Koniec kar za szukanie tańszej raty. BIK radykalnie zmienia zasady

 Z artykułu dowiesz się:

• Jakie rewolucyjne zasady oceny punktowej dla kredytobiorców weszły w życie.
• W jaki sposób poprzedni system zniechęcał Polaków do porównywania opłat w bankach.
• Dlaczego do centrali BIK i dużych banków weszła policja oraz kontrolerzy UOKiK.
• Jak potężne kary finansowe groziły rynkowym gigantom.

Rewolucja w scoringu kredytowym. Koniec strachu przed zapytaniami

Decyzja Biura Informacji Kredytowej to jedna z najważniejszych zmian dla portfeli Polaków w ostatnich latach. Obowiązuje już nowy model wyliczania scoringu, który diametralnie poprawia pozycję negocjacyjną konsumentów starających się o pożyczkę. BIK oficjalnie zaprzestał uwzględniania takich danych w ocenie punktowej.

Chodzi o wnioski kredytowe, które ostatecznie nie zakończyły się zaciągnięciem zobowiązania przez klienta. Teraz dane o odrzuconych lub niepodjętych wnioskach będą teraz błyskawicznie znikać z systemów tej prywatnej instytucji. Rejestr całkowicie wymaże te informacje w ciągu dwóch tygodni od wizyty klienta w banku. To radykalne zerwanie z poprzednią, powszechnie krytykowaną praktyką stosowaną na polskim rynku finansowym, gdzie sam fakt analizowania opcji obniżał wiarygodność konsumenta.

Pułapka na lojalnego klienta

Poprzedni model oceny zdolności kredytowej potrafił faworyzować osoby korzystające wyłącznie z ofert własnego banku. Klienci, którzy decydowali się na szybki kredyt w macierzystej instytucji bez analizowania rynku, często mogli liczyć na sprawniejszą procedurę. System nie rejestrował u nich serii zapytań w konkurencyjnych podmiotach, co sztucznie utrzymywało ich wiarygodność finansową na dotychczasowym wysokim poziomie. Zupełnie inaczej traktowano świadomego konsumenta, który chciał dokładnie zbadać opcje kredytowe i złożył zapytania w kilku miejscach naraz.

Taka osoba otrzymywała znacznie gorszą ocenę punktową niż klient decydujący się na pierwszą lepszą propozycję podetkniętą przez doradcę. UOKiK uznał, że mechanizm ten jawnie dyskryminował Polaków i wymuszał na nich zgodę na gorsze warunki rat, jedynie z obawy przed szybkim spadkiem zdolności kredytowej.

Wizyty z policją i bezprecedensowa akcja służb państwowych

Czerwcowa zmiana nie wynika jednak z nagłego przypływu dobrej woli instytucji, lecz jest bezpośrednim echem twardych działań państwa. Luty 2025 roku przyniósł gigantyczne postępowanie wyjaśniające w tej głośnej sprawie. Urzędnicy postanowili wziąć pod lupę skomplikowane modele oceny zdolności kredytowej stosowane przez cały sektor bankowy. Zdecydowano się wtedy na radykalne kroki, które wywołały potężny wstrząs w polskiej branży finansowej. Pracownicy UOKiK, wyposażeni w odpowiednie zgody sądu, weszli do wytypowanych siedzib w asyście uzbrojonych funkcjonariuszy policji.

Skala tej operacji jasno pokazywała opinii publicznej, że zjawisko dyskryminowania klientów traktowane jest ze szczególnym priorytetem. W trakcie ubiegłorocznej akcji niespodziewane przeszukania objęły cztery bardzo ważne rynkowe filary. Służby oraz kontrolerzy zabezpieczyli nośniki i kluczową dokumentację w centrali Biura Informacji Kredytowej, a także w ING Banku Śląskim, mBanku oraz mBanku Hipotecznym. Celem zakrojonej na szeroką skalę operacji było dokładne sprawdzenie mechanizmów wymiany informacji, które uderzały w budżety Polaków.

Monopol w rękach banków blokował swobodną konkurencję

UOKiK przez wiele miesięcy drobiazgowo badał, czy masowe przekazywanie danych o zapytaniach w ogóle było niezbędne do rzetelnej oceny zdolności spłaty wieloletnich zobowiązań. Biuro Informacji Kredytowej to podmiot całkowicie prywatny. Jego struktura własnościowa należy wyłącznie do dziewięciu komercyjnych banków oraz Związku Banków Polskich, co dawało ogromną przewagę korporacjom w stosunku do zwykłych obywateli.

Tomasz Chróstny, prezes UOKiK podkreślał: "Świadomy konsument nie może być w żaden sposób karany obniżeniem zdolności kredytowej za swoją aktywność w uzyskaniu najlepszej oferty i warunków kredytowych". "Musimy zapewnić, aby wymiana informacji w sektorze bankowym służyła rynkowi i konsumentom, nie ograniczając konkurencji pomiędzy bankami" – dodał prezes urzędu.

Widmo gigantycznych kar finansowych wymusiło nową politykę

Bezpośrednia interwencja państwa z 2025 roku niosła ze sobą ryzyko katastrofalnych konsekwencji finansowych dla całego sektora. Postępowanie wyjaśniające wszczęte przez prezesa UOKiK toczy się w sprawie funkcjonowania samego rynku i jego procedur, a nie formalnie przeciwko konkretnym podmiotom bankowym. Jeśli jednak zebrane dowody ostatecznie potwierdziłyby systemowe naruszanie prawa, urząd mógłby szybko przejść do etapu ostrego postępowania antymonopolowego. Ewentualne sankcje uderzające w branżę finansową byłyby w tym konkretnym przypadku wręcz astronomiczne.

Za stosowanie niedozwolonych praktyk ograniczających konkurencję kontrolowanym firmom groziła gigantyczna kara w wysokości do 10 proc. rocznego obrotu. Dla banków i BIK-u oznaczało to bardzo poważne konsekwencje biznesowe.

Ewentualne obciążenia liczone byłyby w setkach milionów złotych. Klienci poszukujący środków na dom, samochód czy własny biznes mogą teraz w pełni swobodnie przeglądać oferty rynkowe i walczyć o najlepsze stawki. Nowy scoring gwarantuje, że konsumenci poszukujący najtańszego kredytu unikną już uciążliwych i zniechęcających sankcji punktowych.