Osoby dialogu
• Rzeczywistość
• Model
• Widzialność
• Pojęcie
• Język
• Akademia
• Eksperyment
• Fakt
• Prawda
• Logodygmat
• Epistemologia Modalna
Scena I. Początek
Na pustej scenie siedzi Rzeczywistość.
Milczy.
Po chwili wchodzi Model.
Model
Przyszedłem cię opisać.
Rzeczywistość
Naprawdę?
Czy potrafisz mnie zobaczyć?
Model
Oczywiście.
Od tego właśnie jestem.
Rzeczywistość
Nie.
Ty widzisz tylko to,
co sam potrafisz rozpoznać.
Model milknie.
Scena II. Wchodzi Widzialność
Widzialność
Nie spierajcie się.
Bez Modelu mnie nie ma.
Rzeczywistość
Czyli istniejesz dopiero wtedy,
gdy pojawia się model?
Widzialność
Nie.
Ty istniejesz wcześniej.
Ja pojawiam się dopiero wtedy,
gdy ktoś nauczy się ciebie dostrzegać.
Scena III. Pojęcie
Do rozmowy dołącza Pojęcie.
Pojęcie
To ja nadaję nazwę.
Widzialność
Nie.
Najpierw trzeba coś zobaczyć.
Pojęcie
A czy bez nazwy wiadomo,
co zostało zobaczone?
Zapada cisza.
Scena IV. Język
Język
Od początku słucham.
Wszyscy korzystacie ze mnie.
Model
Ja opisuję świat.
Język
Opisujesz go moimi słowami.
Pojęcie
Ja tworzę znaczenia.
Język
Tworzysz je we mnie.
Scena V. Eksperyment
Do sali wchodzi Eksperyment.
Na rękach niesie wyniki pomiarów.
Eksperyment
Mam dowody.
Model
Na co?
Eksperyment
Na rzeczywistość.
Widzialność
Nie.
Masz wyniki.
Model
A kto nadaje im sens?
Eksperyment spuszcza głowę.
Scena VI. Fakt
Fakt
Od dawna wszyscy się na mnie powołują.
Eksperyment
Przecież to ja cię tworzę.
Fakt
Naprawdę?
Czy bez Modelu wiedziałbyś,
że jestem faktem?
Eksperyment milczy.
Scena VII. Prawda
Do sali wchodzi Prawda.
Prawda
Widzę,
że znowu rozmawiacie o mnie.
Fakt
Przecież jestem tobą.
Prawda
Nie.
Ty jesteś aktualizacją.
Ja jestem relacją.
Fakt
Relacją do czego?
Prawda
Do modelu.
Scena VIII. Akademia
Do rozmowy dołącza Akademia.
W ręku trzyma program studiów.
Akademia
Nie rozumiem problemu.
Ja uczę wiedzy.
Logodygmat
Naprawdę?
Akademia
Oczywiście.
Logodygmat
Czy uczysz także,
jakich pytań nie wolno zadawać?
Akademia milczy.
Logodygmat
Czy uczysz,
które modele są uznawane za naukowe?
Akademia ponownie milczy.
Scena IX. Logodygmat
Logodygmat
Wszyscy mówicie o wiedzy.
Ja zajmuję się czymś wcześniejszym.
Model
Czym?
Logodygmat
Możliwością powstania modeli.
Pojęcie
Czyli jesteś teorią?
Logodygmat
Nie.
Teorie powstają we mnie.
Język
Czyli jesteś językiem?
Logodygmat
Nie.
Języki uczą się mówić we mnie.
Scena X. Epistemologia Modalna
Na końcu sali pojawia się Epistemologia Modalna.
Nie niesie książki.
Niesie lustro.
Model
Kim jesteś?
Epistemologia Modalna
Nie badam świata.
Rzeczywistość
To co badasz?
Epistemologia Modalna
Badam,
dlaczego właśnie taki świat
potraficie zobaczyć.
Akademia
Ja przekazuję wiedzę.
Epistemologia Modalna
Nie.
Przekazujesz przede wszystkim
sposób patrzenia.
Eksperyment
Ja odkrywam fakty.
Epistemologia Modalna
Nie.
Odkrywasz fakty,
które wcześniej nauczyłeś się rozpoznawać.
Prawda
A ja?
Epistemologia Modalna
Ty pojawiasz się wtedy,
gdy wspólnota uznaje określony sposób organizacji faktów.
Logodygmat
Czyli nikt z nas nie jest pierwszy?
Epistemologia Modalna uśmiecha się.
Epistemologia Modalna
Pierwsza nie jest ani Rzeczywistość,
ani Model,
ani Fakt,
ani Prawda.
Pierwsza jest możliwość poznania.
Bo dopiero ona decyduje,
co może stać się modelem,
co stanie się faktem,
co zostanie uznane za prawdę
i czego Akademia nauczy następne pokolenia.
Zapadła cisza.
Po raz pierwszy nikt nie pytał już:
„Czy to jest prawda?”
Wszyscy zaczęli pytać:
„Dlaczego właśnie to mogło zostać poznane?”
I właśnie w tej zmianie pytania ujawniła się istota epistemologii modalnej nauki. To nie wiedza jest jej pierwszym przedmiotem, lecz organizacja możliwości wiedzy. W tym sensie dialog stanowi syntetyczne zwieńczenie wcześniejszych tekstów o widzialności modelowej, logodygmacie, prawdzie modalnej, fakcie modalnym i reprodukcji modeli poznawczych.
Komentarze
Pokaż komentarze (5)