Mary Postgate

Tytułowa bohaterka to czterdziestokilkuletnia, niepozorna, zwykła dama do towarzystwa i opiekunka starszej, ekscentrycznej panny Fowler.

Mary jest wzorową służącą: sumienna, schludna, opanowana, pozbawiona wrogów, „publiczna ciocia” dla dzieci we wsi, nigdy nie plotkuje, Jest jakby bezbarwna, ani młoda, ani atrakcyjna, nie ma własnego życia.

Rok przed wojną do domu Miss Fowler wprowadza się jej jedenastoletni sierocy siostrzeniec, Wynn – energiczny, arogancki chłopiec z typowego angielskiego środowiska public school.

Mary staje się jego pośmiewiskiem - chłopak drwi z niej, męczy ją, traktuje instrumentalnie, ale ona przyjmuje to bez urazy, wręcz z oddaniem. Zbiera jego rzeczy, listy, zdjęcia (w tym swoje, które on ukradł „dla zabawy”). Wydaje się, że kocha go głęboko, choć prawdopodobnie nie przyznaje się do tego nawet przed sobą – to miłość stłumiona, platoniczna, niemal macierzyńsko-romantyczna.

Wybucha Wielka Wojna. Wynn zgłasza się do Royal Flying Corps. Mary i Miss Fowler śledzą jego karierę z dumą. Kiedy pojawia się w domu "testuje" na Mary jej znajomość awiacji i typów samolotów (zdj.)

Pewnego dnia samolot Wynn’a rozbija się podczas lotu treningowego (nie w walce) – śmierć jest natychmiastowa. Oficjalna wiadomość przychodzi wieczorem.

Kobiety nie płaczą otwarcie. Zamiast tego działają metodycznie: ubrania cywilne oddają belgijskim uchodźcom [sam Kipling udzielił im schronienia w swym domu],  mundur – siostrzeńcowi wikarego. Osobiste rzeczy Wynn’a - książki Stevensona, zabawki, modele, zdjęcia szkolne, listy od Mary i ciotki, kijki do krykieta, rakiety, gramofon itd. (Kipling wymienia je w długiej liście) - mają zostać spalone w ogrodowym „destruktorze” (otwartym palenisku z kratą)

Kilka dni po pogrzebie, w szary, deszczowy dzień Mary udaje się do sąsiedniej wsi po parafinę do rozpalenia ognia we wspomnianym destruktorze.

Słyszy, że nadlatuje niemiecki samolot rozpoznawczy. Okazuje się, że zrzuca on bombę we wsi, do której zdąża Mary. W wybuchu ginie mała, dziewięcioletnia dziewczynka, którą Mary znała– jej ciało jest straszliwie okaleczone. Mary widzi to na własne oczy.

Wraca do domu i zaczyna w ogrodzie palić rzeczy Wynn’a. Deszcz utrudnia sprawę, ale ogień powoli się rozprzestrzenia.

Nagle słyszy jęki. Pod dębem, w krzakach, leży ciężko ranny niemiecki lotnik (prawdopodobnie ten, który zrzucił bombę – samolot się rozbił lub on zeń wypadł). Jest w agonii: połamany, krwawiący, w szoku, próbuje mówić łamaną francuszczyzną, co tylko denerwuje Mary, która odpowiada mu po niemiecku, że widziała martwe dziecko. Lotnik błaga o lekarza, wodę, pomoc . Mary widzi w nim jedynie wroga. Przynosi  z domu nawet rewolwer Wynn’a (zdj.)

Przez dłuższy czas (kilka stron tekstu) dogląda ognia, miesza pogrzebaczem, pali kolejne rzeczy Wynn’a, jednocześnie obserwując powolną śmierć Niemca. Kipling opisuje jej rosnącą ekscytację, – ruchy pogrzebaczem, rozgrzanie ciała, narastającą rozkosz. Niemiec jęczy, wije się, w końcu umiera.

Mary czuje spełnienie, niemal orgazm (co jest jedną z najbardziej szokujących interpretacji opowiadania – uwolnienie stłumionej seksualności przez zemstę).

Wracając do salonu, po kąpieli, leży rozluźniona na sofie. Miss Fowler zauważa: „Mary, wyglądasz całkiem ładnie!”. Mary odpowiada spokojnie, że wszystko jest w porządku.

Opowiadanie powstało w kontekście niemieckich nalotów na Anglię i propagandy. Mary uosabia „słuszną” angielską nienawiść do „Huna”.

Scena przy ogniu jest mocno naładowana erotycznie – ruchy pogrzebaczem, rozkosz z cudzego cierpienia. Dla wielu krytyków to najmocniejszy fragment.

Mary to uosobienie stłumionej wiktoriańskiej/edwardiańskiej kobiety. Wojna i strata dają jej szansę na „życie” i samodzielność decyzji– jednakże, czy też niestety...poprzez nienawiść i zemstę.

Czy Niemiec naprawdę tam był? Niektórzy interpretują go jako projekcję umysłu Mary (choć narracja sugeruje realność). Czy jej czyn jest heroiczny, patologiczny, czy tragiczny?

Kipling zostawia tu "otwarte okno" do interpretacji, ale z wyraźnym współczuciem dla jej drogi.

Spalanie rzeczy Wynn’a to pogrzeb marzeń Mary o rodzinie i miłości.

Opowiadanie jest zwarte, pełne szczegółów codzienności, które budują napięcie. Kipling pokazuje, jak wojna obnaża najgłębsze ludzkie instynkty. Jest jednocześnie propagandowe i tragiczne – portret „moralnej ofiary” wojny. 

Wielu uważa je za jedno z najwybitniejszych opowiadań o I Wojnie światowej -<[link], jest mroczne i psychologiczne - łączy elementy propagandy antyniemieckiej z głęboką analizą represji, żałoby, zemsty i ukrytej seksualności.

Opracował K. Rafalski ( część streszczenia AI, ilustracje Fortunino Matania)