8 obserwujących
64 notki
27k odsłon
54 odsłony

Józef Kalasanty Szaniawski - Konserwatysta Uniwersalistyczny

Wykop Skomentuj

Józef Kalasanty Szaniawski

„interes moralności i religii wyższym jest nad interes tej lub owej Ojczyzny, bo sprawa ludzkości wyższa jest bez porównania nad wiekowy lub czasowy interes któregokolwiek z ludów. Byt ludów pod tą lub ową ojczystą forą wtedy jedynie może mieć swoją cenę, jeśli pod tąż formą wydatniej objawia istotne znamiona ludzkości, lecz skoro życie jego narodowe przestanie odpowiadać owej powszechnej harmonii narodowego porządku, naówczas kogoż mogłaby obchodzić dalsza trwałość tegoż narodowego życia? Żaden jeszcze prawego serca i zdrowej myśli człowiek, żaden prawdziwy dziejopis nie uronił łzy politowania nad zgonem ludu moralnie zepsutego, bo owszem, na takowym zgonie ludzkość moralnie zyskuje. Jawną jest więc rzeczą, iż nawet dla interesu ojczyzny nie godzi się obrażać nieprzemiennych i odwiecznych praw wyższego porządku, w porównaniu z którymi każdy byt ojczysty pojedynczego ludu jest tylko znikomym zjawiskiem na łonie czasu i przestrzeni.” – JKS

„W łonie Ojczyzny, choćby nie była absolutnie niepodległa, jeśli idzie o stosunki zagraniczne, społeczeństwo może się swobodnie doskonalić we wszystkich kierunkach i korzysta z dobrobytu, o ile istnieją dobre instytucje oparte na charakterze narodowym i o ile ludność jest im chętnie posłuszna […] Przecież Polska w swoim dawnym stanie dezorganizacji społecznej daleka była od dobrobytu i cofała się nawet pod względem kultury, chociaż była uważana za niepodległą.” – JKS

Profesor Bartyzel pisał o nim: „Szaniawski stanowi bodaj najbardziej spektakularny w dziejach myśli polskiej przypadek przejścia z ówczesnej skrajnej lewicy (jakobińskiej) do ultrareakcyjnego konserwatyzmu, a jednocześnie ta wersja konserwatyzmu, którą reprezentował była (nie tylko w Polsce) tak nietypowa i wręcz odosobniona, że nie znalazł on żadnych kontynuatorów; nie był on bowiem związany z żadną konkretną polską tradycją polityczną, doszedł zaś do swoich przekonań drogą namysłu filozoficznego, inspirując się nadto też nietradycjonalistyczną, lecz nowoczesną filozofią I. Kanta i zwłaszcza F.W.J. Schellinga, oraz spoglądał na zagadnienia polityczne wyłącznie z perspektywy uniwersalistycznej … Szaniawski głosił otwarcie to, co inni konserwatyści na ogół myśleli, ale nie odważali się głośno powiedzieć … od „urojeń” absolutnej niepodległości zewnętrznej ważniejsze jest posiadanie własnych instytucji narodowych, języka i praw oraz możność doskonalenia się moralnego, umysłowego i korzystanie z dobrobytu … Ojczyzna istnieje dopóty są wypełniane uniwersalne wartości religii i moralności, a jej istnienie nie jest zagrożone li tylko przez fakt braku zupełnej niezawisłości politycznej” (https://myslkonserwatywna.pl/jozef-kalasanty-szaniawski/)

„Nie pojmuje i nikt, jak sądzą, pojąć nie zdoła Kalasantego Szaniawskiego, który obcemu despotyzmowi tak skutecznych dostarczał środków przeciw niepodległości Polski, nie przeciw źle rozumianemu liberalizmowi i duchowi zaburzeń społecznych. Ten filozof mówił, że działa tylko przeciw jakobinizmowi i materializmowi, rzeczywiście jednak przestał wierzyć w Polskę, ducha polskiego zwał śmieszną polakerią i w edukacji publicznej to czepić przedsiębrał, co by na przyszłość nawet każde powstanie udaremnić mogło”. - Maurycy Mochnacki

„Jam cenzorował xiążki i obrazki,
A teraz w piekle; zowię się Sz.n..ski..
A djabeł tutaj mię postawił na to
Abym nie wpuszczał myśli; a pod stratą
Duszy moskiewskiéj uczynić to muszę,
Bo choć ją djabeł rwie, mam jeszcze duszę!” – Słowacki „Poema piasta Dantyszka”

Wykop Skomentuj
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Społeczeństwo