W tym budynku odradzała się polska niepodległość. Powróci do dawnej świetności

Historia pałacu Lubomirskich w Lublinie

Pałac Lubomirskich (zwany też pałacem Poradziwiłłowskim) powstał w XVI w. jako własność rodu Firlejów. U schyłku wieku XVII został przebudowany przez Tylmana van Gameren dla rodziny Lubomirskich. Projekt przebudowy architekt przygotował w 1693 roku. W XVIII w. rezydencję przejął magnacki ród Sanguszków z Litwy. W czasie konfederacji barskiej uległ pożarowi i jako zdewastowany obiekt trafił w posiadanie rodu Szeptyckich. Następnie stał się własnością burmistrza Beniamina Finke, który wykupił go na licytacji i przekazał na własność rządowi. Pałac pełnił wówczas funkcję siedziby Komisji Województwa Lubelskiego. Po kolejnym pożarze w 1829 r. pałac zrekonstruowano według projektu Henryka Marconiego w stylu klasycystycznym.

Zobacz takżeŚmiałe plany PGE. Spółka wraca do pomysłu budowy nietypowej elektrowni

Pałac Lubomirskich był świadkiem wielu ważnych wydarzeń historycznych. Na przykład 7 listopada 1918 r. stał się siedzibą Rządu Tymczasowego Ludowego Republiki Polskiej pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego. 5 listopada 1916 r. uroczyście ogłoszono Aktu 5 listopada zawierający obietnicę powstania Królestwa Polskiego. Od 1918 w pałacu miało siedzibę Dowództwo Okręgu Garnizonu i dowództwo Okręgu Korpusu Nr II; zamieszkiwał w nim gen. Mieczysław Smorawiński.

Po II wojnie światowej budynek przekazano Uniwersytetowi Marii Curie-Skłodowskiej. W ostatnich latach swoją siedzibę miał tu Wydział Politologii. Na potrzeby utworzenia nowej placówki pałac kupiło od uczelni obecne Muzeum Narodowe w Lublinie, którego oddziałem jest Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej.

Największa przebudowa pałacu Lubomirskich od 200 lat

Pałac Lubomirskich w Lublinie jest obiektem zabytkowym, wpisanym do rejestru zabytków województwa lubelskiego. Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał zgodę na zmianę sposobu użytkowania budynku z przeznaczeniem na cele muzealne.

- To największa przebudowa pałacu Lubomirskich od 200 lat, który wtedy był siedzibą Komisji Województwa Lubelskiego. W XIX w. pałac został odbudowany po pożarze w stylu klasycystycznym według projektu architekta Henryka Marconiego i w zasadzie w niezmienionym kształcie przetrwał do dziś. Remont ma przywrócić stan budynku z XIX w. – opisał dyrektor Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej w Lublinie dr Marcin Gapski.

Podkreślił, że celem inwestycji jest stworzenie w centrum miasta nowoczesnej placówki muzealnej z poszanowanie jej historycznych walorów.

Przebudowa obejmuje przede wszystkim dobudowę dwóch kondygnacji podziemnych. Dzięki temu powierzchnia muzeum zwiększy się z 3 do 5 tys. mkw. - Jest to bardzo trudne zadanie pod względem inżynieryjnym, tym bardziej że obiekt jest opieką wojewódzkiego konserwatora zabytków. Na razie prace idą zgodnie z planem – dodał dr Gapski.

Umieszczenie nowego muzeum w historycznym pałacu wiązać się będzie z przywróceniem jego zabytkowego układu przestrzennego, zwłaszcza na pierwszym piętrze – piano nobile. Umożliwi to także częściowo zachowany detal architektoniczny, piece, supraporty, dekoracje sztukatorskie i inne elementy wyposażenia, pozwolą na rekonstrukcję historycznych wnętrz.

Zobacz takżeKraków zmieni się nie do poznania. Olbrzymi kontrakt stał się faktem

Wystawa „Podróż po Kresach” - tysiąc lat losów tych ziem

Na 2,5 tys. mkw. (kondygnacje podziemne, parter, pierwsze piętro) będzie główna wystawa „Podróż po Kresach”, która umożliwi zwiedzającym prześledzenie tysiąca lat losów tych ziem – od X w. do współczesności. Kanwę fabularną wystawy będzie stanowić podróż, którą w 1926 r. odbył prof. Ludomir Sawicki ze swoimi towarzyszami, m.in. na Wileńszczyznę, Polesie, Wołyń i Podole.

- Ekspozycja będzie opowiadać o dziejach krajów, które weszły w skład Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Będziemy mogli dowiedzieć się o Polsce, Litwie, Białorusi, Ukrainie, Łotwie oraz o wszystkich ludach, narodach i wyznaniach zamieszkujących na tym terytorium – wyjaśnił szef instytucji.

Prace budowlane obejmują też odnowienie elewacji budynku i wymianę poszycia dachu. Planowane jest usunięcie wtórnych podziałów w środku budynku, bo wnętrza były wielokrotnie przebudowywane. Powstaną sale edukacyjne, sala konferencyjna, kuchnia do warsztatów kulinarnych, pracownie do konserwacji papieru i tkanin, biura, magazyn i kawiarnia.

Zwiedzającym zostaną udostępnione obie wieże w pałacu od strony ul. Radziwiłłowskiej, na które będzie można się wspiąć. - Jedna z nich poświęcona będzie historii pałacu, placu Litewskiego, Krakowskiego Przedmieścia, a druga będzie prezentować panoramy różnych miast z tego terenu – dodał dr Gapski.

Zobacz takżeWrocław stawia na ekologię. Nowe autobusy dla MPK

Jednocześnie przypomniał o trwającej akcji „Z Kresów ocalone: zbiórka pamiątek i opowieści kresowych”, której celem jest zachowanie spuścizny materialnej i duchowej Kresów. Dotychczas zebrano ponad 3 tys. pamiątek i 100 historii świadków.

Przebudowa pałacu ma potrwać do końca 2026 r. Jej koszt wynosi ok. 190 mln zł. Całość pieniędzy pochodzi z dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

ja

Na zdjęciu Pałac Lubomirskich, fot. Wikipedia/Krzysztof Ziemacki