Polska stoi przed historyczną szansą na wykonanie bezprecedensowego skoku infrastrukturalnego. Warunkiem będzie totalna zmiana w podejściu do inwestycji – odbiurokratyzowanie i uproszczenie procedur inwestycyjnych. Taki warunek nieraz blokował wielkie zapowiedzi. Jak jest i będzie teraz?
Debata pt. „Wielkie programy infrastrukturalne” która odbyła się podczas katowickiego EKG pokazała, że potencjał dokonania tygrysiego skoku jest ogromny, ale nadal istnieje ryzyko stagnacji. Przypominałaby operową scenę, w której bohaterowie śpiewają o biegu, nie ruszając się z miejsca.
Jak stwierdzono, tygrys może z odbicia skoczyć na odległość 6 metrów, a w sprzyjających warunkach nawet więcej. To przyrodnicze porównanie jest odpowiednie, bo z debaty wynika, że na rozwój infrastruktury transportowej są ogromne pieniądze i są firmy przygotowane do ich zainwestowania.
Współpraca a piąty żywioł Napoleona
Ale ich efektywne wykorzystanie wymaga ścisłej współpracy między administracją publiczną, politykami oraz firmami, które przecież na co dzień ze sobą często konkurują. Bardzo mocno w dyskusji podkreślał to wyzwanie Wojciech Trojanowski, członek zarządu Strabag Polska. Stawką jest udrożnienie i rozbudowa transportu, w tym postawienie na nogi kwestii local content czy odkorkowanie autostrad, o czym w czasie debaty mówiła Marita Szustak, prezes zarządu Izby Gospodarczej Transportu Lądowego i prezes zarządu Track Tec Construction.
Chodzi więc o podwyższenie konkurencyjności gospodarki i uruchomienie na zasadzie naczyń połączonych wszystkich jej branż. No i stopniowa likwidacja wykluczenia transportowego, które obejmuje ponad 10 mln mieszkańców Rzeczypospolitej.
Do tej pory takie wspólne działania i wielkie plany wychodziły, mówiąc delikatnie, różnie. Polskie drogi były przez wieki synonimem fatalnej infrastruktury i przykładem niedowładów organizacyjnych. Nie bez powodów Napoleon kąśliwie określił polskie błoto jako „piąty żywioł” - obok ziemi, wody, powietrza i ognia.
Rządowe plany: inwestycje, deregulacja i kolej dużych prędkości
Przed debatą wystąpił minister infrastruktury Dariusz Klimczak. Podkreślił znaczący wzrost budżetu resortu oraz konieczność zmian legislacyjnych i poprawy sprawności operacyjnej państwa. Zapowiedział działania deregulacyjne w budownictwie, zmiany w zamówieniach publicznych oraz usprawnienie funkcjonowania Krajowej Izby Odwoławczej. Istotnym elementem strategii ma być także rozwój kolei dużych prędkości.
Minister zaznaczył również, że Polska już teraz jest ogromnym placem budowy i pozostanie nim w kolejnych latach, co daje stabilne perspektywy dla branży budowlanej.
Lotniska i potrzeba szybszych decyzji administracyjnych
Marcin Danił z Polskich Portów Lotniczych zwrócił uwagę na znaczenie modernizacji Lotniska Chopina, która ma znacząco zwiększyć jego przepustowość. Podkreślił duży wpływ branży lotniczej na gospodarkę oraz gotowość spółki do finansowania dużych projektów infrastrukturalnych.
W jego ocenie kluczową barierą pozostaje przewlekłość procedur administracyjnych, dlatego konieczne jest wprowadzenie przyspieszonego trybu wydawania decyzji, który umożliwi sprawniejsze przechodzenie od etapu przygotowań do realizacji inwestycji.
Energetyka jądrowa i rozwój kompetencji
Ed Gore z Bechtel Corporation przedstawił projekt budowy elektrowni jądrowej na Pomorzu jako szansę na rozwój czystej energetyki oraz stworzenie tysięcy miejsc pracy. Zwrócił uwagę, że udział polskich firm w tym przedsięwzięciu pozwoli im zdobyć doświadczenie i referencje, które w przyszłości umożliwią ekspansję na rynki zagraniczne. Podkreślił również, że współpraca przy dużych projektach może prowadzić do powstania silnej konkurencji na rynku międzynarodowym.
- W Stanach Zjednoczonych oraz w Kazachstanie stworzyliśmy konkurencję. Były firmy, które z nami współpracowały jako poddostawcy, jako podwykonawcy, później partnerzy, a w końcu zaczęły z nami konkurować – przekonywał.
Problemy systemowe: planowanie i przewidywalność
Artur Popko z Budimeksu wskazał, że przy rosnącej skali inwestycji największym wyzwaniem staje się planowanie oraz przewidywalność procesów. Zwrócił uwagę na bariery administracyjne oraz niedoskonałości systemu odwołań w KIO, które wydłużają procedury przetargowe. Podkreślił także znaczenie kompleksowego podejścia do inwestycji – od etapu projektowania, przez realizację, aż po utrzymanie infrastruktury. Zaapelował o patrzenie na inwestycje przez pryzmat jakości i spójności – od projektu przez realizację po utrzymanie – co zdefiniował jako prawdziwy local content.
Porty i długoterminowa strategia
Stefan Rudnik z Portu Gdańsk zaakcentował ogromny wkład portu w dochody budżetu państwa oraz znaczenie projektów poprawiających dostępność transportową. Wskazał, że kluczowe jest myślenie strategiczne w perspektywie wielu dekad oraz rozwijanie kompetencji wewnętrznych zespołów, co pozwala sprawniej realizować inwestycje niż w modelu opartym wyłącznie na podmiotach zewnętrznych.
Kluczowym projektem dla portu jest „Kolej na porty”, czyli alternatywne połączenie kolejowe, które ma powstać w ciągu 8 lat. Podkreślił znaczenie budowania kompetencji wewnętrznych inżynierów kontraktu, co pozwala na sprawniejszą realizację zadań niż z podmiotami zewnętrznymi.
Kolej na TIR-y i zawartość cukru w cukrze
Prezes Marita Szustak podkreślała wagę stabilnego finansowania kolei poprzez Fundusz Kolejowy, co pozwoliłoby uniezależnić inwestycje od cykli unijnych.
Jednocześnie wyraziła wyraźne rozczarowanie kierunkiem dyskusji dotyczącej local content. Jej zdaniem jest to przejaw wojny polsko-polskiej i dyskusji „o procencie cukru w cukrze”. W jej ocenie kluczowe powinno być wykorzystanie potencjału firm działających w Polsce, ocenianych nie tylko przez pryzmat formalnych referencji, lecz przede wszystkim realnych zasobów i kompetencji. Zaznaczyła, że zamiast koncentrować się na samej definicji „local content”, należy tworzyć takie warunki przetargowe, które zapewnią równą i uczciwą konkurencję.
Marita Szustak wskazała, że przyszłe centra logistyczne powinny być lokalizowane przede wszystkim przy bocznicach kolejowych jeszcze przed uzyskaniem decyzji lokalizacyjnych. Takie rozwiązanie sprzyjałoby przenoszeniu transportu towarów na kolej, co w konsekwencji odciążyłoby drogi szybkiego ruchu i autostrady od TIR-ów.
Wspólna odpowiedzialność i historyczna szansa
Prezes Wojciech Trojanowski zwrócił uwagę, że obecny moment stanowi niepowtarzalną szansę na to, aby w perspektywie najbliższych lat zasadniczo zmienić wygląd Polski oraz jej infrastruktury – drogowej, kolejowej i lotniskowej. Podkreślił, że skala możliwości jest bezprecedensowa i pozwala na kompleksowe domknięcie systemu infrastrukturalnego, obejmującego również obszary energetyki, przesyłu i produkcji energii.
W jego ocenie realizacja tych inwestycji może przełożyć się na poprawę jakości życia w Polsce, zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej kraju oraz wzrost konkurencyjności gospodarki. Zaznaczył, że kluczowe jest przemyślane wykorzystanie dostępnych środków – nie tylko ich wydanie, lecz także zapewnienie trwałości infrastruktury.
Prezes Trojanowski podkreślił także, że wszystkie strony procesu inwestycyjnego – administracja publiczna, inwestorzy i wykonawcy – powinny działać wspólnie i w jednym kierunku, jako partnerzy zaangażowani w sprawną realizację projektów infrastrukturalnych.
Drogi: ambitne plany i bariery administracyjne
Paweł Woźniak z Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad zapowiedział, że w ciągu dekady sieć dróg szybkiego ruchu w Polsce zostanie ukończona. Wśród priorytetów wymienił najważniejsze trasy oraz inwestycje o znaczeniu strategicznym.
Podkreślił jednak, że największym wyzwaniem pozostaje wydłużony czas uzyskiwania decyzji administracyjnych, zwłaszcza środowiskowych i realizacyjnych, co znacząco wpływa na tempo realizacji inwestycji. Jak ocenił, na pewno wzmocnienia wymaga administracja wydająca ZRID-y, decyzje środowiskowe czy pozwolenia wodnoprawne, gdyż ten asortyment spraw tak naprawdę zabiera kluczową część całego cyklu inwestycji.
Kolej: zarządzanie ryzykiem i cyfryzacja
Piotr Wyborski z PKP Polskich Linii Kolejowych zwrócił uwagę na kluczowe projekty modernizacyjne oraz znaczenie cyfryzacji i zarządzania ryzykiem w procesach inwestycyjnych. Jako wymienił kluczowe projekty kolejowe: modernizację Centralnej Magistrali Kolejowej do 250 km/h, projekt Podłęże-Piekiełko oraz poprawę dostępu do portów.
Podkreślił, że długotrwałe procedury administracyjne, zwłaszcza środowiskowe, stanowią istotne zagrożenie dla terminowej realizacji projektów i utrzymania finansowania. Również zaznaczył konieczność usprawnienia procesu odwoławczego.
Tygrysi skok czy scenariusz operowy?
Czy z takich debat wyłoni się tygrys? Pieniądze są, poważne firmy są, decydenci wykazują wolę zmian. Jednak w przeszłości bezwład biurokracji, gordyjski węzeł sprzecznych przepisów i zawirowania polityczne nieraz okazywały się miną na której wylatywały najbardziej ambitne projekty.
Najbliższe lata pokażą, czy zobaczymy tygrysi skok z odbicia, czy scenę z opery „Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale”, w której nieruchoma grupa postaci śpiewa: „Ach, biegnijmy, pędźmy, skaczmy, / Wzajem sobie przebaczmy!”
Komentarze
Pokaż komentarze (3)