Przed Sądem Rejonowym w Zabrzu toczy się sprawa, która skupia w sobie najpoważniejsze patologie polskiego wymiaru sprawiedliwości i aparatu skarbowego. Historia, która powinna stanowić podręcznikowy przykład sprawnego rozbicia mechanizmu wyłudzeń podatkowych przez organa ścigania dzięki postawie uczciwych przedsiębiorców, przekształciła się w wieloletni proces, w którym ciężar odpowiedzialności próbuje się przerzucić na osoby ujawniające przestępstwo.
W maju 2020 roku Ireneusz Krzyżanowski, wraz z Nikolą Z. i Klaudią K., po odkryciu sfałszowanych podpisów oraz masowego wystawiania fikcyjnych faktur na kwotę ponad 1,2 mln złotych przez zatrudnioną księgową Krystynę W., podjęli natychmiastowe działania. Złożyli oficjalne zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa do Komendy Miejskiej Policji w Zabrzu, Urzędu Skarbowego w Zabrzu oraz Centralnego Biura Śledczego Policji w Katowicach. Jako sygnaliści przekazali organom państwa pełną wiedzę o wyłudzeniach, licząc na zdecydowaną reakcję organów ścigania i ochronę prawną.
Państwo paraliżuje sygnalistów. Kara za ujawnienie afery VAT?
Reakcja aparatu państwowego okazała się jednak porażająca. Zamiast natychmiastowego zabezpieczenia materiału dowodowego i ścigania rzeczywistej sprawczyni procederu, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zabrzu wydał decyzję, na mocy której obowiązek zapłaty wyłudzonego podatku VAT – w kwocie opiewającej na ponad 1,2 miliona złotych – nałożono na… zawiadamiających przedsiębiorców.
Aparat skarbowy potraktował sygnalistów jak płatników zastępczych, dążąc do najprostszego zaspokojenia roszczeń budżetowych bez względu na prawdziwy przebieg zdarzeń. Co reprezentatywne dla systemu, Prokurator Krajowy oraz Minister Finansów odmówili objęcia tej sprawy bezpośrednim nadzorem służbowym.
Seryjna oszustka w fotelu księgowej i cienie kontrwywiadu PRL
Centralną postacią finansowego mechanizmu w tej sprawie była księgowa Krystyna W. Kobieta od lat czyniła z oszustw, wyłudzeń oraz fałszerstw stałe źródło dochodu, gromadząc na swoim koncie kilkanaście prawomocnych wyroków. Jej modus operandi opierał się na bezprawnym wykorzystywaniu zaufania pracodawców, fabrykowaniu dokumentacji sprzedażowej z klauzulą płatności w gotówce oraz podrabianiu podpisów na umowach i zleceniach.
Analiza jej dotychczasowej działalności ujawnia uderzający schemat. Wcześniej uczestniczyła w aferze kredytowej w Gliwicach, gdzie za pomocą fałszywych zaświadczeń o dochodach wyłudzano kredyty bankowe. Znajomy, któremu wówczas pomogła uzyskać nielegalne finansowanie, odnalazł się później jako jedno z ogniw w łańcuchu podmiotów objętych obecnym śledztwem (dotyczącym spółki GPF Sp. z o.o. oraz firmy A do Z BUD Klaudia Krzyżanowska).
Gdy w marcu i kwietniu 2020 r. Ireneusz Krzyżanowski wykrył nieprawidłowości i natychmiast zwolnił Krystynę W., kobieta nie zaprzestała przestępczego procederu. W sierpniu 2020 roku – a więc kilka miesięcy po rozwiązaniu umowy o pracę i po formalnym zamknięciu działalności przez firmę A do Z BUD w maju 2020 r. – Krystyna W. bezprawnie zakupiła abonament w komercyjnym serwisie fakturownia.pl na dane tej nieaktywnej firmy.
Wykorzystując aplikację online, masowo wygenerowała setki fikcyjnych faktur na podmioty w całej Polsce. Mimo toczących się postępowań śledczych, Krystyna W. przez długi czas zachowywała bezkarność, pełniąc aż do 24 lipca 2024 roku funkcję członka zarządu w warszawskiej Fundacji ARTE DEMOS.
Dopiero wyrok Sądu Rejonowego w Zabrzu z 28 listopada 2024 r. położył znowu na pewien czas kres oszustwom Krystyny W. Skazał recydywistkę na karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności za wygenerowanie w spółce Domandi 27 fikcyjnych faktur gotówkowych na kwotę ponad 90 tysięcy złotych bez wiedzy zarządu.
Od 9 stycznia 2025 r. księgowa odbywała karę w Zakładzie Karnym w Lublińcu, który niedawno opuściła.
Dodatkowym tłem sprawy jest postać formalnego prezesa zarządu spółki Formacja EU Sp. z o.o., Zenona M. To emerytowany oficer kontrwywiadu PRL oraz Wojskowych Służb Informacyjnych (WSI), kierujący w przeszłości agenturą na Śląsku. Działalność gospodarcza Zenona M. była już wcześniej przedmiotem druzgocącej oceny organów kontrolnych – w 2017 roku Najwyższa Izba Kontroli (NIK) wykazała, że zarządzana przez niego spółka Formacja EU bezprawnie pobrała niemal 1,4 miliona złotych dofinansowania z PFRON na wynagrodzenia osób niepełnosprawnych.
Mimo tak jednoznacznego materiału wskazującego na przestępczą działalność księgowej oraz skompromitowaną przeszłość prezesa zarządu, Prokuratura Rejonowa w Zabrzu skierowała akt oskarżenia głównie przeciwko Ireneuszowi Krzyżanowskiemu. Zignorowano fakt, że był on zawiadamiającym sygnalistą, i przypisano mu rolę rzekomego „faktycznego zarządcy” oraz „sterującego z cienia” sprawami spółki Formacja EU (zarzuty z art. 308 k.k., art. 296 k.k. oraz z ustawy o rachunkowości).
Analiza aktu oskarżenia ujawnia jednak podstawową słabość konstrukcji prokuratorskiej: całkowity brak bezpośrednich dowodów materialnych, cyfrowych i dokumentów. W aktach sprawy nie ma ani jednego podpisu Krzyżanowskiego pod zakwestionowanymi fakturami, ani jednej wiadomości e-mail, dyspozycji bankowej czy pisemnego polecenia, które nakazywałyby księgowej sporządzenie chociażby jednego nielegalnego dokumentu.
Kluczowy dowód, na który powoływała się prokuratura – rzekome pełnomocnictwo z dnia 1 sierpnia 2019 r., mające dowodzić reprezentowania spółki Formacja EU przed Urzędem Skarbowym w Zabrzu przez Krzyżanowskiego – okazał się procesową mistyfikacją.
Na oficjalny wniosek obrony Urząd Skarbowy w Zabrzu odpowiedział, że wskazane pełnomocnictwo nigdy do organu podatkowego nie wpłynęło. Czyli go nie było. Ponadto data tego dokumentu przypadała po okresie objętym zarzutami aktu oskarżenia, co uniemożliwia wyciąganie z niego jakichkolwiek wniosków prawnych.
Sądowa kompromitacja świadków oskarżenia i porażka prokuratury
Skoro prokuratura nie dysponowała dowodami z dokumentów, całość aktu oskarżenia oparto przede wszystkim na zeznaniach księgowej Krystyny W., oskarżyciela posiłkowego Wojciecha N. oraz kadrowej Edyty G. (zmarła w czasie procesu). W toku przewodu sądowego przed Sądem Rejonowym w Zabrzu wszystkie te źródła prokuratury uległy jednak całkowitej dezintegracji.
Wyjaśnienia Krystyny W. złożone podczas śledztwa okazały się skrajnie zmienne, nielogiczne i podyktowane wyłącznie chęcią zminimalizowania własnej odpowiedzialności karnej. Księgowa nie potrafiła podać żadnych konkretnych dat, kwot ani okoliczności rzekomych poleceń ze strony zarządu. W toku przesłuchań zmieniała wersje – od twierdzeń o realności transakcji, po oświadczenia, że faktury były nierzetelne, a 'ktoś mógł jej je podrzucić na biurko”, zasłaniając się ostatecznie całkowitą niepamięcią. Na konieczność krytycznej weryfikacji jej relacji zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wskazując na oczywisty interes procesowy księgowej w przerzucaniu winy.
Największą kompromitacją oskarżenia okazało się przesłuchanie oskarżyciela posiłkowego Wojciecha N. 13 czerwca 2025 r. Mężczyzna ten, pozostający w trwałym i głębokim konflikcie osobistym i gospodarczym z Krzyżanowskim, przed sądem został przyłapany na składaniu fałszywych zeznań.
Wojciech N. przyznał wprost, że nie brał udziału w sprzedaży, wycenie towarów ani sporządzaniu faktur, a na pytania o szczegóły odpowiadał czystymi hipotezami („mogę przypuszczać”). Powoływał się ponadto na rzekomy pisemny zakaz udostępniania mu dokumentacji spółki, którego to pisma nigdy nie dołączono do akt. Skala nieprawdy w jego relacji skłoniła sędziego prowadzącego sprawę do skierowania oficjalnego zawiadomienia do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przez Wojciecha N. przestępstwa z art. 233 k.k. (składanie fałszywych zeznań).
Choć prokuratura następnie umorzyła postępowanie w sprawie fałszywych zeznań Wojciecha N. – broniąc w ten sposób spójności własnego aktu oskarżenia – decyzja ta w świetle art. 8 § 1 k.p.k. i art. 7 k.p.k. w żaden sposób nie wiąże sądu karnego. Protokół z rozprawy sądowej, na której świadek przyznał się do braku wiedzy o faktach, pozostaje niepodważalnym dowodem jego całkowitej niewiarygodności.
Oskarżyciel posiłkowy Wojciech N. sam ma problemy z prawem. Był „bohaterem” reportażu w programie Polsatu „Państwo w państwie”. Relacjonowano w nim, jak Wojciech N., który nie ma tytułu prawnego do domu, jednak odmawia jego opuszczenia. Stracił nieruchomość w licytacji komorniczej.
Również zeznania kadrowej Edyty G. nie dostarczyły wartościowych dowodów dla oskarżenia. Zeznała ona jedynie, iż słyszała w biurze od Krzyżanowskiego ogólne sformułowania typu „proszę wystawić fakturę”. Takie polecenie jest w wielu firmach standardowym poleceniem, z którego w żaden sposób nie wynika polecenie wystawienia dokumentu fikcyjnego czy przestępczego. Co więcej, Nikola Z. zeznała przed sądem, że to właśnie Edyta G. wraz z Krystyną W. pod jej nieobecność podejmowały szereg decyzji dokumentowych w sposób całkowicie dowolny.
Twarde dowody i ekspertyza finansowa burzą tezę aktu oskarżenia
Wobec fiaska osobowych źródeł oskarżenia, kluczowego znaczenia nabrały zeznania świadków niezależnych oraz opinia biegłej z zakresu rachunkowości i finansów.
Świadek Adam K. – urzędnik skarbowy przeprowadzający czynności kontrolne – podczas zeznań przed sądem stanowczo rozgraniczył spółkę GPF od spółki Formacja EU. Zeznał, że czynności, w których uczestniczył Krzyżanowski, dotyczyły wyłącznie GPF, natomiast reprezentantem Formacji był prezes Zenon M. Co niezwykle istotne, K. potwierdził, że podczas kontroli w siedzibie GPF widział na własne oczy sprzęt i towary odpowiadające opisom z dokumentacji. Zaznaczył wprost, że sam brak numerów seryjnych na przedmiotach nie stanowił podstawy do uznania transakcji za fikcyjne.
Równie jednoznacznie upadł zarzut przestępczego „ukrywania” lub „wyzbywania się” majątku Formacji EU. Świadkowie uczestniczący w działaniach logistycznych (Marcin K., Ariel P. oraz Roman N.) potwierdzili przed sądem, że sprzęt i wyposażenie spółki nie zostały zlikwidowane ani ukradzione, lecz przewiezione i zabezpieczone w magazynach przy ul. Plebiscytowej oraz w pobliżu kina Roma. Działanie takie było zabezpieczeniem mienia spółi, a nie przestępczą ucieczką z majątkiem przed komornikiem.
Ostatecznym ciosem dla aktu oskarżenia okazała się pisemna opinia biegłej z zakresu rachunkowości. Biegła w konkluzjach wprost oświadczyła: „Brak dokumentacji szczegółowej uniemożliwia biegłemu dalszą analizę i odpowiedzi na zakreślone pytania”. Z uwagi na niekompletność dokumentów księgowych biegła nie była w stanie kategorycznie stwierdzić, czy doszło do celowego wyprowadzania majątku, udaremnienia egzekucji wierzycieli ani wyliczyć ewentualnej szkody majątkowej.
Pora na wyrok
Sprawa tocząca się przed Sądem Rejonowym w Zabrzu ukazuje problem z dowodami zebranymi przez prokuratora. Oskarżenie oparte na wyjaśnieniach karanej recydywistki, kompromitacji oskarżyciela posiłkowego przyłapanego na składaniu fałszywych zeznań oraz całkowitym braku materialnych dowodów winy nie spełnia jakichkolwiek standardów państwa prawa.
W świetle art. 5 § 2 k.p.k. wszelkie wątpliwości – a takie wynikają wprost z opinii biegłej oraz braku dokumentów – muszą być rozstrzygane na korzyść oskarżonego. Przedsiębiorcy, którzy wykazali się obywatelską postawą i zgłosili przestępstwo organom państwa, zamiast lat spędzonych na ławie oskarżonych oraz bezprawnych decyzji podatkowych, zasługują na pełną rehabilitację. Wyrok Sądu Rejonowego w Zabrzu będzie sprawdzianem niezawisłości wymiaru sprawiedliwości.
Komentarze
Pokaż komentarze (1)