Strategiczne myślenie o wojnie, czyli I Forum Bezpieczeństwa Polski

Na co dzień żyjemy bieżącą, taktyczną walką o wojnę i historię. Nie od święta powinniśmy też zastanawiać się nad strategią przygotowań do wojny – na tym właśnie polega różnica. Taktyczną walkę najlepiej widać w mediach społecznościowych, w których aż kipi od emocji. Strategiczne określanie kierunków widzimy natomiast w eksperckich opracowaniach i podczas debat panelowych. Jedną z nich było I Forum Bezpieczeństwa Polski. 14 lipca nastąpi jego kontynuacja – II Forum Bezpieczeństwa Polski.

W takich wydarzeniach chodzi o spojrzenie na wojnę ponad bieżącymi sporami o kolejne wydarzenia, które przykrywają informacje z poprzedniego dnia. Zanim – jak pisał brytyjski pisarz i konserwatysta Gilbert K. Chesterton – „nadejdzie dzień, w którym będzie trzeba dobyć miecz, aby potwierdzić, że trawa jest zielona”, trzeba – mówiąc symbolicznie – pomyśleć, jaki to ma być miecz i jak go użyć w obronie oczywistych spraw.

Strategiczne spojrzenie na bezpieczeństwo państwa 

Carl von Clausewitz pisał w swoim traktacie „O wojnie”, że jest ona zadziwiającym splotem trzech czynników: siły, planowania i przypadku. Siła to stan armii i morale żołnierzy. Przypadkiem, zwanym dziś modnie czarnym łabędziem, może być pogoda czy śmierć przywódcy. Planowaniem nie są natomiast wyłącznie sztabowe mapy, lecz także rozważania dotyczące całości przygotowań do wojny. Obejmują one wszystkie dziedziny funkcjonowania państwa – społeczeństwo, gospodarkę oraz zasoby militarne.
W Polsce odbywa się wiele wydarzeń poświęconych tak szeroko rozumianemu planowaniu.

Najbardziej znanym jest Defence24 Days – największa w Europie Środkowo-Wschodniej konferencja poświęcona zagadnieniom obronności i bezpieczeństwa. Gromadzi ona dziesiątki ekspertów, polityków oraz wystawców. Jednak wymianę myśli o wojnie powinny wypełniać także debaty nieco mniejsze, lecz równie ważne. Tak jak broń osobista jest równie istotna jak broń ciężka.

Bezpieczeństwo energetyczne a odporność państwa

Forum poświęcono dwóm obszarom, które mają bezpośredni wpływ na odporność państwa: bezpieczeństwu energetycznemu oraz bezpieczeństwu ekonomicznemu i finansowemu. Pierwsza debata, zatytułowana „Bezpieczeństwo energetyczne a odnawialne źródła energii”, dotyczyła transformacji energetycznej, energetyki rozproszonej oraz modernizacji sieci.

W panelu udział wzięli: dr Marek Sawicki, Marszałek Senior Sejmu RP, Michał Szczerba, poseł do Parlamentu Europejskiego, dr Konrad Wojnarowski, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Energii, Józef Matysiak, Zastępca Prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, oraz Remigiusz Adamiak, Dyrektor Departamentu Strategii Polskiej Spółki Gazownictwa. Był to więc panel łączący perspektywę polityczną i gospodarczą.

Z debaty wynikało, że potrzebne są w równym stopniu odnawialne źródła energii, biogazownie i biometanownie tworzone na poziomie lokalnym, jak i źródła zapewniające stabilizację systemu energetycznego niezależnie od pogody, czyli energetyka jądrowa i gaz. Brzmi to ogólnie, lecz warto uświadomić sobie, że odnawialne źródła energii są rozproszone terytorialnie, a tym samym znacznie trudniejsze do zniszczenia przez drony, rakiety czy myśliwce. Z doświadczeń wojny w Ukrainie wynika, że OZE odgrywają bardzo dużą rolę w dostarczaniu energii. Potrzebne są jednak również większe obiekty, które przy odpowiedniej ochronie przestrzeni powietrznej także nie są łatwe do zniszczenia.

Gospodarka wodna jako element bezpieczeństwa

Dyskutanci zwracali również uwagę na problem gospodarki wodnej. Bez jej prawidłowego prowadzenia cała gospodarka może w ciągu najbliższej dekady popaść w poważne problemy we wszystkich branżach – od centrów danych, przez energetykę i przemysł, po rolnictwo.

Bezpieczeństwo ekonomiczne i finansowe Polski

Druga debata, „Bezpieczeństwo ekonomiczne i finansowe Polski”, była poświęcona odporności systemu bankowego, roli gotówki oraz nowym zagrożeniom dla obywateli. W panelu udział wzięli prof. dr hab. Marcin Wiącek, Rzecznik Praw Obywatelskich, prof. dr hab. Przemysław Litwiniuk, członek Rady Polityki Pieniężnej, dr Tomasz Pawlonka, dyrektor Zespołu Badań i Analiz ZBP oraz dyrektor Programu Analityczno-Badawczego Warszawskiego Instytutu Bankowości, a także Bartosz Kublik, Prezes Banku Ochrony Środowiska. W tym przypadku skład panelu był już bardziej gospodarczy i prawniczy niż polityczny.

Rola gotówki w sytuacjach kryzysowych

Jednym z najważniejszych tematów była rola gotówki w sytuacjach kryzysowych. Eksperci wskazywali, że fizyczny pieniądz pozostaje ważnym elementem bezpieczeństwa obywateli, zwłaszcza w przypadku awarii systemów płatniczych, kryzysów infrastrukturalnych lub cyberataków. Gotówka ma także znaczenie społeczne, ponieważ pozwala funkcjonować osobom, które nie korzystają z płatności elektronicznych.

Mówiąc krótko, dyskutanci dali odpór tym politykom, którzy głoszą konieczność ograniczania obrotu gotówkowego na rzecz obrotu elektronicznego. Co ma to wspólnego z obronnością? Otóż w razie wojny terminale płatnicze i bankomaty nie muszą działać sprawnie. A płacić i tak trzeba. W trakcie debaty poruszono również temat potencjalnego wejścia Polski do strefy euro.

Cyberbezpieczeństwo i nowe zagrożenia związane z AI

Ważnym wątkiem debaty były cyberzagrożenia – temat szczególnie aktualny z powodu wojny hybrydowej, którą przeciwko Polsce prowadzą cyberwojska Federacji Rosyjskiej. Oczywiście zagrożeniem pozostają także działania typowych grup przestępczych.
Dyskutanci zgodzili się, że najsłabszym ogniwem systemu bezpieczeństwa są ludzie. O ludzkich błędach można napisać niejedną książkę. Jest to tym bardziej niepokojące, że technologie cyfrowe rozwijają się w niezwykle szybkim tempie.

Na portalu wpływowego amerykańskiego think tanku Council on Foreign Relations ukazała się informacja, że globalny koncern Anthropic wstrzymał upowszechnienie swojego modelu AI pod nazwą Mythos Preview po tym, jak system ten miał wykazać zdolność do samodzielnego wykrycia ponad 10 tys. luk w zabezpieczeniach systemów uznawanych za wysoce chronione. A u nas nie tak dawno jako hasło dostępu ten i ów wpisywał „12345”. Albo swoje imię, nazwisko i datę urodzenia.

II Forum Bezpieczeństwa Polski już 14 lipca

Zobaczymy, co konkretnego przyniesie II Forum Bezpieczeństwa Polski, które odbędzie się 14 lipca na Uniwersytecie Warszawskim. Plany są obiecujące a grono potencjalnych uczestników silne.

Jak zapowiadają organizatorzy, w czasie II Forum odbędą się  trzy debaty. Do udziału w pierwszej, zatytułowanej „Bezpieczeństwo surowcowe i energetyczne Polski”, zaproszeni zostali m.in. Konrad Wojnarowski, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Energii; Roman Warchoł, Wiceprezes Zarządu TAURON Nowe Technologie; Józef Matysiak, Zastępca Prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; prof. dr hab. Mariusz Maciejczak, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Członek Rady Nadzorczej Krajowej Grupy Spożywczej. Debatę poprowadzi Jakub Kurasz z Centrum Transformacji Energetycznej Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, Dyrektor ds. Komunikacji w PwC Polska.

Do udziału w drugiej, „Local Content a bezpieczeństwo strategiczne Polski”, zostali zaproszeni m.in. Grzegorz Wrona, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Aktywów Państwowych; Urszula Pasławska, Posłanka na Sejm RP, Przewodnicząca Sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa; Wojciech Trojanowski, Członek Zarządu STRABAG;, Wojciech Kowalski, Członek Zarządu Polskiej Spółki Gazownictwa. Moderatorem debaty będzie Hubert Biskupski, zastępca redaktora naczelnego „Super Expressu” i szef „Super Biznesu”.

Trzecia część Forum poświęcona zostanie bezpieczeństwu żywnościowemu Polski. W gronie zaproszonych gości znaleźli się Stefan Krajewski, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, prof. dr hab. Adam Niewiadomski, Prorektor Uniwersytetu Warszawskiego, Bożena Wróblewska, Prezes Centrum Promocji Krajowej Izby Gospodarczej, Leszek Świętochowski, Prezes Zarządu Krajowej Grupy Spożywczej S.A., Wojciech Legawiec, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Wojciech Pomajda, Wiceprezes Zarządu Agro Aplikacje oraz Marta Ślubowska, Dyrektor Działu Prawnego i Compliance Grupy LipCo Foods. Także tę debatę poprowadzi Hubert Biskupski.

Debaty są do obejrzenia, czyli nie dla ignorantów

Te opisy są dość ogólne, bo takie być muszą. Dokładny zapis debat oznaczałby stworzenie broszury, a nie artykułu. Kto jest jednak ciekawy, ten może obejrzeć obie debaty I Forum na kanale YouTube Fundacji XBW.

Jak bowiem stwierdził Karl Popper, „Prawdziwa ignorancja nie polega na braku wiedzy, lecz na odmowie jej zdobywania”.

Dla porządku warto odnotować, że oba wydarzenia  poświęcone strategicznemu myśleniu o wojnie zorganizowały Fundacja FAPA oraz Fundacja im. XBW Ignacego Krasickiego. Partnerem instytucjonalnym I Forum  był Uniwersytet Warszawski, partnerem strategicznym Polska Spółka Gazownictwa, a partnerem wydarzenia Narodowy Bank Polski.

Partnerem instytucjonalnym II Forum jest Uniwersytet Warszawski, partnerem strategicznym Polska Spółka Gazownictwa a w gronie partnerów wydarzenia znalazły się Tauron, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Krajowa Grupa Spożywcza, Agro Aplikacje, AGRO ubezpieczenia oraz LipCo Foods.