji.

Parametr emergencji określa zdolność systemu do generowania jakościowo nowych struktur.

Nie mierzy liczby zmian.

Opisuje ich twórczy charakter.

9. Parametr VIII. Pamięć organizacyjna

Historia reorganizacji nie zanika.

Każda aktualizacja pozostawia ślad w architekturze przyszłych możliwości.

Pamięć organizacyjna opisuje wpływ przeszłych reorganizacji na przyszłą dynamikę systemu.

10. Zastosowania

Przedstawione parametry można analizować w wielu dziedzinach.

W biologii opisują odporność organizmów.

W geologii stabilność procesów tektonicznych.

W ekonomii zdolność przedsiębiorstw do adaptacji.

W nauce tempo powstawania nowych teorii.

W społeczeństwie odporność instytucji.

W prawie elastyczność porządku normatywnego.

W każdym przypadku nie analizuje się wyłącznie organizacji.

Analizie podlega architektura przestrzeni możliwości.

11. Wnioski

Przedstawione parametry nie stanowią nowych wielkości fizycznych.

Są propozycją metaontologicznego aparatu opisu organizacji.

Jeżeli logodygmat ma stać się ogólną teorią organizacji przestrzeni możliwości, powinien dysponować własnym językiem analitycznym.

Tak jak fizyka operuje energią, a teoria informacji entropią, logodygmat może operować gęstością możliwości, potencjałem organizacyjnym, inercją organizacyjną czy współczynnikiem kompensacji.

Ich dalsza formalizacja pozostaje zadaniem kolejnych etapów rozwoju teorii.

Przypisy

Ludwig von Bertalanffy, General System Theory: Foundations, Development, Applications, George Braziller, New York 1968.

Ilya Prigogine, From Being to Becoming: Time and Complexity in the Physical Sciences, W.H. Freeman, San Francisco 1980; Ilya Prigogine, Isabelle Stengers, Order Out of Chaos, Bantam Books, New York 1984.

Claude Shannon, A Mathematical Theory of Communication, 1948.

Parametry organizacyjne przedstawione w artykule stanowią autorską propozycję filozoficzną rozwijaną w ramach projektu logodygmatu. Nie są wielkościami empirycznymi ani fizycznymi, lecz kategoriami analitycznymi służącymi do opisu organizacji przestrzeni możliwości.