Rak prostaty – objawy i rosnące zagrożenie dla mężczyzn po 50. roku życia

Czym jest prostata i jakie pełni funkcje?

Prostata, nazywana również gruczołem krokowym lub sterczem, jest częścią męskiego układu rozrodczego. Znajduje się poniżej pęcherza moczowego i otacza początkowy odcinek cewki moczowej.

Gruczoł krokowy produkuje wydzielinę stanowiącą składnik nasienia. Odgrywa więc istotną rolę w funkcjonowaniu układu rozrodczego mężczyzny.

Z wiekiem prostata może się powiększać. Nie każde jej powiększenie oznacza jednak nowotwór złośliwy. Łagodny rozrost prostaty i rak prostaty to różne schorzenia, choć niektóre związane z nimi dolegliwości mogą być podobne.

Rak prostaty – jak często chorują mężczyźni w Polsce i na świecie?

Rak prostaty należy do najczęściej rozpoznawanych nowotworów złośliwych u mężczyzn. Stanowi istotny problem zdrowia publicznego zarówno w Polsce, jak i na świecie.

Rak prostaty w Polsce – zachorowania i zgony

Według szacunków GLOBOCAN w 2024 roku w Polsce odnotowano 22 429 nowych przypadków raka prostaty. Stanowiły one 21% wszystkich nowych zachorowań na nowotwory złośliwe u mężczyzn. Oznacza to, że rak prostaty znalazł się na pierwszym miejscu pod względem liczby nowych zachorowań, wyprzedzając raka płuca, raka jelita grubego, raka pęcherza moczowego i raka żołądka.

W 2024 roku w Polsce z powodu raka prostaty zmarło – według szacunków – 6716 mężczyzn. Rak prostaty był trzecią najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych wśród mężczyzn, po raku płuca i raku jelita grubego. Zgony z powodu raka prostaty stanowiły 5,9% wszystkich zgonów nowotworowych w Polsce!

Statystyki pokazują skalę problemu, ale za każdą liczbą kryje się historia konkretnego człowieka. Dlatego tak ważne są świadomość zagrożenia i odpowiednio wczesna diagnostyka.

Dlaczego ryzyko raka prostaty wzrasta wraz z wiekiem?

Wiek jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka zachorowania na raka prostaty. Prawdopodobieństwo rozpoznania choroby zwiększa się szczególnie u starszych mężczyzn.

Nie oznacza to jednak, że młodsi mężczyźni nie mogą zachorować. Znaczenie mają również inne czynniki, w tym występowanie raka prostaty w rodzinie oraz niektóre predyspozycje genetyczne.

Mężczyźni po 50. roku życia powinni zatem zwracać większą uwagę na zdrowie prostaty i rozmawiać z lekarzem o zasadności badań diagnostycznych.

Jakie są pierwsze objawy raka prostaty?

Rak prostaty we wczesnym stadium często nie powoduje żadnych zauważalnych objawów. 

To jedna z przyczyn, dla których choroba może przez długi czas pozostawać nierozpoznana.

U części mężczyzn mogą wystąpić dolegliwości ze strony układu moczowego, takie jak częste oddawanie moczu, konieczność wstawania w nocy do toalety, osłabienie strumienia moczu czy trudności z rozpoczęciem oddawania moczu.

Trzeba jednak podkreślić, że podobne objawy występują również w innych chorobach prostaty, zwłaszcza przy jej łagodnym rozroście. Same dolegliwości nie pozwalają więc rozpoznać raka.

Niepokojące lub utrzymujące się objawy wymagają konsultacji lekarskiej.

W bardziej zaawansowanych stadiach choroby mogą pojawić się dodatkowe dolegliwości. Należą do nich między innymi bóle kości, szczególnie w okolicy kręgosłupa, miednicy lub bioder, a także osłabienie i niezamierzona utrata masy ciała.

Niektóre z tych objawów mogą wiązać się z przerzutami nowotworu, ale nie są charakterystyczne wyłącznie dla raka prostaty.

Dlatego nie należy samodzielnie stawiać diagnozy na podstawie informacji znalezionych w Internecie. W przypadku niepokojących dolegliwości konieczna jest ocena lekarza.

Jakie badania pomagają wykryć raka prostaty?

Jednym z badań wykorzystywanych w diagnostyce chorób prostaty jest oznaczenie stężenia PSA we krwi. Podwyższony wynik nie oznacza automatycznie raka, ponieważ stężenie PSA może wzrastać również z innych przyczyn.

Lekarz może także przeprowadzić badanie prostaty przez odbytnicę, a w uzasadnionych przypadkach zlecić dalszą diagnostykę, na przykład rezonans magnetyczny lub biopsję.

Decyzję o wykonywaniu badań PSA warto podjąć po rozmowie z lekarzem, z uwzględnieniem wieku, wywiadu rodzinnego, indywidualnego ryzyka oraz możliwych korzyści i ograniczeń diagnostyki.

Najważniejsze jest to, aby nie ignorować niepokojących objawów i nie odkładać rozmowy o zdrowiu prostaty. 

Wczesne rozpoznanie raka może zwiększyć możliwości skutecznego leczenia.