12 obserwujących
693 notki
1547k odsłon
1012 odsłon

Trauma. Czym jest? Jakie ma objawy? Jak się leczy?

Udział w wypadku drogowym może być źródłem traumy.
Udział w wypadku drogowym może być źródłem traumy.
Wykop Skomentuj11

Trauma (uraz psychiczny) to trwała zmiana w psychice, spowodowana gwałtownym przeżyciem. Towarzyszy jej szok i ekstremalny stres. 

Potocznie traumą określa się każde przykre czy lekko tylko stresujące zdarzenie, wywołujące psychiczny dyskomfort. O traumie mówią uczniowie przed klasówką, albo ludzie zderzeni z nieoczekiwaną, ale niegroźną dla psychiki sytuacją. 

Czym jest trauma? 

Z punktu widzenia medycyny trauma jest czymś o wiele poważniejszym: stanem psychicznym wywołanym czynnikami zewnętrznymi, zagrażającymi zdrowiu lub życiu. Do traumy może prowadzić wypadek samochodowy, nagła i niespodziewana śmierć najbliższej osoby, doświadczenie znacznej przemocy fizycznej i psychicznej, strata mienia i domu w wypadku losowym, wydarzenia, które zniszczą psychiczne poczucie bezpieczeństwa człowieka.

Urazy związane z traumą odciskają trwałe piętno na osobie, która ich doświadczyła i uniemożliwiają jej powrót do poprzedniego funkcjonowania. Medycyna określa to zjawisko jako PTSD, czyli zespół stresu pourazowego. Objawy to: trwały głęboki lęk, fobia społeczna, depresja, wzrost agresji, napady paniki, zachowania autoagresywne, w ostateczności prowadzące do prób samobójczych i samobójstw.

Trauma prowadzi także do obniżenia poczucia własnej wartości, problemów w relacjach interpersonalnych, społecznych. U młodszych wiąże się to z nagłym wzrostem problemów w szkole, grupie rówieśniczej, domu lub placówce wychowawczej. U starszych prowadzi do głębokich trudności w życiu zawodowym, kłopotów z bliskimi relacjami i wszelkimi interakcjami społecznymi. 

Trauma - rodzaje

Psychologowie wyróżniają dwa rodzaje traum. 

Trauma typu I jest wynikiem nagłego, niespodziewanego, krótkotrwałego wydarzenia poważnie narażającego na szwank zdrowie psychofizyczne osoby, która go doświadcza. Na ogół są to: nagła śmierć bliskiej osoby, wypadki komunikacyjne, gwałty, poronienia, napady, klęski żywiołowe.

Do traumy typu II prowadzą sytuacje związane z długotrwałymi i powtarzającymi się cierpieniami, np.: wojny i ich skutki, przemoc w rodzinie, nadużycia seksualne, nałogi w rodzinie dewastujące poczucie bezpieczeństwa, pobyt w niewoli, bycie zakładnikiem, przemoc w rodzinie, długotrwały mobbing i wieloletnie procesy psychicznego wyniszczania osoby. 


Wypadek prowadzi do traumy typu I
Wypadek prowadzi do traumy typu I


Pięć etapów traumy

Medycyna opisuje pięć stadiów, których doświadczają osoby z traumą:

  1. Odrętwienie psychiczne polega na szoku i dezorientacji bezpośrednio po wydarzeniu. Do cierpiącej osoby nie dociera to, co się stało, nie potrafi też tego pojąć.
  2. Automatyczne działanie wynika z faktu, że ofiara traumy ma małą świadomość własnych doświadczeń i słabo pamięta, co się stało. Ludzie w stresie pourazowym nie wiedzą jak się zachować, co może prowadzić do autoagresji.
  3. Wspólny wysiłek; osoby w traumie szukają pomocy i wsparcia najbliższych, ale czynią to niejako „po omacku”. Jeśli na tym etapie nie zostanie udzielona profesjonalna pomoc, trauma może grozić rozpadem więzi międzyludzkich i rozpadem osobowości ludzi, którzy jej doznali.
  4. Rozczarowanie i poczucie opuszczenia. Osoby w traumie czują się zrezygnowane, w przypadku traumy II, związanej na przykład z powodzią, huraganem, wojną, doświadczają zmniejszonego zainteresowania społecznego, czują się niepotrzebne, uznają, że zostały same ze swoimi kłopotami.
  5. Proces dochodzenia do siebie: leczenie traumy polega również na odnalezieniu sensu zachodzących wydarzeń i poniesionych strat. Osoby, którym udaje się pokonać traumę, podobnie jak byli narkomani czy alkoholicy, mogą zacząć pomagać innym w radzeniu sobie z urazem psychicznym.

Trauma: szczegółowe objawy 

Psychologowie i psychoterapeuci zwracają uwagę na szczegółowe oznaki traumy. Są wśród nich: 

  • trudności z koncentracją i łatwe rozpraszanie uwagi  
  • luki w pamięci – dotyczą szczególnie traumatycznych przeżyć
  • poczucie dezorientacji czasoprzestrzennej i ruchowej
  • flashback – dojmujące poczucie ponownego doświadczania traumatycznego wydarzenia
  • strach przed powtórką życiowej tragedii związanej z urazem psychicznym
  • obsesyjne myślenie o przyczynie urazu i narzucające się wyobrażenia i obrazy zdarzeń, które do traumy doprowadziły
  • dezorientacja i poczucie fragmentacji własnych wspomnień strach, że ktoś kontroluje myśli osoby doświadczającej traumy
  • strach przed najdrobniejszymi nieraz obowiązkami codziennymi, poczucie przytłoczenia

Behawioralne objawy traumy 

Trauma skutkuje określonymi zachowaniami, opisanymi przez psychologów. Są wśród nich: 

  • częste gubienie przedmiotów osobistych
  • skłonność do wypadków, związana z niemożnością kontrolowania zachowań
  • kłopoty z postrzeganiem czasu, spóźnianie się na spotkania, pociągi itp.
  • kłopoty w orientacji przestrzennej, np. błąkanie się
  • unikanie bodźców uruchamiających lub skojarzeń z wydarzeniem, np. lęk przed podróżą samochodem, wizytą w szpitalu, ciemnymi miejscami w domu i poza nim
  • obsesyjne wracanie do wydarzenia i ciągłe opowiadanie o nim
  • objadanie się lub unikanie jedzenia
  • płaczliwość lub niezdolność do płaczu
  • brak energii do życia
  • trudność z planowaniem, zarówno w życiu osobistym jak zawodowym
  • kompulsywne, wielokrotne sprawdzanie wszystkiego, np. czy zakręcone są kurki z wodą, gaz, czy mieszkanie jest zamknięte


Traumie towarzyszy apatia
Traumie towarzyszy apatia.

Trauma a objawy cielesne (somatyczne) 

Osoby doświadczające skutków urazu psychicznego cierpią nie tylko na duszy, ale i na ciele. Do najczęstszych objawów należą: 

  • poważne zaburzenia snu (bezsenność/nadmierna senność)
  • chroniczne zmęczenie i letarg
  • nadpobudliwość
  • poczucie oderwania od własnego ciała, stan „nieważkości”
  • ociężałość fizyczna
  • nudności, wymioty, zawroty głowy
  • bóle żołądka lub inne chroniczne bóle
  • nadwrażliwość na dźwięki lub światło
  • kołatanie serca, jego szybki lub nieregularny rytm
  • zmiany ciepłoty ciała: fale chłodu lub gorąca

Jak leczy się traumę? 

Pamiętajmy, że leczeniem traumy powinni zajmować się profesjonalni psychoterapeuci i psychoanalitycy. Konieczne może być także skorzystanie z pomocy psychiatry. Nieodzowne jest również wsparcie lekarza – szczególnie w przypadku nasilenia objawów fizycznych po urazie psychicznym. 

Zarówno dzieci, jak dorośli mają kłopoty w komunikowaniu problemów związanych z urazem psychicznym. Niestety, często wynika to z nastawienia społecznego i podejścia w rodzaju: „weź się w garść”, które wciąż jest dość powszechne w polskim społeczeństwie. Strach przed artykułowaniem własnych problemów i niechęć przed zmierzeniem się z cierpieniem osoby najbliższej uniemożliwiają często podjęcie terapii. Problemem jest także kryzys polskiej psychiatrii, niedobór kadr i placówek.

Terapia może pomóc naprawić zniszczone przez traumę relacje
Terapia może pomóc naprawić zniszczone przez traumę relacje.


Leczenie traumy polega przede wszystkim na regularnej terapii psychologicznej. Ważne jest przepracowanie emocji, myśli, wyobrażeń dotyczących traumatycznego doświadczenia i jego skutków. Wiele zależy od tego, czy pomoc zostanie udzielona zaraz po tragicznym wydarzeniu. Im późniejsze będzie rozpoznanie traumy, tym większe spustoszenie spowoduje ona w życiu osób, które jej doświadczają.  

W leczeniu traumy pomaga terapia EMDR. Więcej informacji na temat leczenia tą metodą znajdziesz pod linkiem.


KW 


Wykop Skomentuj11
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie
Współpracujemy z portalem Medme

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Rozmaitości