Otyłość dziecięca jeszcze przed urodzeniem? Palenie w ciąży zwiększa ryzyko

Z artykułu dowiesz się:

Jakie czynniki w czasie ciąży mogą zwiększać ryzyko otyłości u dziecka?
Dlaczego palenie papierosów i wysokie BMI matki budzą niepokój naukowców?
W jakim wieku można rozpoznać dzieci szczególnie narażone na rozwój otyłości?
Jakie działania mogą pomóc ograniczyć ryzyko otyłości dziecięcej już od najwcześniejszych lat życia?

Dziecięca otyłość może mieć swoje źródło jeszcze przed narodzinami. Naukowcy odkryli związki pomiędzy czynnikami działającymi w czasie ciąży a późniejszym rozwojem otyłości u dziecka. Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie „JAMA Network Open”.

Zobacz takżeAlarm dla NATO. Rosyjski dron uderzył w blok mieszkalny

Naukowcy prześledzili rozwój ponad 9400 dzieci

Około jedna piąta dzieci w Stanach Zjednoczonych zmaga się z otyłością. Problem ten wiąże się z poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi oraz zwiększa ryzyko utrzymywania się nadmiernej masy ciała w dorosłym życiu. Choć naukowcy od lat badają wpływ czynników prenatalnych na zdrowie dzieci, większość dotychczasowych analiz opierała się na średnich dla całych grup badanych.

Tym razem zespół badaczy pod kierownictwem naukowca z Washington State University przeanalizował rozwój ponad 9400 dzieci od okresu niemowlęcego do wieku przedpokwitaniowego.

Badanie pozwoliło wyodrębnić dwa odmienne wzorce rozwoju wskaźnika masy ciała (BMI). U większości dzieci – ponad 89 proc. – BMI rozwijało się zgodnie z typowym schematem. Po pierwszym roku życia następował spadek wskaźnika, a następnie jego stopniowy wzrost po ukończeniu szóstego roku życia.

Inaczej było w przypadku niespełna 11 proc. badanych. Dzieci, których matki częściej paliły papierosy w czasie ciąży lub miały podwyższony wskaźnik BMI przed zajściem w ciążę, nie doświadczały charakterystycznego spadku BMI po pierwszym roku życia. Już około czwartego roku życia zaczynały natomiast szybciej przybierać na wadze.

– Możemy zidentyfikować dzieci znajdujące się na ścieżce prowadzącej do otyłości już w wieku 3,5 roku. W wieku 9 lat dzieci z tej grupy osiągały średni wskaźnik BMI przekraczający 99. percentyl – powiedział Chang Liu, adiunkt psychologii na Washington State University i autor korespondencyjny badania.

Czynniki ryzyka ujawnione dzięki nowoczesnej analizie

Naukowcy wykorzystali dane zgromadzone w ramach amerykańskiego programu badawczego Environmental Influences on Child Health Outcomes (ECHO) z lat 1997–2024. Dzięki zaawansowanym metodom modelowania statystycznego udało się nie tylko wskazać różne ścieżki rozwoju dzieci, ale także określić momenty, w których pojawiały się pierwsze istotne różnice. Badacze zidentyfikowali również czynniki ryzyka mogące wpływać na późniejszy rozwój otyłości.

Choć badanie nie dowodzi bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego, wcześniejsze prace naukowe sugerują, że palenie tytoniu podczas ciąży oraz otyłość matki mogą wpływać na metabolizm płodu i rozwój tkanki tłuszczowej. W efekcie układ metaboliczny dziecka może zostać "zaprogramowany” w sposób sprzyjający nadmiernemu magazynowaniu tłuszczu i zwiększonemu ryzyku otyłości w późniejszym życiu.

Zobacz takżeGigantyczny pożar pod Warszawą. Wszyscy czekają na jedno

Jak ograniczyć ryzyko otyłości dziecięcej?

Zdaniem autorów badania otyłość dziecięca generuje ogromne koszty społeczne i zdrowotne. Osoby otyłe w dzieciństwie częściej chorują później na cukrzycę typu 2, choroby serca oraz inne schorzenia przewlekłe. Naukowcy podkreślają, że kluczowe znaczenie może mieć wczesna identyfikacja dzieci zagrożonych otyłością oraz szybkie wdrożenie działań profilaktycznych.

Eksperci wskazują na trzy główne kierunki działań. Pierwszym jest wspieranie kobiet planujących ciążę w osiągnięciu prawidłowej masy ciała i rzuceniu palenia. Drugim – kontrolowanie prawidłowego przyrostu masy ciała podczas ciąży. Trzecim natomiast jest monitorowanie dzieci znajdujących się w grupie ryzyka oraz promowanie zdrowej diety i aktywności fizycznej już od najmłodszych lat.