Od maja czy od marca? – dylematy nabywcy korzystającego z zerowych rat

Marketingowa obietnica vs. bankowa litera prawa

Otrzymujemy w tabeli harmonogram 30 spłat zerowego kredytu (RRSO 0%). Zgodnie z reklamą (obietnicą), mamy zacząć płacić od maja 2026 r. Otwieramy dokument z banku, a tam... pierwsza rata płatna już w marcu 2026 r.

Gdzie leży prawda? W bankowym systemie księgowym, który jest sztywny. Harmonogram jest dokumentem prawnym i to on ma pierwszeństwo. Okazuje się, że promocja „gratisowych rat” działa zazwyczaj na zasadzie odroczenia terminu płatności lub pokrycia rat przez sklep — co oznacza, że bank powinien wiedzieć o tym w momencie generowania harmonogramu.

Dla konsumenta oznacza to jedno: trzeba dzwonić, wyjaśniać, tracić czas i denerwować się, bo brak spójności komunikacji spada na nasze barki. Zamiast prostej transakcji mamy zagadkę: zaryzykować opóźnienie w spłacie (zgodnie z reklamą) czy zapłacić na czas (zgodnie z harmonogramem) i później ubiegać się o zwrot pieniędzy? W Przyjaznym Państwie takie dylematy nie powinny mieć miejsca.

Pułapka precyzji: 30 równych rat czy ryzyko niedopłaty?

Drugi problem pojawia się przy ustawianiu stałego zlecenia przelewu. Aby uniknąć pamiętania o comiesięcznej płatności, automatyzujemy proces. Tu pojawia się kolejna zawiłość: 29 rat ma identyczną kwotę, ale ostatnia (trzydziesta) jest często o kilka groszy niższa.

Mamy dwie opcje:

Ustawić 30 jednakowych rat, co jest wygodne, bez pamiętania przez 30 miesięcy o zmianach, ale z symboliczną nadpłatą na końcu (np. 5 groszy).

Pamiętać o ręcznej zmianie kwoty ostatniej raty za ponad dwa lata – precyzyjnie, co do grosza, ale obarczone ryzykiem zapomnienia (przeoczenia) albo zaniedbania tematu w związku z niespodziewanym zakończeniem żywota.

Większość Polaków wybiera wygodę, akceptując nadpłatę. Banki, zgodnie z prawem, muszą te 5 groszy zwrócić (nie mogą ich zatrzymać ani przekazać na cele charytatywne bez naszej zgody). To generuje dodatkową biurokrację.

A co w przypadku odwrotnym? Niedopłata (nawet minimalna, np. 5 groszy) to katastrofa: formalnie kredyt jest niespłacony, bank nalicza odsetki za opóźnienie oraz przesyła bardzo drogi list z upomnieniem, a informacja trafia do BIK.

Wnioski: Potrzeba zdrowego rozsądku

Te dwa przykłady pokazują, że polskie prawo bankowe i praktyki rynkowe wymagają pilnej rewizji. Transparentność i prostota powinny być standardem, a nie luksusem wymagającym dzwonienia na infolinię.

Prawdopodobnie bank powinien w harmonogramie postawić gwiazdkę przy terminie marcowym i kwietniowym, wyjaśniającą, że te raty opłaci sklep, a nie klient.

A przy problemie nadpłaty po przekazaniu 30. raty w jednakowej (jak poprzednie raty) wysokości, należałoby dodać informację (za zgodą klienta), że "nadpłata poniżej X zł nie będzie zwracana, lecz przekazana na cele charytatywne".

Oczekujemy, że banki i sklepy będą komunikować się jasno, a procedury będą uwzględniać zdrowy rozsądek i minimalizować ryzyko błędu konsumenta, chroniąc naszą historię kredytową i czas.