Był chłodny listopadowy ranek Roku Pańskiego 1670. W kalwińskim kościele parafialnym w Naarden, miejscowości położonej na przedmieściach Amsterdamu, odprawiano właśnie cichy pogrzeb. Mimo że był on skromny, to jednak patrząc po twarzach zebranych żałobników można było wnosić, że chowano kogoś nietuzinkowego. Że musiała być to osoba wybitna. Prawdziwy intelektualista swojego czasu.
Tak było w istocie. I choć swoje miejsce wiecznego spoczynku w holenderskiej ziemi znajdował Czech, to jednak śmiało można było go nazwać Wielkopolaninem. Senior Generalny Braci Czeskich, przyznających się do ideowych związków z kalwinizmem, Jan Amos Komensky najdłuższy okres swojego życia mieszkał bowiem w Lesznie
Urodził się w roku 1592 w czeskich Nivinicach. Od wczesnej młodości interesowała go pedagogika i filozofia zwłaszcza ta, związana z różnorakimi nurtami reformacji. Nie było w tym nic dziwnego. To bowiem czeskiej odmianie kalwinizmu, zwanej Jednotą Braci Czeskich, zawdzięczał niewątpliwie Komensky swą żywą wiarę. Wiarę tak szczególną, że decyzją swoich współwyznawców, w latach 1648 – 1670, pełnił rolę ich najwyższego zwierzchnika wszystkich Braci.
Całe swe dojrzałe życie poświęcił Jan Amos teoretycznemu opracowywaniu zagadnień pedagogicznych i dydaktycznych, a także pisaniu podręczników szkolnych. Podręczników, które jak na owe czasy stawały się podwalinami rewolucyjnych ówcześnie metod wychowawczych. Na czym polegała ta ich rewolucyjność? Otóż Komensky propagował edukację powszechną, niezależną od płci i stanu. I choć jednoznacznie nie odrzucał królującej wówczas łaciny, to jednak kładł zdecydowany nacisk na naukę w języku ojczystym
Jak już wspomniałem, najdłuższy okres swego życia, bo 28 lat, pomiędzy rokiem 1628 a 1656 spędził we wielkopolskim Lesznie. Był tu profesorem znanego w świecie gimnazjum zwanego Leasneum. Uczelnia ta zyskała jednak największą sławę za czasów jego rektorowania, to jest w latach 1637 – 1641. To wówczas do leszczyńskiej uczelni zjeżdżała licznie, głównie szlachecka młodzież z całej Rzeczpospolitej a także z zagranicy. W Lesznie też opublikował Komensky swój najważniejszy podręcznik czyli książkę do nauki łaciny zwaną Janua Linguarum Reserata.
Dziś wielkopolskie Leszno kojarzy się dość powszechnie z nazwiskiem byłych właścicieli miasta, rodziną Leszczyńskich. Jeśli jednak nazwa ta mówi coś badaczowi początków współczesnej pedagogiki, to dzieje się tak właśnie za przyczyną Jana Amosa Komenskyego. Czecha, który choć urodziła się w Czeskich Nivinicach, zmarł w Amsterdamie, a wykładał w Anglii, Siedmiogrodzie i Elblągu, to jednak swe serce i pedagogiczną pasję na stałe związał z prastarą siedzibą Wielkopolskiego rodu Leszczyńskich. A miarą jego europejskiej – nawet współczesnej sławy – niech będzie swojsko brzmiąca dla nas nazwa Comenius. Nazwa jednego z najpopularniejszych dziś programów wymiany studentów.
Tu polityka zaczyna swój dzień: www.300polityka.pl
Bezpieczny Internet dla dzieci: www.jo-ki.com
Komentarze
Pokaż komentarze (6)