Wzrost gospodarczy przyspiesza, ale rośnie też fala bankructw. Wielu Polaków nie ma grosza

Z artykułu dowiesz się: 

• W 2025 roku ogłoszono 21 266 upadłości konsumenckich – to stabilizacja, ale na historycznie wysokim poziomie; w IV kwartale padł rekord niemal 5,9 tys. bankructw
• 47 proc. bankrutów było notowanych w rejestrze dłużników już trzy lata wcześniej, a w dniu ogłoszenia upadłości prawie 60 proc. miało łącznie 21,5 tys. przeterminowanych długów
• Największą grupę stanowią osoby w wieku 36–45 lat; dominują mieszkańcy dużych miast, szczególnie Mazowsza, Śląska i Wielkopolski
• Firmy z sektora finansowego mają do odzyskania 262 mln zł, a rośnie udział multidłużników – już ponad 23 proc. wszystkich zadłużonych ma kilka równoległych zobowiązań

Wprawdzie liczba bankructw konsumenckich po kilku latach znaczących wzrostów ustabilizowała się, ale to stabilizacja na bardzo wysokim poziomie. W minionym roku ogłosiło upadłość 21 266 osób, o 79 więcej niż w 2024 r, ale dynamika ogłaszanych upadłości była bardzo duża. Na to nakładają się nie najlepsze nastroje konsumentów. Jak podaje GUS, w grudniu bieżący wskaźnik ufności konsumenckiej (BWUK), opisujący obecne tendencje konsumpcji indywidualnej, wyniósł minus 9,9.

Jedną z przyczyn były też ciągle rosnące koszty życia, zawirowania na rynku pracy (do powiatowych urzędów pracy trafiło około 97,6 tys. wniosków o zwolnienia grupowe) i spadek liczb ofert pracy o 9 proc. rok do roku.  

Zobacz takżeBomby i drony spadają na Bliski Wschód. Firmy wycieczkowe ignorują ostrzeżenia MSZ

Bankructwa konsumenckie za 2025 rok

Jak pokazują dane utrata kontroli nad swoimi finansami i zobowiązaniami nigdy nie jest nagła. 47 proc. bankrutów z II połowy 2025 roku widniało w rejestrze już na trzy lata przed ogłoszeniem upadłości. A w dniu orzeczenia sądu 6792, a więc blisko 60 proc. bankrutów. Mieli niemal 21,5 tys. przeterminowanych zobowiązań.

- To pozornie wygląda na paradoks. Z jednej strony polska gospodarka zanotowała jeden z największych wzrostów w całej Unii Europejskiej, z drugiej równolegle w tym samym czasie dochodzi do fali bankructw konsumentów. W IV kwartale 2025 r. PKB urósł o około 4 proc., a jednocześnie mieliśmy rekord – prawie 5,9 tys. ogłoszonych upadłości. Tyle że bankructwa to efekt wieloletniego zadłużania się i braku poduszki finansowej, a nie nagłego załamania koniunktury. Co piąty Polak nie ma żadnych oszczędności, a 17 proc. ma środki najwyżej na miesiąc życia po utracie pracy - wyjaśnia Adam Łącki, prezes Zarządu Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej.  

Zobacz takżeIzrael bombarduje Hezbollah za wsparcie Iranu. Operacja w Libanie

Kto najczęściej ogłasza upadłość?  

Wśród bankrutów znajdują się także osoby, które prowadziły jednoosobową działalność gospodarczą. Przy tej formie biznesu nie ma rozdziału między majątkiem firmy a osobistym. Mikroprzedsiębiorcy, którzy tracą płynność finansową i mają chroniczne długi, mogą po zamknięciu swojej firmy, ogłosić upadłość jako konsumenci.

Największą grupą wśród bankrutów są Polacy w wieku 36-45 lat, jest ich blisko 2 tys. i są winni 80 mln zł. Na nowy start zdecydowało się także 1550 dłużników mających 46-55 lat, mają 76 mln zł długów. Trzecia to konsumenci w wieku 26-35 lat – ponad 1,5 tys. musi oddać 50 mln zł. Na dzień upadłości wśród wpisanych do rejestru było 55 proc. mężczyzn i 45 proc. kobiet. Panowie mieli blisko 12 tys. zobowiązań na sumę 170 mln zł, panie - 9,5 tys. rachunków na 116 mln zł

Im większe miasto, tym więcej dłużników-bankrutów. W miejscowościach powyżej 300 tys. mieszkańców mieszka ponad 1,5 tys. osób, których wierzyciele mają do odzyskania 74 mln zł. Prym wiedzie Mazowsze, gdzie ponad 1 tys. osób nie uregulowało 55 mln zł, dalej jest Śląsk (951 bankrutów ma do oddania 38,2 mln zł i Wielkopolska - upadłość ogłosiło 717 osób, które ma 27 mln długu. Najmniej bankructw ogłosili mieszkańcy województwa świętokrzyskiego (136 osób) – zalegali oni z zapłatą 3,78 mln zł.

Największa kwota do zwrotu należy się firmom z rynku finansowego (m.in. bankom, SKOK-om, firmom pożyczkowym, towarzystwom ubezpieczeniowym i funduszom sekurytyzacyjnym). To aż 262 mln zł. Dłużnicy mają też nieuregulowane rachunki na prawie 18 mln zł wobec administracji państwowej i samorządowej. To alimenty, grzywny i kary nałożone przez sądy – te zobowiązania nie podlegają umorzeniu przy ogłoszeniu upadłości.  

Zobacz takżeFotografował polityków wszystkich opcji. Nie żyje Adam Chełstowski

Spirala zadłużenia i brak oszczędności

- Głównym źródłem problemów finansowych Polaków, jest długoletnie niespłacanie kredytów. Dane z rynku wierzytelności pokazują, że problem narastającego zadłużenia nie jest marginalny. Według najnowszego raportu Związku Przedsiębiorstw Finansowych w III kwartale 2025 r. firmy zarządzające wierzytelnościami przyjęły do obsługi na zlecenie 1,15 mln spraw o wartości 2,46 mld zł, a udział multidłużników – osób mających kilka równoległych zobowiązań – sięga już ponad 23 proc. wszystkich dłużników. Właśnie w tej grupie najłatwiej o spiralę zadłużenia: niespłacane zobowiązania zaczynają się nawarstwiać, odsetki rosną, a brak reakcji na wezwania do zapłaty i podjęcie działań naprawczych kończy się często egzekucją komorniczą lub upadłością konsumencką. Im wcześniej dłużnik wejdzie w dialog z wierzycielami i urealni plan spłaty, tym większa szansa, że uniknie takiego finału podsumowuje Jakub Kostecki, wiceprezes zarządu firmy windykacyjnej Kaczmarski Inkasso. 

Fot. Pexels/zdj. ilustracyjne

Tomasz Wypych