Jedzenie przed snem może szkodzić wątrobie. Naukowcy mają pewność

Z artykułu dowiesz się:

Amerykańscy naukowcy przeanalizowali dane blisko 200 tys. osób
Regularne jedzenie przed snem wiązało się z ryzykiem chorób wątroby wyższym o 20–30 proc.
Badacze wskazują, że późne posiłki mogą zaburzać naturalny rytm dobowy organizmu
Wyniki nie dowodzą, że wieczorne podjadanie bezpośrednio powoduje stłuszczenie lub marskość wątroby

Medycy przestrzegają pacjentów przed wieczornym podjadaniem, ale sami nie zawsze stosują się do tych zaleceń. Tymczasem najnowsze badania wskazują, że regularne jedzenie tuż przed snem może wiązać się z poważnymi problemami zdrowotnymi, w tym chorobami wątroby.

Dr Robert Wilechansky, hepatolog i transplantolog z Oregon Health & Science University (OHSU) w Portland, wraz z zespołem opublikował w czasopiśmie „Clinical Gastroenterology and Hepatology” wyniki analizy, która zwróciła uwagę środowiska medycznego.

Naukowcy przeanalizowali dane z trzech dużych amerykańskich badań prowadzonych przez wiele lat wśród pielęgniarek i pracowników ochrony zdrowia: Nurses' Health Study, Nurses' Health Study II oraz Health Professionals Follow-up Study. Łącznie objęły one blisko 200 tys. osób.

Jedzenie przed snem a choroby wątroby

Amerykańscy naukowcy sprawdzili, jak często uczestnicy zapadali na choroby wątroby w zależności od tego, czy mieli zwyczaj jeść po kolacji lub w godzinach poprzedzających sen. Okazało się, że u osób regularnie spożywających późne posiłki częściej występowały stłuszczenie i marskość wątroby. Ryzyko tych schorzeń było o 20–30 proc. wyższe niż u uczestników, którzy unikali jedzenia przed snem.

Dr Robert Wilechansky podkreślał, że jest to jedna z pierwszych długoterminowych analiz wskazujących na bezpośredni związek między porą spożywania posiłków a występowaniem stłuszczenia wątroby. Zaznacza jednak, że wyniki nie dowodzą zależności przyczynowo-skutkowej. – Wiemy, że wątroba jest mocno zestrojona z rytmem dobowym organizmu – mówił dr Wilechansky w komunikacie uczelni.

Stłuszczenie wątroby polega na nadmiernym gromadzeniu się tłuszczu w tym narządzie. Z czasem może prowadzić do stanu zapalnego, uszkodzenia wątroby, a nawet marskości, czyli rozległego zbliznowacenia jej tkanek. W Stanach Zjednoczonych problem stłuszczenia wątroby może dotyczyć nawet około 30 proc. mieszkańców. U większości chorych nie dochodzi jednak do zaawansowanych zmian.

Zobacz takżeStanowski widział nagrania z TK. Berek odbił się od Święczkowskiego

Dlaczego późne jedzenie może szkodzić? Zegar biologiczny

Badacze wyjaśniają, że wątroba jest szczególnie wrażliwa na rytm dobowy organizmu. Odpowiada między innymi za przetwarzanie składników odżywczych, regulowanie poziomu cukru we krwi i magazynowanie energii. Kiedy spożywamy posiłki w porze, w której organizm przygotowuje się do snu, procesy metaboliczne mogą ulegać zaburzeniom.

Współautor badania, dr Andrew McHill, specjalista w dziedzinie fizjologii snu i rytmów dobowych, zwraca uwagę, że znaczenie ma nie tylko pora jedzenia, ale również snu i aktywności fizycznej. Spożywanie posiłków w nocy, gdy wewnętrzny zegar biologiczny przygotowuje organizm do odpoczynku, może pogarszać zdolność przetwarzania składników odżywczych. W dłuższej perspektywie może to sprzyjać otyłości, cukrzycy i chorobom wątroby.

Naukowców zainspirowały między innymi obserwacje osób pracujących na nocne zmiany. W tej grupie nieregularne godziny snu i posiłków wiążą się z częstszym występowaniem otyłości oraz chorób sercowo-naczyniowych. Wcześniejsze badania na zwierzętach również wskazywały na szczególną wrażliwość wątroby na zaburzenia rytmu dobowego.

O której godzinie najlepiej jeść kolację?

Zdaniem autorów analizy zmiana pory spożywania posiłków może być stosunkowo prostym sposobem wspierania zdrowia metabolicznego. Nie wymaga bowiem modyfikacji całego jadłospisu, lecz przede wszystkim dostosowania godzin jedzenia do rytmu dnia. Potencjalnie korzystne może być kończenie ostatniego posiłku kilka godzin przed pójściem spać. Naukowcy nie formułują jednak na tej podstawie oficjalnych zaleceń. Prowadzą już nabór do badania klinicznego z udziałem osób ze stłuszczeniem wątroby.

Uczestnicy będą mieli monitorowane godziny spożywania posiłków, a badacze sprawdzą, czy wcześniejsze jedzenie przekłada się na mierzalną poprawę stanu wątroby. Autorzy przypominają, że dotychczasowa analiza miała charakter obserwacyjny. Wykazała związek między późnym jedzeniem a chorobami wątroby, ale nie dowiodła, że to właśnie wieczorne podjadanie jest ich bezpośrednią przyczyną. Dodatkowym ograniczeniem jest fakt, że informacje o porach posiłków pochodziły z deklaracji uczestników. Na uzyskane wyniki mogły wpływać również inne czynniki, takie jak dieta, masa ciała czy styl życia.

Dr Wilechansky zaznaczył ponadto, że tylko u niewielkiej części osób ze stłuszczeniem wątroby rozwijają się ciężkie postacie choroby, w tym marskość.