1 maja weszła w życie handlowa część umowy między Unią Europejską a południowoamerykańskim związkiem gospodarczym Mercosur (Argentyna, Brazylia, Urugwaj i Paragwaj). Do Unii można już sprowadzać południowoamerykańskie produkty bez ceł lub objęte korzystniejszymi stawkami celnymi niż dotychczas. W przypadku tzw. wrażliwych produktów, takich jak wołowina, drób, cukier czy etanol, obniżki obejmą jednak określone kontyngenty danego produktu. Państwa UE na lepszych niż dotąd zasadach będą mogły eksportować za ocean m.in. samochody i maszyny.
Umowa UE-Mercosur już obowiązuje. Co się zmieni?
Komisja Europejska przekonuje, że umowa wzmocni unijną gospodarkę i pozycję Wspólnoty w światowym handlu. Może stać się jednak inaczej, dlatego Polska nie poparła zawarcia umowy handlowej UE-Mercosur i znalazła się w grupie krajów – wraz z Francją, Irlandią, Węgrami i Austrią – sprzeciwiających się jej przyjęciu. Mimo sprzeciwu Polski Unia Europejska przyjęła umowę większością głosów.
Chiny są głównym partnerem handlowym państw Mercosur od 2014 r. W 2024 r. eksport do Chin odpowiadał za 26 proc. całkowitych dostaw Wspólnego Rynku Południa, a import z Chin za 27 proc. całkowitego importu. Wymiana handlowa jest silnie skoncentrowana na Brazylii, największej gospodarce ugrupowania – w 2025 r. aż 82 proc. obrotów handlowych Mercosur z Chinami przypadało właśnie na handel brazylijsko-chiński.
Pozostałe państwa Mercosur są bardziej skoncentrowane na relacjach gospodarczych wewnątrz bloku, choć w każdym z nich obecny jest znaczny udział chińskiego importu (średnio 24 proc. w 2024 r.). Relacje handlowe pozostają jednak asymetryczne – eksport Mercosur do Chin obejmuje przede wszystkim surowce i produkty rolne, podczas gdy import z Chin koncentruje się na maszynach, pojazdach i elektronice.
Chiny od lat wzmacniają wpływy w Ameryce Południowej
Chińskie inwestycje również koncentrują się w Brazylii. Co więcej, w 2024 r. kraj ten był trzecim największym odbiorcą chińskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) na świecie, po Wielkiej Brytanii i Węgrzech. W 2024 r. Brazylia odnotowała 39 projektów o łącznej wartości 4,2 mld dolarów, co stanowiło ok. 3 proc. całkowitych chińskich BIZ na świecie.
W latach 2007–2024 chińskie firmy uruchomiły w Brazylii 303 projekty o łącznej wartości 77,5 mld dolarów. Największy napływ kapitału odnotowały sektory energii elektrycznej i ropy naftowej, które odpowiadały odpowiednio za 45 proc. i 29 proc. wartości chińskich inwestycji. Ponad połowę projektów – 56 proc. – stanowiły inwestycje typu greenfield.
Mimo intensywnych relacji gospodarczych z Chinami, także za pośrednictwem BRICS, Brazylia – chcąc zachować większą niezależność – nie zdecydowała się dotąd na przystąpienie do Inicjatywy Pasa i Szlaku. Wśród państw Mercosur, które to zrobiły, są Urugwaj (od 2018 r.) oraz Argentyna (od 2022 r.).
Dla Chin wejście w życie umowy UE-Mercosur oznacza zwiększenie konkurencji o wpływy w tym regionie. Państwo Środka rozwija relacje z krajami Mercosur w ramach szerszej strategii wobec Ameryki Łacińskiej, realizowanej głównie przez format Chiny–CELAC od 2014 r.
Ryzyko rozwoju tych relacji polega na utrwaleniu modelu „surowce i żywność za technologie” oraz rosnącej zależności państw Ameryki Łacińskiej od chińskiego rynku zbytu, kapitału i firm. Problemem jest także brak wspólnej strategii Mercosur wobec Chin. Zamiast tego zawierane są umowy bilateralne.
Przykładowo w 2024 r. Brazylia podpisała z Chinami 37 umów sektorowych, w tym infrastrukturalnych oraz dotyczących energetyki i rolnictwa. Działania te osłabiają pozycję negocjacyjną bloku i pogłębiają asymetrię relacji gospodarczych. Z punktu widzenia UE rosnące wpływy Chin w Mercosur osłabiają europejską pozycję handlową i regulacyjną, utrudniając dostęp do surowców strategicznych, rynków zbytu i partnerstw politycznych.
Chiny skorzystają na umowie UE-Mercosur
Z drugiej strony umowa UE-Mercosur daje w długim terminie państwom Wspólnego Rynku Południa szansę na pogłębienie integracji w ramach bloku. Chiny mogą zareagować intensyfikacją relacji z Mercosur poprzez zwiększenie inwestycji, zawieranie kolejnych umów sektorowych lub nawet podpisanie negocjowanej od 2021 r. umowy o wolnym handlu Chiny–Mercosur.
Największym promotorem tej umowy jest Paragwaj, jednak ewentualny proces jej zawierania hamują silne relacje gospodarcze Urugwaju z Tajwanem.
Fot. Protesty przeciwko Mercosur w Hiszpanii/East News
Tomasz Wypych
Komentarze
Pokaż komentarze (13)