Wartość modalna pieniądza II

Abstrakt

Artykuł stanowi rozwinięcie koncepcji wartości modalnej pieniądza przedstawionej w części pierwszej, poświęconej mikroekonomii przepływu, płynności i zdolności przedsiębiorstwa do reprodukcji możliwości ekonomicznych. W części drugiej analiza zostaje przeniesiona na poziom makroekonomiczny. Autor argumentuje, że inflacja, siła nabywcza i podaż pieniądza nie są samodzielnymi kategoriami ontologicznymi, lecz obserwablami głębszych procesów związanych z organizacją możliwości wspólnoty politycznej. Szczególne znaczenie uzyskują: suwerenność walutowa, architektura semiotyczna pieniądza oraz zdolność waluty do reprodukcji pozycji społecznej i geopolitycznej. W konsekwencji pieniądz zostaje zinterpretowany jako operator organizacji przyszłości wspólnoty.

1. Od mikroekonomii do makroekonomii

W części pierwszej wykazano, że wartość modalna pieniądza nie wynika z jego ilości, lecz ze zdolności generowania przyszłych możliwości ekonomicznych.

Analiza koncentrowała się na:

• płynności, 

• przepływach, 

• FCF, 

• DCF, 

• zobowiązaniach. 

Była to perspektywa mikroekonomiczna.

Pieniądz pojawiał się jako organizator możliwości przedsiębiorstwa.

Jednak wspólnota polityczna funkcjonuje według innej logiki.

Pojawiają się nowe kategorie:

• inflacja, 

• siła nabywcza, 

• emisja pieniądza, 

• kurs walutowy, 

• polityka monetarna, 

• suwerenność. 

2. Fetyszyzacja inflacji

Współczesna ekonomia często traktuje inflację jako kategorię aksjologiczną.

Niska inflacja oznacza sukces.

Wysoka inflacja oznacza porażkę.

Powstaje jednak problem analogiczny do wcześniejszych analiz PKB.

Inflacja jest wskaźnikiem.

Nie jest rzeczywistością.

Podobnie jak PKB nie jest gospodarką, tak inflacja nie jest dobrostanem.

Jest jedynie obserwablą określonych procesów społecznych i ekonomicznych.

3. Inflacja jako obserwabla modalności

Często twierdzi się, że inflacja oznacza spadek wartości pieniądza.

Twierdzenie to jest częściowo prawdziwe.

Nie wyjaśnia jednak natury zjawiska.

Z perspektywy logodygmatu inflacja nie jest degradacją pieniądza jako takiego.

Jest obserwablą zmian relacji pomiędzy:

• nominałem, 

• siłą nabywczą, 

• przestrzenią możliwości ekonomicznych. 

Dopiero analiza wpływu inflacji na zdolność wspólnoty do reprodukcji przyszłych możliwości pozwala ocenić jej rzeczywiste znaczenie.

4. Inflacja a konwergencja

Szczególnie dobrze widać to w procesach konwergencji gospodarczej.

Państwo peryferyjne może doświadczać:

• wzrostu wynagrodzeń, 

• wzrostu cen, 

• wzrostu kosztów usług. 

Klasyczna analiza koncentruje się na inflacji.

Logodygmat zwraca uwagę na szerszy proces.

Jeżeli wraz z inflacją rośnie:

• produktywność, 

• poziom życia, 

• dostęp do edukacji, 

• dostęp do kapitału, 

wówczas inflacja może współwystępować ze wzrostem modalności wspólnoty.

Nie każda inflacja jest degradacją możliwości.

Niektóre formy inflacji są skutkiem wzrostu możliwości.

5. Architektura semiotyczna pieniądza

Problem staje się jeszcze głębszy, gdy uwzględnimy naturę waluty fiat.

Pieniądz nie jest wyłącznie środkiem wymiany.

Jest również znakiem społecznym.

Jego wartość nie wynika wyłącznie z ilości dóbr.

Wynika także z:

• uznania społecznego, 

• legitymizacji politycznej, 

• zaufania do emitenta, 

• stabilności instytucjonalnej. 

Waluta funkcjonuje więc jako element architektury semiotycznej wspólnoty.

6. Emisja jako organizacja możliwości

W klasycznej ekonomii emisja pieniądza przedstawiana jest najczęściej jako zagrożenie inflacyjne.

Logodygmat proponuje szerszą perspektywę.

Emisja jest przede wszystkim organizacją możliwości.

Pozwala:

• finansować inwestycje, 

• utrzymywać płynność systemową, 

• stabilizować gospodarkę, 

• kompensować szoki ekonomiczne. 

Pytanie nie brzmi:

Czy emitować?

Lecz:

W jaki sposób organizować emisję, aby zwiększać zdolność wspólnoty do reprodukcji własnych możliwości?

7. Suwerenność walutowa

Tutaj pojawia się fundamentalny problem suwerenności.

Państwo emitujące własną walutę posiada szczególną zdolność organizacji przyszłości.

Może:

• emitować pieniądz, 

• refinansować zadłużenie, 

• stabilizować płynność systemu. 

Państwo pozbawione tej możliwości staje się użytkownikiem cudzej architektury monetarnej.

W konsekwencji traci część zdolności organizowania własnych możliwości ekonomicznych.

Można więc powiedzieć:

suwerenność walutowa jest formą modalności politycznej.

8. Pieniądz jako reprodukcja pozycji społecznej

Pieniądz nie organizuje wyłącznie wymiany.

Organizuje również strukturę społeczną.

Niektóre podmioty posiadają dostęp do:

• emisji, 

• kredytu, 

• refinansowania. 

Inne posiadają wyłącznie dostęp do pracy.

Powstaje asymetria.

Jedni uczestniczą w kreacji pieniądza.

Drudzy uczestniczą wyłącznie w jego pozyskiwaniu.

W tym sensie pieniądz staje się narzędziem reprodukcji pozycji społecznej.

9. Pieniądz jako organizator wspólnoty

Na poziomie mikro pieniądz organizuje działalność przedsiębiorstwa.

Na poziomie makro organizuje przestrzeń możliwości wspólnoty.

Nie jest więc wyłącznie środkiem płatniczym.

Jest operatorem koordynacji społecznej.

Pozwala synchronizować:

• produkcję, 

• konsumpcję, 

• inwestycje, 

• zobowiązania publiczne, 

• procesy polityczne. 

10. Paradoks inflacji i suwerenności

Powstaje interesujący paradoks.

Państwo może posiadać:

• niską inflację, 

• stabilną walutę, 

a jednocześnie tracić zdolność organizacji własnej przyszłości.

Może również występować sytuacja odwrotna.

Przejściowo podwyższona inflacja może współwystępować z rozwojem:

• infrastruktury, 

• przemysłu, 

• edukacji, 

• potencjału społecznego. 

Dlatego sama inflacja nie jest wystarczającą miarą zdrowia wspólnoty.

11. Modalność makroekonomiczna

Z perspektywy logodygmatu wartość pieniądza w skali makro nie zależy wyłącznie od siły nabywczej.

Zależy od zdolności waluty do organizowania:

• możliwości gospodarczych, 

• możliwości społecznych, 

• możliwości politycznych, 

• możliwości geopolitycznych. 

Waluta posiada wysoką wartość modalną wtedy, gdy umożliwia wspólnocie samodzielne organizowanie własnej przyszłości.

12. Hierarchia makroekonomiczna pieniądza

Można wyróżnić pięć poziomów organizacji pieniądza w skali makro.

Poziom I – nominał

Jednostka monetarna.

Poziom II – siła nabywcza

Zdolność zakupu dóbr.

Poziom III – płynność systemowa

Zdolność utrzymywania przepływów gospodarczych.

Poziom IV – suwerenność walutowa

Zdolność organizacji własnej polityki monetarnej.

Poziom V – wartość modalna

Zdolność waluty do reprodukcji możliwości wspólnoty.

13. Logodygmat pieniądza makroekonomicznego

Schemat można przedstawić następująco:

Suwerenność

↓

Emisja

↓

Płynność systemowa

↓

Możliwości gospodarcze

↓

Możliwości społeczne

↓

Reprodukcja wspólnoty

↓

Nowe możliwości

W tym ujęciu pieniądz nie jest zasobem.

Jest operatorem organizacji przyszłości.

14. Wnioski

Inflacja nie jest samodzielną kategorią aksjologiczną.

Jest obserwablą zmian zachodzących w przestrzeni możliwości ekonomicznych.

Podobnie siła nabywcza nie wyczerpuje znaczenia pieniądza.

Waluta pełni funkcje:

• ekonomiczne, 

• społeczne, 

• polityczne, 

• geopolityczne. 

Jej wartość nie wynika wyłącznie z ilości dóbr możliwych do nabycia.

Wynika ze zdolności organizowania przyszłych możliwości wspólnoty.

Można więc sformułować zasadę logodygmatu makroekonomicznego:

Wartość modalna pieniądza nie jest funkcją jego siły nabywczej, lecz funkcją zdolności waluty do reprodukcji ekonomicznych, społecznych i politycznych możliwości wspólnoty.

W tym sensie pieniądz staje się nie tyle miernikiem bogactwa, ile operatorem suwerenności i organizacji przyszłości.

Przypisy

1. John Maynard Keynes, A Treatise on Money. 

2. Milton Friedman, The Counter-Revolution in Monetary Theory. 

3. Friedrich Hayek, Denationalisation of Money. 

4. Georg Friedrich Knapp, The State Theory of Money. 

5. Hyman Minsky, Stabilizing an Unstable Economy. 

6. Niklas Luhmann, Die Wirtschaft der Gesellschaft. 

7. Por. wcześniejsze teksty: „Architektura semiotyczna pieniądza”, „Pieniądz jako narzędzie reprodukcji pozycji społecznej w systemach fiat”, „Asymetria emisji i przepływu”. 

Bibliografia

• John Maynard Keynes, A Treatise on Money. 

• Milton Friedman, The Counter-Revolution in Monetary Theory. 

• Friedrich Hayek, Denationalisation of Money. 

• Georg Friedrich Knapp, The State Theory of Money. 

• Hyman Minsky, Stabilizing an Unstable Economy. 

• Niklas Luhmann, Die Wirtschaft der Gesellschaft.