Syndrom dyktatorskiej buty (hybris)

W debatach o migracji i uchodźcach często pojawia się pytanie, które rzadko bywa stawiane wprost:

czy państwo, które udziela komuś azylu, informuje o tym kraj, z którego ta osoba pochodzi?

Odpowiedź brzmi: nie – i właśnie tak powinno być.

Instytucja azylu istnieje po to, by chronić człowieka przed prześladowaniem, represjami lub realnym zagrożeniem. Gdyby państwo przyjmujące automatycznie informowało władze kraju pochodzenia o tym, że dana osoba wystąpiła o ochronę, sam sens azylu zostałby zniszczony. Oznaczałoby to w praktyce wystawienie tej osoby na odwet wobec jej rodziny, konfiskatę majątku, represje polityczne albo nawet fizyczne niebezpieczeństwo.

Dlatego w nowoczesnych systemach prawa azylowego obowiązuje zasada poufności. Fakt złożenia wniosku o azyl, jego treść oraz decyzja o udzieleniu ochrony nie są przekazywane państwu pochodzenia. Nie dlatego, że ktoś coś ukrywa, lecz dlatego, że ochrona nie może działać bez dyskrecji.

Państwo, które daje azyl, przejmuje w pewnym sensie odpowiedzialność za bezpieczeństwo tej osoby. A bezpieczeństwo zaczyna się od tego, że władze, przed którymi ktoś ucieka, nie są informowane o jego losie.

Wyjątki dotyczą wyłącznie sytuacji technicznych, takich jak ustalanie tożsamości czy dokumentów przy powrocie – ale tylko wtedy, gdy ochrona została ostatecznie odmówiona. Nawet wtedy nie ma obowiązku ujawniania, że ktoś starał się o azyl.

To cicha, ale fundamentalna zasada prawa międzynarodowego: ochrona uchodźcy działa tylko wtedy, gdy jest niewidoczna dla tych, przed którymi ma chronić.

Konwencja genewska (1951) i Protokół Nowojorski Info w formacie PDF. Czytałem, więc nie musicie czytać :-))

Deklaracja z Cartageny w sprawie uchodźców