Abstrakt
Artykuł rozwija analogię pomiędzy współczesną fizyką, jurysprudencją kwantową oraz nowoczesną makroekonomią i finansami. Punktem wyjścia jest pojęcie logodygmatu jako zasady organizacji możliwie szerokiego pola zjawisk za pomocą minimalnej liczby struktur stabilizujących sens teorii. Tekst argumentuje, że:
klasycznej ekonomii odpowiadała ontologia substancjalna pieniądza,
pozytywizmowi ekonomicznemu odpowiadał mechanicyzm finansowy,
natomiast współczesna makroekonomia, zwłaszcza Modern Monetary Theory, coraz bardziej operuje logiką operacyjnej stabilizacji relacji bilansowych.
Szczególnej analizie poddano analogię pomiędzy:
zasadą zachowania energii,
bilansem makroekonomicznym,
postulowaniem neutrina przez Wolfgang Pauli,
a współczesnymi konstrukcjami finansowymi stabilizującymi integralność systemu monetarnego mimo braku materialnego pokrycia pieniądza.
Artykuł proponuje rozumienie nowoczesnych finansów jako systemu modalno-operacyjnej stabilizacji sensu ekonomicznego.
1. Wprowadzenie
W poprzednich analizach:
wskazywano:
analogie pomiędzy:
historią prawa,
historią nauki,
i współczesną fizyką kwantową.
Podobne procesy:
można jednak odnaleźć:
w ekonomii i finansach makroekonomicznych.
Zmieniało się bowiem:
nie tylko rozumienie:
natury,
prawa,
i materii,
lecz również:
samo rozumienie:
pieniądza,
wartości,
długu,
i stabilności systemu ekonomicznego.
W tym kontekście:
szczególne znaczenie uzyskuje:
logodygmat
rozumiany jako:
tendencja systemów poznawczych do organizowania możliwie szerokiego pola zjawisk przy użyciu minimalnej liczby zasad stabilizujących sens.
2. Ekonomia klasyczna i ontologia substancji
2.1. Pieniądz jako rzecz
Klasyczna ekonomia:
od Adam Smith
do David Ricardo,
zakładała:
względnie substancjalny charakter pieniądza.
Pieniądz:
był:
związany:
ze złotem,
metalem,
pracą,
lub produkcją.
Wartość:
posiadała:
charakter:
materialny
lub:
naturalny.
2.2. Natura rynku
Rynek:
interpretowano:
jako:
względnie naturalny mechanizm równowagi.
To ekonomiczny odpowiednik:
prawa naturalnego
oraz:
klasycznej nauki natury.
3. Mechanicyzm ekonomiczny
3.1. Formalizacja ekonomii
W XX wieku:
ekonomia
coraz bardziej:
formalizowała własne modele.
Pojawiły się:
modele równowagi,
DSGE,
CAPM,
modele optymalizacyjne,
oraz matematyczne modele ryzyka.
3.2. Mechanika finansowa
Świat ekonomiczny:
zaczął być:
interpretowany:
jako:
układ formalnych relacji,
przepływów,
i mechanicznych zależności.
To odpowiednik:
mechaniki klasycznej w fizyce.
4. Kryzys substancjalności pieniądza
4.1. Zerwanie związku ze złotem
Współczesny pieniądz:
przestał być:
związany:
z materialnym pokryciem.
Po odejściu od standardu złota:
pieniądz
coraz bardziej:
uzyskiwał charakter:
operacyjny i relacyjny.
4.2. Ontologia zobowiązania
W nowoczesnych finansach:
pieniądz
nie funkcjonuje już:
jako rzecz,
lecz:
jako:
zapis księgowy,
relacja długu,
i operacja bilansowa.
To fundamentalna zmiana ontologiczna.
5. MMT i operacyjna teoria pieniądza
5.1. Państwo jako emitent
Modern Monetary Theory:
dokonuje radykalnego przesunięcia epistemicznego.
Państwo:
nie jest:
użytkownikiem pieniądza,
lecz:
jego emitentem.
Pieniądz:
nie jest:
substancją,
lecz:
operacyjną stabilizacją zobowiązań systemowych.
5.2. Bilans jako zasada zachowania
Makroekonomia:
ujawnia:
strukturalną symetrię bilansową:
deficyt jednego sektora=nadwyżka innego sektora
System:
nie toleruje:
„znikania” wartości bilansowej.
To:
ekonomiczny odpowiednik:
zasady zachowania energii.
6. Neutrino i stabilizacja systemu
6.1. Pauli i brakująca energia
Wolfgang Pauli:
postulował neutrino,
aby:
zachować integralność zasady zachowania energii¹.
Nowa cząstka:
była początkowo:
niewidzialna,
jednak:
system teorii
wymagał jej istnienia.
6.2. Ekonomiczne neutrino
Nowoczesne systemy finansowe:
również:
generują:
„niewidzialne stabilizatory” systemu.
Np.:
płynność banku centralnego,
rating,
oczekiwania inflacyjne,
wartość godziwa,
gwarancje systemowe,
QE,
oraz „too big to fail”.
Nie posiadają one:
pełnej materialnej substancjalności,
jednak:
stabilizują:
integralność systemu finansowego.
7. Bank centralny jako operator logodygmatu
7.1. Operacyjna stabilizacja rynku
Współczesny bank centralny:
nie działa wyłącznie:
jako strażnik pieniądza,
lecz:
jako:
operator stabilizacji modalności systemowej.
Operacje:
QE,
repo,
skup obligacji,
gwarancje płynności,
mają:
charakter:
operacyjno-stabilizacyjny.
7.2. Płynność jako energia próżni
Podobnie jak:
próżnia kwantowa
przestała być:
„niczym”,
tak:
współczesna płynność finansowa
nie posiada:
klasycznej substancjalności.
Jest:
efektem:
architektury systemowej
i:
operacyjnej organizacji rynku.
8. Jurysprudencja kwantowa finansów
8.1. Modalność ekonomiczna
Współczesne finanse:
utrzymują:
wiele potencjalnych konfiguracji wartości jednocześnie.
Dopiero:
transakcja,
rozliczenie,
lub interwencja systemowa,
stabilizuje:
jedną konfigurację ekonomiczną.
8.2. Analogiczność strukturalna
Powstaje analogia:
9. Logodygmat ekonomii
W tym ujęciu:
logodygmat
oznacza:
tendencję systemu ekonomicznego
do organizowania maksymalnie szerokiego pola relacji finansowych
za pomocą minimalnej liczby zasad stabilizacyjnych.
MMT:
można interpretować:
jako:
ekonomiczny logodygmat operacyjny.
10. Meta-modalność finansów
Najbardziej radykalna konsekwencja brzmi:
współczesna ekonomia
coraz mniej dotyczy substancjalnych rzeczy,
a coraz bardziej:
operacyjnej stabilizacji relacji systemowych.
Pieniądz:
nie jest:
rzeczą,
lecz:
efektem:
organizacji bilansowej,
interpretacji systemowej,
i stabilizacji modalności ekonomicznej.
11. Wnioski
Historia ekonomii:
ujawnia:
analogiczną ewolucję
jak:
historia prawa i fizyki.
Klasycznej ontologii natury:
odpowiadała:
substancjalna ekonomia pieniądza.
Mechanicyzmowi:
odpowiadała:
formalizacja modeli ekonomicznych.
Natomiast współczesnym finansom:
coraz bardziej odpowiada:
modalno-operacyjna ontologia systemowa.
W tym sensie:
MMT,
nowoczesna makroekonomia,
oraz współczesne finanse
funkcjonują:
jako:
systemy logodygmatycznej stabilizacji sensu ekonomicznego.
Przypisy
Wolfgang Pauli, list do fizyków z Tybingi, 1930.
Bibliografia
Heller, Michał. Filozofia przypadku. Kraków: Copernicus Center Press, 2012.
Kelton, Stephanie. The Deficit Myth. New York: PublicAffairs, 2020.
Kuhn, Thomas. The Structure of Scientific Revolutions. Chicago: University of Chicago Press, 1962.
Mitchell, William; Wray, L. Randall; Watts, Martin. Macroeconomics. London: Red Globe Press, 2019.
Pauli, Wolfgang. Letter to the Tübingen Physicists, 1930.
Życiński, Józef. Granice racjonalności. Kraków: WAM, 1993.
Komentarze
Pokaż komentarze (1)