NIEBIAŃSKI KURIER

   W tym roku Chiński Nowy Rok rozpoczyna się we wtorek, 17 lutego i trwa do wtorku, 3 marca 2026 roku. Jest to 15-dniowe Święto Wiosny, podczas którego większość fabryk, biur handlowych i instytucji w Chinach pozostaje zamknięta.

 Jest bardzo ważnym świętem w kalendarzu księżycowym. Dokładnie w tym dniu zacznie swoje panowanie kolejny znak chińskiego zodiaku – będzie to Ognisty Koń. Przyniesie on czas energii, odwagi i zmian. Może wysoko wynieść tych, którzy nie boją się marzyć i działać. To rok, w którym możemy wiele zyskać lub stracić w każdej dziedzinie życia.

 Ponad 2000 lat temu dorzecze rzeki Yili było już stolicą plemion koczowniczych. W 119 roku pne chiński dyplomata Zhangqian (张 骞) przywiózł cesarzowi dziesiątki wspaniałych koni z regionu po swej drugiej eksploracji Zachodu. Podróże Zhang Qiana są ściśle związane z historią „Jedwabnego Szlaku”.     

Historycznie uważa się, że „Jedwabny Szlak” został otwarty przez chińskiego generała Zhang Qiana w II wieku p.n.e. Cesarz wysłał go, by przypieczętował sojusz z plemionami usadowionymi na zachód od pustyni Taklamakan.

Konie ofiarowane cesarzowi otrzymały przydomek „niebiańskich koni”. W szczytowym okresie Jedwabnego Szlaku, między I wiekiem pne a VII wiekiem, karawany, które łączyły Chang'an z Morzem Śródziemnym, znalazły się przed obliczem szczególnie wrogiego środowiska.

 Karawany po opuszczeniu Xi'anu snuły korytarzem Gansu by ominąć pustynię Taklamakan na północy u podnóża wysokich gór Tian Shan lub na południu u podnóża gór Kunlun. Te dwie drogi były usiane miastami i karawanserajami: na północy Turfan, Ürümqi, Karachahr, Koutcha, Aksou, Kashgar, a na południu Dunhuang, Miran, Cherchen, Niya, Khotan, Yarkand.

Z Kashgar i z Yarkand szlaki łączyły Persję i Indie wysokimi górami Azji Środkowej (Pamir i Karakorum), prowadząc następnie przez historyczne państwo irańskie w południowej Jaruzji, Sogdianę (Samarkanda, Buchara, Merv), Baktrię oraz Kaszmir. Niewiele karawan było w stanie odbyć cały szlak. Towary były odsprzedawane wzdłuż drogi w oazach, które stały się bardzo prosperującymi ośrodkami handlowymi.

 Koń fergański (chiń. 大宛马 / dàyuānmǎ) to rodzaj konia, który prawdopodobnie został sprowadzony do Chin na masową skalę z Azji Środkowej, o czym świadczą liczne wizerunki na ceramice z czasów dynastii Tang.   

                   

 Według chińskich tekstów stało się to na polecenie cesarza Wudi  z dynastii Han, który pragnął chronić karawany kupieckie wzdłuż Jedwabnego Szlaku.

Hodowla koni prawdopodobnie rozwinęła się bardzo wcześnie w Azji Środkowej, już w I tysiącleciu p.n.e., w celu uzyskania solidnych zwierząt nadających się do jazdy konnej. Od czasów dynastii Han Chiny przejęły władzę militarną w tym regionie. Cesarski reżim dynastii Han dążył do otwarcia Jedwabnego Szlaku poza granice Chin. Cesarz Wudi chciał wyposażyć swoją kawalerię w konie wysokiej jakości, większe od lokalnych chińskich kucyków i zdolne do udźwignięcia człowieka w zbroi. Zwierzęta te, nazywane „koniami niebiańskimi”, pochodziły z Doliny Fergańskiej. W 138 r. p.n.e. Zhang Qian, dowódca straży pałacu cesarskiego, został tam wysłany z misją dyplomatyczną w eskorcie około stu ludzi.

Chińska administracja zażądała importu koni fergańskich w tak dużych ilościach, że władcy Fergany zamknęli swoje granice dla niniejszego handlu. Ten transfer doprowadził do wojny.

Cesarz Wu wysłał armię liczącą 40 000 żołnierzy w 104 r. p.n.e., która została pokonana. Kolejna armia licząca 60 000 ludzi została wysłana w 103 r. p.n.e. Wynegocjowano nabycie 3000 koni przeciętnej jakości i co najmniej dziesięciu najlepszych koni fergańskich do celów hodowlanych. Tylko 1000 koni odbyło podróż powrotną do Chin w 101 r. p.n.e. Uzyskali również porozumienie, że Fergana będzie co roku wysyłać cesarzowi dwa konie niebiańskie wraz z nasionami lucerny, aby zapewnić Chinom lepsze pastwiska do hodowli tych koni. Armia dosiadająca koni fergańskich musiała stawić czoła Xiongnu, którzy zagrażali Chinom.

    Najbardziej uderzającym i wiarygodnym przedstawieniem konia fergańskiego jest scytyjska głowica, ponieważ Scytowie hodowali i sprzedawali te konie w Dolinie Fergańskiej. Ceremonialny element, znany jako koń fergański wykonany z pozłacanego brązu, datowany na IV–I wiek p.n.e. jest symbolem w kształcie litery V reprezentującym szybkość i zwycięstwo. 

 

Te „niebiańskie konie” pociły się krwią, co dało początek nazwie „koń pocący się krwią” (po chińsku 汗血馬; hànxuèmǎ). Naukowcy z biegiem czasu przedstawili liczne wyjaśnienia. Niektórzy uważają, że pasożyty żywiące się krwią powodowały mieszanie się potu i krwi, gdy konie były zmuszane do pracy: zjawisko to zaobserwowano również u koni achałtekińskich pochodzących z tego samego regionu geograficznego co konie fergańskie mające cienką skórę.

 I nna teoria sugeruje, że konie te miały po prostu cętkowaną sierść w panterkę z małymi, rudawymi plamkami. W szczytowym okresie rozwoju Jedwabnego Szlaku, między I wiekiem p.n.e. a VII wiekiem n.e., karawany łączące Chang'an z Morzem Śródziemnym napotykały szczególnie nieprzyjazne warunki.

 „Galopujące konie na niebie” to chińskie wyrażenie, które metaforycznie opisuje ludzką wyobraźnię. Konie pędzą z pustyni Taklamakan poprzez ośnieżone przełęcze Torougart i stepy Kazachstanu, by zakończyć swój szlak w dolinie Fergany, gdzie przybywają do raju w „Złotej Dolinie”. Kotlina Fergańska w porównaniu z ekstremalnymi klimatami Azji Środkowej to „świat łagodności”, z umiarkowanymi zimami i łagodnymi latami, którą wiosną zdobi tysiące kolorów kwitnących wiśni, śliw i moreli.

 Dolina Fergańska jest krainą „Niebiańskich Koni”galopujących dziennie ponad tysiące chińskich mil i mających znacznie twardsze kopyta niż chińskie konie.

To rzeczywiście "niebiańskie konie", które poeta Dufu (杜甫) z dynastii Tang celebruje w jednym ze swoich wierszy:

« Zwinny szkielet z silnymi kształtami

Uszy stoją jak przycięty bambus

Wiatr lekko unosi kopyta

Dokąd idziesz, nic cię nie powstrzyma.

Mogę Ci powierzyć zarówno życie, jak i śmierć

Dumny kurier. Nasze wspólne marzenia

Przez ponad tysiąc mil szaleją w otwartej przestrzeń.”

tłumaczenie:  

 "Niebiański koń”, to koń galopujący jednym kopytem usadowiony na jaskółce w locie. Jest to energiczny koń z długim pyskiem i prężnym łbem.

    Koń z brązu stanowi logogram chińskiej turystyki oraz symbol miasta Wuwei leżącego w prowincji Gansu. Konie były najbardziej efektywną i szybką pomocą w czasie wojny, dzięki którym w starożytnych Chinach możliwy był transport i komunikacja. Silna kawaleria była także bardzo ważna przy odparciu inwazji Hunów i utrzymaniu pokoju na granicy północnej podczas panowania dynastii Han (206 pne - 220 ne). Dlatego też w tamtych czasach otaczano konie wielkim szacunkiem i uważano je za symbol świętości, mocy i niezwykłych osiągnięć narodu.

W prowincji Gansu odkopano słynny chiński brąz przedstawiający „Niebiańskiego Konia”.

 Wśród prac sztuki pięknej najświetniejszy jest „Niebiański Koń” wykonany z brązu. Został on ekshumowany w Leitai (雷台汉墓) w dystrykcie Wuwei (Gansu). Miasto to kulturowe i historyczne cieszy się wieloma zabytkami. „Galopujący koń na jaskółce” stał się nie tylko godłem miasta, ale i całej prowincji. Dzieło rzeźbiarskie zwane również „Biegnącym Koniem z Brązu”, ma wysokość 34,5 cm, długość 45 cm o szerokość 10 cm. i wadze 7,15 kg. Został odkryty przypadkowo przez miejscowych rolników w 1969 r. w grobowcu z II wieku n.e., zidentyfikowanym jako grobowiec głowy prefektury Wuwei, generała Zhanga Fei z dynastii Han. Rzeźba pochodzi z okresu panowania Wschodniej Dynastii Han.

Dobry koń był najskuteczniejszym narzędziem w walce, transporcie i komunikacji. Potężna kawaleria była niezbędnym warunkiem militarnym do zachowania bezpieczeństwa w północnej części Chin. Dlatego Chińczycy żyjący w owym czasie bardziej niż kiedykolwiek cenili konie i traktowali rumaki za godność narodu i symbol potęgi państwa.

        „Niebiański koń” z brązu galopujący na jaskółce to jeden z narodowych skarbów Państwa Środka.

Wśród różnych arcydzieł rzemiosła chińskiego ten galopujący koń z brązu ma unikalny, wspaniały kształt. Jest to klasyczna praca chińskiej starożytnej estetyki. Rzeźba powstała około 2000 lat temu, ma świetne proporcje i jest bardzo sugestywna. Pozycja czterech nóg konia jest realistyczna, zupełnie jak wzięta z życia, którą bardzo wysoko ocenili zarówno chińscy, jak i zagraniczni archeologowie i artyści. Każda część rzeźby została delikatnie zaprojektowana z całkowitą symetrią. Postawa konia bardzo przekonywująco wyraża jego inochód. Obecnie ten zabytek kultury znajduje się w Muzeum Prowincjonalnym Prowincji Gansui i nie może opuścić Chin.