Wirtualna Polska ujawnia, że potrzebujący pomocy ofiary przestępstw nie otrzymają od nowego roku środków z Funduszu Sprawiedliwości - powodem jest opóźnienie w rozstrzygnięciu konkursu na finansowanie z Funduszu Sprawiedliwości. Urzędnicy obawiają się, że skończą tak, jak politycy PiS, którym zarzuca się osiąganie korzyści politycznych i przywłaszczenia. Organizacje charytatywne alarmują, że bez środków z budżetu państwa nie będą w stanie kontynuować pracy na rzecz poszkodowanych.
Ośrodki zamykają drzwi. Poszkodowani zostają bez wsparcia
W mediach społecznościowych pierwsze placówki informują o wstrzymaniu wsparcia. "Niebieska Linia” – jedna z największych organizacji wspierających ofiary przemocy - zapowiedziała w mediach społecznościowych wprost, że od stycznia zamyka program pomocowy w ramach wsparcia z Funduszu Sprawiedliwości. Oznacza to brak dostępu do rehabilitacji po wypadkach, konsultacji psychologicznych dla dzieci wykorzystywanych seksualnie, darmowych porad prawnych, bonów na leki i żywność czy dopłat do mieszkań dla osób w kryzysie.
Program finansowania z Funduszu Sprawiedliwości trwał cztery lata i kończy się 31 grudnia 2025 roku. Resort zapowiadał kontynuację wsparcia, dlatego latem ogłoszono konkurs dla organizacji. Wnioski wpłynęły, a termin rozstrzygnięcia zaplanowano na 6 grudnia. Kilka dni wcześniej ministerstwo poinformowało jednak o przedłużeniu procedury oceny formalnej i merytorycznej do końca stycznia 2026 roku - bez wzmianki, jak ośrodki mają funkcjonować przez ten czas. Nie wyjaśniono też przyczyn wydłużenia postępowania.
Organizacje podkreślają, że bez wcześniejszych wypłat są zmuszone wypowiadać umowy najmu oraz redukować zespoły specjalistów. W praktyce oznacza to zawieszenie działalności z dnia na dzień.
Ministerstwo zrzuca winę na organizacje
Za nadzór nad funduszem odpowiada wiceminister sprawiedliwości Sławomir Pałka. W rozmowie z Wirtualną Polską potwierdził, że od stycznia pieniędzy na pomoc nie będzie, a konkurs pozostaje na etapie oceny formalnej. Według resortu wszystkie złożone wnioski zawierają wady, co wymaga korekt i ponownej weryfikacji. Wiceminister wskazuje na efekt poprzednich kontroli funduszu – licznych postępowań prowadzonych przez NIK, skarbówkę i prokuraturę. Urzędnicy obawiają się wydać decyzje, które mogłyby skutkować odpowiedzialnością karną. - Ja nie oceniam działań prokuratury, ale takie "szerokie" pójście sprawia, że kolejni urzędnicy pięć razy będą ten wniosek sprawdzać - wyjawił Pałka.
Dodał też, że nie ma możliwości wypłat zaliczek przed zakończeniem konkursu. Nie przedstawia też planu działań osłonowych dla organizacji ani propozycji tymczasowego finansowania.
Fundusz ma środki, ale ich nie uruchamia
Przedstawiciele organizacji zwracają uwagę, że problem nie wynika z braku środków. Na koncie Funduszu Sprawiedliwości w połowie 2024 roku znajdowało się ponad 425 mln zł. Wydatki w latach 2024–2025 były relatywnie niewielkie w porównaniu z dostępną pulą środków. Jednocześnie resort prowadzi kontrole i rozliczenia dotyczące poprzednich lat, m.in. okresu, gdy funduszem zarządzało kierownictwo poprzedniej ekipy.
Obecnie brak jest jakichkolwiek konkursów finansujących ośrodki wsparcia dla dzieci ofiar przemocy - placówki organizują zbiórki, apelują do samorządów i prywatnych darczyńców. Niektóre stoją przed widmem likwidacji. Program pomocy w zamyśle miał obejmować nie tylko osoby bezpośrednio poszkodowane przestępstwem, ale także ich rodziny i świadków, zapewniając wsparcie w formie pomocy psychologicznej, prawnej, psychiatrycznej i rzeczowej. Bez finansowania z funduszu większość tej pomocy nie będzie dostępna.
Nie wiadomo, kiedy konkurs zostanie ostatecznie rozstrzygnięty. Jedno jest pewne: brak decyzji ministerstwa oznacza, że od stycznia tysiące osób mogą zostać pozbawione systemowego wsparcia w najtrudniejszych momentach życia.
Fot. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek (w środku)/PAP
Red.
Inne tematy w dziale Polityka
