22 obserwujących
142 notki
148k odsłon
457 odsłon

W sprawie Janusza Walusia bez zmian

Zdjęcie ilustracyjne przedstawiające tablicę informująca o wystawie dotyczącej systemu penitencjarnego. Constitution Hill, Johannesburg. Wrzesień 2016, zdjęcie własne
Zdjęcie ilustracyjne przedstawiające tablicę informująca o wystawie dotyczącej systemu penitencjarnego. Constitution Hill, Johannesburg. Wrzesień 2016, zdjęcie własne
Wykop Skomentuj1

Przedwczoraj (10.11.2020) przed High Court (odpowiednik naszego Sądu Okręgowego) w Pretorii odbyła się rozprawa w sprawie o przyznanie Januszowi Jakubowi Walusiowi warunkowego zwolnienia. Sąd wysłuchał stron, ale decyzji jeszcze na tej rozprawie nie podjął (https://www.dfa.co.za/south-african-news/court-reserves-judgment-in-janusz-walus-parole-bid-8e07d280-9067-4ae4-b2fd-ea8309c0c92c). Oznacza to, że Janusz Waluś dalej przebywać będzie w więzieniu. Jaka będzie decyzja sądu? Nie wiadomo. Kiedy zostanie podjęta? Być może wiadomo, ale nie znalazłam takiej informacji.

Dla osób, które nie znają sprawy – pisałam o niej wcześniej, ostatni wpis z podaniem linków jest tutaj: https://www.salon24.pl/u/olenkawagner/1074956,o-januszu-walusiu-polsce-i-rpa
Dla osób, które nie chcą lub nie mogą otworzyć linku: Janusz Jakub Waluś to Polak, który przyjechał w 1980 r. do RPA. Gdy w RPA stało się jasne, że władzę przejmie Afrykański Kongres Narodowy (ANC) wraz z jego sojusznikami z Południowoafrykańskiej Partii Komunistycznej (SACP), w porozumieniu z konserwatywnym politykiem Clive’m Derby-Lewisem dokonał zamachu na Sekretarza Generalnego SACP Chrisa Haniego. Derby-Lewis dostarczył broni, a Waluś zastrzelił Haniego (10.04.1993). Obaj zostali najpierw skazani na śmierć. Wyroku nie wykonano z uwagi na obowiązujące wtedy moratorium. Następnie karę śmierci zamieniono na dożywocie z możliwością starania się o warunkowe zwolnienie. Derby-Lewis zwolnienie takie otrzymał (z wielkim trudem) po 22 latach, z uwagi na stan zdrowia (cierpiał na zaawansowany nowotwór, zmarł półtora roku po zwolnieniu). Janusz Waluś stara się natomiast o zwolnienie w oparciu o to, że został już w pełni zresocjalizowany (ma pozytywną opinię władz więziennych) i spędził w więzieniu ponad 25 lat (obecnie już ponad 27) – czyli okres wymagany do tego by móc się o takie zwolnienie starać, jeśli otrzymało się wyrok dożywotniego więzienia. Do tej pory starania te były bezskuteczne, co nie znaczy, że takie muszą pozostać.

Wracając do obecnej decyzji: sąd może przyznać zwolnienie warunkowe lub pozostawić decyzję Ministrowi Sprawiedliwości i Więziennictwa (który sprzeciwia się zwolnieniu). Podjęcie decyzji przez sąd nie musi jednak oznaczać zakończenia sprawy. W przypadku decyzji o zwolnieniu minister może od niej odwołać się do sądu wyższej instancji. Tak już było w marcu 2016 r., kiedy to sąd w Pretorii zadecydował o zwolnieniu, ale od decyzji odwołał się minister, a sąd wyższej instancji pozostawił decyzję o zwolnieniu w jego rękach, co rzecz jasna oznaczało odmowę zwolnienia. Z kolei gdyby teraz sąd odmówił zwolnienia (zostawiając decyzję ministrowi), Janusz Waluś może odwołać się od tej decyzji do sądu wyższej instancji.  Sytuacja taka powtarzała się już parokrotnie i teoretycznie może się powtarzać w nieskończoność, chyba że sąd wyższej instancji podejmie decyzję o zwolnieniu, odrzucając kolejne zaskarżenie ministra.

Gdyby Janusz Waluś został zwolniony warunkowo oznaczać to może natychmiastową deportację do Polski (Janusz Waluś nie jest już obywatelem RPA, ma wyłącznie polskie obywatelstwo) lub też areszt domowy w RPA (jak w przypadku Derby-Lewisa). Istnieje też możliwość przyznania tzw. day parole. W takim przypadku skazany opuszcza więzienie rano, a wraca do niego na określoną godzinę popołudniową lub wieczorną. Jest to rozwiązanie znacznie gorsze, ale adwokaci zwrócili się o jego zastosowanie w sytuacji gdyby sąd nie chciał zgodzić się na całkowite opuszczenie więzienia.

Przebieg przedwczorajszej rozprawy opisany jest (po angielsku) w linku, który podałam na początku. Nie będę go tłumaczyć  zdanie po zdaniu, ale skupię się na głównych argumentach. Adwokat Roelof du Plessis zwrócił uwagę na pozytywną ocenę władz więziennych, fakt ukończenia przez Janusza Walusia wszystkich programów resocjalizacyjnych, opinię pracowników socjalnych, którzy stwierdzili, że Waluś okazał skruchę, a także powołał się na ideę ubuntu , nakazującą empatię wobec innych i przebaczenie.
Reprezentujący Ministra Sprawiedliwości i Więziennictwa Marumo Moreano kwestionował prawo powoływania się na ideę ubuntu przez osobę, która swoim czynem idei tej zaprzeczyła, a także fakt okazania skruchy, gdyż moment jej wyrażenia zbiegł się z czasem, gdy mógł rozpocząć starania o zwolnienie warunkowe. Stwierdził też, że zabity nie był jedynie politykiem, lecz kimś, kogo on, Moreano, znał osobiście.  Podkreślił też, że skoro Janusz Waluś został skazany na dożywocie, nie ma więc określonego przez prawo czasu, kiedy to władze miałyby obowiązek warunkowo zwolnić skazanego. Co do tego ostatniego argumentu to częściowo prawda, osoba skazana na dożywocie na prawo starać się o zwolnienie warunkowe po 25 latach, wtedy istnieje obowiązek rozpatrzenia takiego podania, nie musi ono jednak być rozpatrzone pozytywnie. Obecnie jednak system prawny RPA za główny cel kary uznaje resocjalizację sprawcy, a nie odpłatę za przestępstwo.  Tak więc odmowa warunkowego zwolnienia w sytuacji, gdy sprawca okazuje skruchę i nie ma obawy, iż wróci na drogę przestępstwa jest nieuzasadniona, niezależnie od czynu jaki popełnił. Dlatego też przedstawiciel ministra postanowił zakwestionować szczerość okazanego przez Walusia żalu. W tym przypadku ministerstwo nie po raz pierwszy próbuje wchodzić w kompetencje nauk o człowieku. Gdy ważyły się losy Clive’a Derby-Lewisa ówczesny minister Michael Masutha starał się wejść w kompetencje lekarzy, argumentując, że ten ma nie czwarte, lecz „dopiero” trzecie stadium raka. Tym razem przedstawiciel ministerstwa wchodzi w kompetencje psychologów i pracowników socjalnych.

Wykop Skomentuj1
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Polityka