Tusk chce postawić pomnik Mazowieckiemu. "Jarosław chyba nie odmówi?"

Rocznia 4 czerwca 1989 roku. Tusk przypomniał o przełomie

W opublikowanym w mediach społecznościowych nagraniu premier Donald Tusk nawiązał do wydarzeń sprzed 37 lat. Podkreślił znaczenie częściowo wolnych wyborów z 4 czerwca 1989 roku, które stały się jednym z najważniejszych momentów w historii współczesnej Polski.

Wybory doprowadziły do osłabienia dominacji komunistycznych władz i otworzyły drogę do utworzenia pierwszego niekomunistycznego rządu po II wojnie światowej. Efektem przemian zapoczątkowanych po wyborach i rozmowach Okrągłego Stołu było powierzenie misji tworzenia rządu Tadeuszowi Mazowieckiemu.

Jak przypomniał Tusk, to właśnie Mazowiecki stanął na czele pierwszego rządu III RP i odegrał kluczową rolę w procesie transformacji ustrojowej.

Zobacz takżeMógł grać w ekstraklasie, został księdzem. Niezwykła historia piłkarza

Pomnik Tadeusza Mazowieckiego przed Kancelarią Premiera

Premier zapowiedział, że za rok przypadać będzie setna rocznica urodzin Tadeusza Mazowieckiego. Z tej okazji zaproponował jego szczególne upamiętnienie. – Dokładnie za rok będziemy obchodzić setne urodziny Tadeusza Mazowieckiego. Postawmy mu pomnik tu, przed Kancelarią Premiera, jego kancelarią – powiedział Donald Tusk.

Według szefa rządu monument powinien stanąć przed budynkiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, czyli miejscem bezpośrednio związanym z działalnością pierwszego niekomunistycznego premiera po 1989 roku.

Donald Tusk przedstawił również pomysł organizacji Wielkiego Marszu Patriotów 4 czerwca 2027 roku. Uczestnicy wydarzenia mogliby zgromadzić się właśnie przy pomniku Tadeusza Mazowieckiego. Premier zapowiedział ponadto utworzenie honorowego komitetu budowy pomnika. Do udziału chciałby zaprosić wszystkich żyjących byłych premierów Polski.

Na liście osób wymienionych przez szefa rządu znaleźli się między innymi Jan Krzysztof Bielecki, Hanna Suchocka, Waldemar Pawlak, Włodzimierz Cimoszewicz, Jerzy Buzek, Leszek Miller, Kazimierz Marcinkiewicz, Jarosław Kaczyński, Marek Belka, Ewa Kopacz, Beata Szydło oraz Mateusz Morawiecki.

– Duży ten komitet. Jarosław chyba nie odmówi, jak myślicie? – zakończył premier.

Zobacz takżeNowa baza wojskowa USA w Polsce. Kosiniak-Kamysz złożył propozycję

Kim był Tadeusz Mazowiecki?

Tadeusz Mazowiecki należy do grona najważniejszych postaci polskiej polityki XX wieku. Urodził się 18 kwietnia 1927 roku w Płocku. Już od młodości angażował się w działalność społeczną, publicystyczną i polityczną. W czasach PRL należał do środowisk katolickiej inteligencji skupionych wokół takich inicjatyw jak Klub Inteligencji Katolickiej czy miesięcznik "Więź”, którego przez wiele lat był redaktorem naczelnym.

Choć początkowo próbował działać w ramach komunistycznego systemu, z biegiem czasu stawał się coraz bardziej krytyczny wobec władz komunistycznych. W latach 70. związał się ze środowiskami opozycyjnymi, a po powstaniu "Solidarności” został jednym z najbliższych doradców Lecha Wałęsy. W sierpniu 1980 roku uczestniczył w strajkach w Stoczni Gdańskiej i współtworzył zaplecze eksperckie związku.

Po wprowadzeniu stanu wojennego był internowany przez władze komunistyczne. W kolejnych latach aktywnie uczestniczył w działalności opozycyjnej, a w 1989 roku brał udział w rozmowach Okrągłego Stołu, które doprowadziły do rozpoczęcia pokojowej transformacji ustrojowej.

24 sierpnia 1989 roku Sejm wybrał Tadeusza Mazowieckiego na premiera. Był pierwszym niekomunistycznym szefem rządu w Polsce od zakończenia II wojny światowej i jednym z pierwszych w całym bloku wschodnim, choć w jego gabinecie nie brakowało starych twarzy - na czele z szefami MSW i MON: Czesławem Kiszczakiem i Florianem Siwickim. Jego gabinet stanął przed ogromnym wyzwaniem przeprowadzenia kraju od gospodarki centralnie planowanej do gospodarki rynkowej oraz budowy demokratycznych instytucji państwa. Prezydentem wybranym przez Zgromadzenie Narodowe w lipcu 1989 r. do czasu wyborów w grudniu 1990 roku pozostawał komunistyczny generał Wojciech Jaruzelski.

To właśnie za jego rządów rozpoczęto reformy gospodarcze określane jako plan Balcerowicza, przywrócono samorząd terytorialny, zwiększono niezależność mediów i sądów oraz rozpoczęto proces integracji Polski z zachodnimi strukturami politycznymi i gospodarczymi. Mazowiecki opowiadał się za pokojowym charakterem przemian, unikaniem odwetu politycznego i budowaniem porozumienia społecznego. Symbolem tej polityki stało się pojęcie "grubej kreski”, które przez lata było przedmiotem licznych debat i sporów. W czasie rządów Mazowieckiego nastąpiła weryfikacja i transformacja służb specjalnych z SB w UOP oraz bezkarny na ogół proceder palenia akt SB. Wtedy też miała miejsce gigantyczna afera FOZZ, będąca dowodem na ogromne wpływy dawnego aparatu komunistycznego u zarania III RP.

Po zakończeniu misji premiera Mazowiecki pozostał aktywny w życiu publicznym. Kandydował bez powodzenia w wyborach prezydenckich w 1990 roku, przegrywając z Lechem Wałęsą i Stanem Tymińskim. Później współtworzył Unię Demokratyczną i Unię Wolności. Na arenie międzynarodowej pełnił funkcję specjalnego wysłannika ONZ do spraw praw człowieka w byłej Jugosławii. W 1995 roku zrezygnował z tej funkcji w proteście przeciwko bierności społeczności międzynarodowej wobec zbrodni popełnianych podczas wojny w Bośni i Hercegowinie. Tadeusz Mazowiecki zmarł 28 października 2013 roku w Warszawie.