Prowokacja gliwicka, 31 sierpnia 1939: człowiek, który ją wymyślił, nigdy nie poniósł kary

Latem 1939 roku decyzja o ataku na Polskę była już podjęta. Brakowało tylko pretekstu, który dałoby się pokazać zagranicznej prasie. Zadanie trafiło do Heinricha Himmlera, nadzór objął Reinhard Heydrich, a wykonanie — Alfred Naujocks.

Plan: sfingowany napad "polskich powstańców" na niemiecką radiostację w Gliwicach. Do tego potrzebny był "dowód rzeczowy" — ciało. W żargonie gestapo takie ofiary nazywano "konserwami". Do Gliwic przywieziono więcej niż jedną. Franciszka Honioka, Ślązaka i weterana powstań śląskich, dostarczono po cywilnemu, z prawdziwymi dokumentami — to jego po latach zidentyfikowano z imienia i nazwiska. Obok niego zastrzelono grupę innych więźniów, w polskich mundurach, żeby ich ciała uchodziły za resztę "oddziału napastników".

Grupa Naujocksa czekała w gliwickich hotelach blisko trzy tygodnie. Sygnał przyszedł 31 sierpnia po południu — hasło "Babcia umarła". Wieczorem, około 20:00, kilku esesmanów wdarło się do radiostacji. Trafili jednak do złego pomieszczenia — prawdziwe studio było cztery kilometry dalej. Z całej przygotowanej odezwy udało się wypowiedzieć tylko dziewięć słów: "Uwaga, tu Gliwice. Radiostacja znajduje się w polskich rękach...". Sygnał nie dotarł nawet do Berlina.

Za granicą niewielu w to uwierzyło już wtedy — akcja była zbyt nieudolna. Potwierdzenie przyszło dopiero siedem lat później: 20 listopada 1946 roku, gdy przed Trybunałem w Norymberdze zeznania pod przysięgą złożył sam Naujocks.

Nigdy nie odpowiedział za Gliwice. Jedyny wyrok w jego życiu zapadł w zupełnie innej sprawie. Niemieckie śledztwo w sprawie Gliwic, wszczęte dopiero w 1963 roku, też nie doczekało się wyroku — zmarł w 1966. Napisał za to własne wspomnienia, w których sam siebie uczynił bohaterem.

Ten mechanizm nie zniknął wraz z Norymbergą. W 2014 roku na Krymie pojawili się uzbrojeni ludzie bez oznaczeń. W 2021 roku na granicy polsko-białoruskiej białoruscy żołnierze grozili polskim pogranicznikom otwarciem ognia — jak potem oceniło Ministerstwo Obrony Narodowej, żeby odwrócić uwagę służb.

Cały film:

https://youtu.be/YIbQkPBxVfM?si=lRCW00xym-wDIwxU