Zasady współzależności organizacyjnej

Abstrakt

Po zdefiniowaniu przestrzeni możliwości, operatorów organizacyjnych oraz podstawowych parametrów logodygmatu naturalnym krokiem jest określenie relacji zachodzących pomiędzy nimi. Celem niniejszego opracowania jest sformułowanie zasad współzależności organizacyjnej, które opisują ogólne tendencje ewolucji systemów złożonych. Nie mają one charakteru praw empirycznych ani równań matematycznych. Stanowią metaontologiczne hipotezy opisujące dynamikę organizacji przestrzeni możliwości.

Słowa kluczowe: logodygmat, przestrzeń możliwości, dynamika organizacyjna, systemy złożone, metaontologia.

1. Problem

W poprzednich opracowaniach wprowadzono podstawowe parametry organizacyjne:

gęstość przestrzeni możliwości,

potencjał organizacyjny,

inercję organizacyjną,

współczynnik kompensacji,

tempo reorganizacji,

głębokość reorganizacji,

potencjał emergencji,

pamięć organizacyjną.

Powstaje jednak pytanie.

Czy parametry te pozostają niezależne?

Czy też tworzą własną organizację dynamiczną?

Proponowana teoria przyjmuje drugie rozwiązanie.

2. Zasada pierwsza.

Gęstość i emergencja

Im większa gęstość przestrzeni możliwości, tym większa zdolność systemu do tworzenia nowych organizacji.

Jednocześnie wzrost liczby dostępnych reorganizacji zwiększa stopień złożoności całego systemu.

Można więc zaproponować pierwszą zasadę.

Potencjał emergencji rośnie wraz ze wzrostem gęstości przestrzeni możliwości.

3. Zasada druga.

Inercja i reorganizacja

Każda organizacja posiada określoną bezwładność.

Silnie ustabilizowane organizacje trudniej ulegają zmianie.

Jednocześnie wykazują większą odporność na niewielkie zakłócenia.

Stąd druga zasada.

Wzrost inercji organizacyjnej zwiększa stabilność lokalną, lecz ogranicza tempo reorganizacji.

4. Zasada trzecia.

Kompensacja i ciągłość

System nie zachowuje ciągłości dlatego, że unika zmian.

Przeciwnie.

Trwałość zależy od zdolności kompensowania utraconych możliwości.

Można więc zaproponować.

Im większy współczynnik kompensacji organizacyjnej, tym większa odporność systemu na lokalne ograniczenia przestrzeni możliwości.

5. Zasada czwarta.

Aktualizacja i pamięć

Każda aktualizacja pozostawia trwały ślad organizacyjny.

Nie istnieje organizacja całkowicie odwracalna.

Historia systemu współtworzy jego przyszłą przestrzeń możliwości.

Każda reorganizacja zwiększa pamięć organizacyjną systemu.

6. Zasada piąta.

Głębokość reorganizacji

Nie każda reorganizacja posiada jednakową rangę.

Zmiany lokalne wpływają jedynie na niewielką część organizacji.

Zmiany głębokie prowadzą do przebudowy całej architektury możliwości.

Można zaproponować.

Wzrost głębokości reorganizacji zwiększa liczbę nowych możliwości, ale jednocześnie zwiększa ryzyko utraty dotychczasowej stabilności.

7. Zasada szósta.

Emergencja i hierarchia

Hierarchia nie stanowi punktu wyjścia.

Powstaje jako rezultat kolejnych reorganizacji.

Każdy nowy poziom organizacji zmienia przestrzeń możliwości poziomów niższych.

Stąd.

Emergencja prowadzi do reorganizacji całej hierarchii organizacyjnej systemu.

8. Zasada siódma.

Organizacja i ograniczenia

Paradoksalnie całkowity brak ograniczeń nie zwiększa organizacji.

Bez ograniczeń system nie dokonuje selekcji możliwości.

Organizacja wymaga istnienia granic.

Można zatem zaproponować.

Ograniczenia nie są przeciwieństwem organizacji, lecz jednym z warunków jej powstawania.

9. Zasada ósma.

Równowaga organizacyjna

System nie dąży do zachowania jednej organizacji.

Nie dąży również do maksymalizacji liczby możliwości.

Dąży do zachowania zdolności dalszej reorganizacji.

Można więc sformułować najbardziej ogólną zasadę.

Stan równowagi organizacyjnej oznacza zachowanie zdolności do dalszej reorganizacji przestrzeni możliwości.

10. Uniwersalność zasad

Przedstawione współzależności można odnaleźć na różnych poziomach organizacji.

W geologii opisują aktywność tektoniczną.

W biologii odporność organizmów.

W ekonomii elastyczność przedsiębiorstw.

W prawie zdolność systemu normatywnego do adaptacji.

W nauce rozwój teorii.

We wszystkich przypadkach analizowana jest nie pojedyncza organizacja.

Analizie podlega dynamika przestrzeni możliwości.

11. Wnioski

Przedstawione zasady nie stanowią praw przyrody.

Są propozycją metaontologicznych zależności pomiędzy parametrami organizacyjnymi.

Jeżeli logodygmat ma pełnić funkcję ogólnej teorii organizacji przestrzeni możliwości, powinien opisywać nie tylko elementy i relacje, lecz również dynamikę ich współzależności.

Najbardziej ogólną zasadę można wyrazić następująco:

System złożony zachowuje swoją tożsamość nie poprzez zachowanie niezmiennej organizacji, lecz poprzez utrzymanie zdolności do reorganizacji własnej przestrzeni możliwości. Parametry organizacyjne pozostają wzajemnie powiązane, a ich współdziałanie wyznacza dynamikę całego systemu.

Przypisy

Ludwig von Bertalanffy, General System Theory: Foundations, Development, Applications, George Braziller, New York 1968.

Ilya Prigogine, From Being to Becoming: Time and Complexity in the Physical Sciences, W.H. Freeman, San Francisco 1980; Ilya Prigogine, Isabelle Stengers, Order Out of Chaos, Bantam Books, New York 1984.

Humberto Maturana i Francisco Varela, Autopoiesis and Cognition, D. Reidel, Dordrecht 1980.

Przedstawione zasady współzależności organizacyjnej stanowią autorskie hipotezy filozoficzne rozwijane w ramach projektu logodygmatu. Nie mają charakteru praw empirycznych, lecz pełnią funkcję metaontologicznych zasad organizacji przestrzeni możliwości.