Zakres obowiązywania i status metodologiczny logodygmatu

1. Wprowadzenie

Rozwijany logodygmat nie stanowi obecnie teorii aksjomatycznej w znaczeniu matematycznym ani teorii fizycznej opisującej prawa przyrody. Jest programem filozoficzno-naukowym, którego celem jest wypracowanie aparatu pojęciowego umożliwiającego opis organizacji, relacji oraz procesów transformacji zachodzących w określonej klasie systemów.

Z tego względu stosowane w kolejnych opracowaniach pojęcia należy interpretować zgodnie z ich statusem metodologicznym. Nie wszystkie pełnią tę samą funkcję poznawczą.

2. Zakres obowiązywania logodygmatu

Logodygmat nie pretenduje do bycia uniwersalną teorią wszystkich systemów istniejących.

Zakres jego obowiązywania obejmuje przede wszystkim systemy:

utrzymujące swoją tożsamość poprzez reprodukcję organizacji,

zdolne do reorganizacji własnych relacji,

posiadające wiele możliwych trajektorii rozwoju,

funkcjonujące w warunkach otwartości względem otoczenia,

których zachowanie nie może zostać wyjaśnione wyłącznie przez analizę ich elementów.

Do tej klasy należą między innymi:

organizmy biologiczne,

przedsiębiorstwa,

instytucje,

systemy prawne,

gospodarki,

kultury,

organizacje społeczne.

Natomiast logodygmat nie rości sobie obecnie prawa do pełnego opisu systemów, których funkcjonowanie jest determinowane przede wszystkim trwałością elementów materialnych, takich jak klasyczne mechanizmy techniczne czy proste układy fizyczne.

Nie oznacza to, że aparat logodygmatu nie może znaleźć tam zastosowania, lecz wymagałoby to odrębnego uzasadnienia.

3. Warstwy logodygmatu

Program badawczy logodygmatu posiada strukturę wielowarstwową.

Warstwa I – filozoficzna

Najbardziej ogólny poziom obejmuje pytania dotyczące natury organizacji, relacji, możliwości oraz transformowalności.

Na tym poziomie formułowane są podstawowe intuicje ontologiczne oraz metaontologiczne.

Warstwa II – pojęciowa

Na drugim poziomie definiowane są podstawowe kategorie teorii, takie jak:

element,

relacja,

organizacja,

operator,

transformacja,

przestrzeń możliwości,

organizacja transformowalności.

Ich zadaniem jest stworzenie spójnego języka opisu.

Warstwa III – hipotetyczna

Dopiero na tym poziomie pojawiają się hipotezy opisujące przypuszczalne własności organizacji.

Nie mają one obecnie statusu twierdzeń w sensie matematycznym.

Stanowią propozycje wymagające dalszej analizy filozoficznej, formalizacji oraz konfrontacji z przykładami empirycznymi.

Z tego względu bardziej adekwatnym określeniem są hipotezy lub tezy logodygmatu, a nie twierdzenia.

Warstwa IV – formalna

Jednym z przyszłych kierunków rozwoju programu jest stopniowa aksjomatyzacja teorii.

Dopiero na tym etapie możliwe będzie formułowanie twierdzeń wynikających z przyjętych aksjomatów oraz przedstawianie ich dowodów lub formalnych uzasadnień.

Oznacza to, że obecne opracowania należy traktować jako etap poprzedzający pełną formalizację.

4. Charakter programu badawczego

Logodygmat rozwijany jest metodą stopniowego rozszerzania aparatu pojęciowego.

Nie zakłada z góry istnienia kompletnej teorii, lecz buduje ją poprzez kolejne analizy, krytykę oraz rekonstrukcję wcześniejszych pojęć.

Komentarze czytelników stanowią integralny element tego procesu, ponieważ pozwalają identyfikować obszary wymagające doprecyzowania oraz wskazują nowe kierunki rozwoju programu.

5. Kierunki dalszego rozwoju

Dotychczasowe opracowania koncentrowały się głównie na opisie organizacji oraz możliwości jej transformacji.

Dyskusje prowadzone podczas publikacji wskazują jednak na konieczność wyodrębnienia kolejnego poziomu analizy, dotyczącego sprawczości organizacyjnej, czyli warunków, dzięki którym określona organizacja uzyskuje zdolność inicjowania własnych transformacji.

Oznacza to przejście od opisu kinematyki organizacji do badania sprawczości organizacyjnej, rozumianej jako źródło uruchamiania operatorów transformacji.

6. Zakończenie

Logodygmat należy rozumieć jako otwarty program badawczy, a nie zamkniętą teorię. Jego celem nie jest przedstawienie gotowego systemu twierdzeń, lecz stopniowe budowanie spójnego języka opisu organizacji oraz rozwijanie hipotez, które w kolejnych etapach będą mogły zostać poddane formalizacji i weryfikacji.

W tym sensie kolejne publikacje nie stanowią zbioru niezależnych artykułów, lecz etapy rozwoju jednego programu badawczego, którego struktura obejmuje: warstwę filozoficzną, warstwę pojęciową, warstwę hipotetyczną oraz perspektywiczną warstwę formalną.