Seniorzy w Polsce mają ochoczo korzystać z nowych technologii. Czyżby?

Seniorzy masowo w cyfrowych finansach? Wyniki badania budzą wątpliwości

Z VII edycji badania „Seniorzy w świecie cyfrowych finansów”, przygotowanego dla Warszawskiego Instytutu Bankowości, wynika, że osoby starsze coraz śmielej korzystają z nowych technologii przy zarządzaniu pieniędzmi. Według autorów aż 77 proc. ankietowanych seniorów deklaruje, że z bankowości elektronicznej korzysta całkowicie samodzielnie, a kolejne 17 proc. tylko sporadycznie prosi o pomoc bliskich.

To właśnie ten fragment wyników może budzić największe wątpliwości. Tak wysoki poziom samodzielności wygląda efektownie, ale trudno uznać go za oczywisty w odniesieniu do całej populacji seniorów. W praktyce wielu starszych Polaków nadal ma ograniczony kontakt z bankowością cyfrową, nie korzysta regularnie z internetu albo robi to w bardzo podstawowym zakresie. Dlatego takie wyniki należy czytać ostrożnie, pamiętając, że badania ankietowe często pokazują deklaracje bardziej aktywnych uczestników niż realny obraz całej grupy.

Zobacz takżeA ja nie dam. Co dziesiąty podatnik w Polsce nie zamierza się z nikim dzielić

Internet i płatności bezgotówkowe mają wypierać gotówkę

Według przytoczonego badania gotówka wyraźnie traci na znaczeniu wśród seniorów. Jeszcze rok wcześniej preferowało ją 76 proc. badanych, a obecnie regularnie wybiera ją 60 proc. respondentów. Jednocześnie 73 proc. seniorów ma chętnie korzystać z kart płatniczych, 69 proc. z przelewów internetowych, a aż 48 proc. z BLIKA.

I tu również trudno nie zadać kilku pytań. Sam wzrost popularności płatności bezgotówkowych nie dziwi, bo to trend widoczny w całym społeczeństwie. Zaskakiwać może jednak skala tej zmiany, zwłaszcza jeśli mowa o grupie seniorów jako całości. BLIK wśród niemal połowy badanych osób starszych brzmi jak wynik bardzo wysoki, być może zbyt wysoki, by bez dodatkowych informacji traktować go jako miarodajny dla wszystkich emerytów i rencistów w Polsce.

Możliwe, że badanie uchwyciło tych seniorów, którzy już są aktywni cyfrowo, mieszkają w większych miastach i na co dzień korzystają z nowoczesnych usług bankowych. To ważna grupa, ale niekoniecznie reprezentatywna dla całego pokolenia.

Zobacz takżeMorawiecki: znam decyzję prezesa. Zdradził, czy podoba mu się wybór Kaczyńskiego

Bezpieczeństwo w internecie rośnie, ale nie wszędzie

Autorzy badania wskazują też, że poprawiło się poczucie bezpieczeństwa seniorów w przestrzeni cyfrowej. Dziś bezpiecznie ma się w niej czuć 81 proc. ankietowanych, czyli o 4 punkty procentowe więcej niż rok wcześniej. W przypadku bankowości internetowej wskaźnik ten wzrósł z 86 proc. do 88 proc.

Jednocześnie pogorszyły się oceny dotyczące bankowości mobilnej. Poczucie bezpieczeństwa w tym obszarze spadło z 66 proc. do 61 proc., a co czwarty senior nadal nie korzysta z niej w ogóle. Ten fragment wygląda akurat bardziej wiarygodnie niż bardzo optymistyczne deklaracje dotyczące ogólnej sprawności cyfrowej. Smartfon i aplikacja mobilna dla wielu starszych osób nadal są większym wyzwaniem niż komputer czy klasyczna bankowość internetowa.

Badani wskazywali też, że najbardziej zwiększyłyby ich bezpieczeństwo automatyczne blokowanie podejrzanych transakcji, dodatkowe potwierdzenia operacji, wyraźne ostrzeżenia przed oszustwami oraz łatwy kontakt z pracownikiem banku. To pokazuje, że nawet jeśli seniorzy coraz częściej korzystają z narzędzi cyfrowych, to nadal oczekują silnego wsparcia ze strony instytucji.

Zobacz takżeSiła wyższa i Katar zamyka dostawy LNG. Orlen reaguje na niepokojące wieści

Wyniki są ciekawe, ale wymagają ostrożnej interpretacji

W badaniu znalazły się także dane o rosnącej skali zagrożeń. Już 39 proc. ankietowanych miało zetknąć się z próbą oszustwa internetowego albo paść jego ofiarą. 10 proc. zadeklarowało utratę pieniędzy, a 2 proc. utratę danych osobowych. Dodatkowo 81 proc. seniorów słyszało o oszustwach z użyciem sztucznej inteligencji, ale tylko 28 proc. wie, jak się przed nimi skutecznie chronić.

Te wyniki brzmią bardziej przekonująco niż teza o powszechnej cyfrowej swobodzie seniorów. Pokazują bowiem coś, co wydaje się bliższe rzeczywistości: starsze osoby są coraz częściej wciągane do świata usług online, ale nie zawsze nadążają za zagrożeniami i nie zawsze czują się w tym świecie równie pewnie, jak sugerują najbardziej efektowne wskaźniki.

Właśnie dlatego badanie WIB warto potraktować nie jako ostateczny dowód na cyfrową rewolucję wśród polskich seniorów, ale raczej jako sygnał, że część tej grupy rzeczywiście szybko się zmienia. Problem w tym, że zbyt łatwo można z tego wyciągnąć wniosek, iż niemal wszyscy emeryci sprawnie zarządzają finansami przez internet. A to już brzmi jak uproszczenie.

Zobacz takżeGaraż, maszyny i śpiwory. Polskie fabryki nielegalnych papierosów

Banki nadal mają tu sporo do zrobienia

Nawet jeśli przyjąć, że seniorzy coraz częściej korzystają z bankowości elektronicznej, badanie pokazuje też wyraźnie ich oczekiwania wobec banków. Najważniejsze są ochrona i wsparcie w sytuacjach podejrzanych, szybki kontakt z doradcą oraz prosty, zrozumiały język umów i komunikatów.

To zresztą może być najważniejszy wniosek z całego raportu. Nie to, że seniorzy już bez problemu odnaleźli się w cyfrowych finansach, ale to, że instytucje finansowe nadal muszą projektować swoje usługi tak, jakby wielu z nich wciąż było na etapie oswajania tej rzeczywistości. I to wydaje się znacznie bardziej realistyczne niż wizja niemal powszechnej cyfrowej biegłości wśród polskich emerytów.

na zdjęciu: osoba w podeszłym wieku spacerująca przy pomoca wózka. Zdjęcie ilustracyjne. fot. Kira Hofmann/dpa-Zentralbild/dpa/pap

SW